همه چیز درباره توانبخشی سالمندان
توانبخشی سالمندان تمرکز بر افزایش کیفیت زندگی سالمند دارد. این علم از علوم پزشکی، اعصاب، روانشناسی و اجتماعی و… کمک می گیرد. افراد در دوران سالمندی بخش زیادی از انرژی و زمان خود را در مراکز درمانی می گذرانند ، توانبخشی سالمندان یک فرآیند کاملاً پیچیده است و نیاز به مهارت دارد. متأسفانه برخی سالمندان بر اثر زمین خوردگی ساده هم ممکن است نیاز به عمل جراحی پیدا کنند. در این شرایط سالمند به خدمات توانبخشی احتیاج پیدا می کند.
به دلیل اهمیت این موضوع مرکز مهرپرور در بخش های زیر به بررسی آن می پردازد.
- تعریف توانبخشی
- هدف در توانبخشی سالمندان چیست؟
- اصطلاحات رایج در توانبخشی سالمندان
- توانبخشی بر چه اصلی استوار است؟
- توانبخشی سالمندان شامل چه خدماتی میشود؟
- ورزش های مناسب برای توانبخشی سالمندان
- توانبخشی حرکتی سالمندان با فیزیوتراپی و کاردرمانی
تعریف توانبخشی
توانبخشی (Rehabilitation) به معنای برگرداندن توانایی ، جایگاه قانونی و اجتماعی فرد ناتوان به او می باشد. توانبخشی نوتوانی، بازتوانی، بازپروری و بازسازی نیز نام دارد. به مجموعه تدابیر و اقدامات هماهنگ شامل خدمات پزشکی، پیراپزشکی، اقتصادی، اجتماعی و حرفه ای توانبخشی می گویند.
هدف در توانبخشی سالمندان چیست؟
هدف توانبخشی درمان ، بهبود و همچنین ارتقاء سطح کارآیی افراد کم توان و ناتوان (معلول)، تا بالاترین حد ممکن، به منظور دستیابی آنان به یک زندگی مستقل در جامعه می باشد. اهداف توانبخشی به شرح زیر است:
- پیشگیری از معلولیت
- جلوگیری از پیشرفت معلولیت
- تطابق زندگی معلولین با جامعه
- ارتقاء سطح افکار عمومی نسبت به معلولین و معلولیت
- ارائه تسهیلات و خدمات شهری مناسب جهت استفاده معلولین
- سعی در خودکفایی معلول و قادرسازی وی در برخورد با مشکلات
- افزایش آگاهی معلولین نسبت به توانایی های و محدودیت های جسمی و روانی خویش و تطبیق و هماهنگی این وضعیت با محیط
اصطلاحات رایج در توانبخشی سالمندان
برای اینکه توانبخشی را بهتر بشناسیم باید اصطلاحات رایج در آن را با هم بررسی کنیم.
- تعریف اختلال در توانبخشی : به هرگونه ناهنجاری در زمینه جسمی، روانی و عملکردی یا آناتومی انسان می گویند.
- تعریف نقص در توانبخشی : هرگونه محدودیت در انجام فعالیت هایی که در سطح طبیعی، از هر انسانی انتظار می رود، نقص می گویند.
- تعریف معلولیت در توانبخشی : به آسیب های ناشی از اختلال و کم توانی می گویند که منجر به ایجاد محدودیت و جلوگیری از ایفاء نقش طبیعی فرد در زندگی می گردد.
- تعریف پیشگیری در توانبخشی : اقداماتی که هدفشان جلوگیری از شروع اختلالات جسمی و ذهنی و حسی است.
توجه : اصطلاح ناتوانی پسندیده از معلولیت است، اما به دلیل کاربردی تر بودن واژه معلولیت از این اصطلاح در این مقاله استفاده خواهیم کرد.
توانبخشی بر چه اصلی استوار است؟
اصل مهم و اساسی در توانبخشی سالمندان این است که « اگر دست نیست، پا هست. اگر قدرت حرکت نیست، زبان و تفکر هست. اگر حس بینایی نیست، حس شنوایی و لامسه هست. و بالاخره، اگر تندرستی نیست، امید به زندگی هست» توانبخشی قصد امید بخشیدن و آماده کردن فرد (معلول) برای زندگی در جامعه از یکسو، و آماده سازی جامعه برای پذیرش وی به عنوان یک شهروند از سوی دیگر دارد. اگر هر یک از ما در اثر یک سانحه قدرت حرکت خود را از دست بدهیم و یا به کهولت سن رسیده باشیم مایلیم چگونه با ما برخورد شود؟
تعریف سالمندی
فردی که بیش از ۶۰ سال سن دارد و به علت عوارض کهولت سن و تغییرات فیزیولوژیک نیاز به مراقبت و توانبخشی دارد. از نظر سنی سه گروه سالمند داریم :
- سالمند جوان (۷۰-۶۰)
- سالمند میانسال (۸۰-۷۱)
- کهنسالان (۸۱سال به بالا)
سالمندان از نظر میزان وابستگی به افراد به سه گروه تقسیم می شوند :
- سالمند مستقل
- سالمندان وابسته
- سالمندان نیمه مستقل
خدمات توانبخشی در سالمندان شامل چه مواردی می شود؟
| دسته خدمات توانبخشی در سالمندان | خدمات ارائه شده |
| مراقبت های پزشکی و پرستاری |
|
| توانبخشی اجتماعی، حرفه ای و آموزشی |
|
| توانبخشی پزشکی سالمندان |
|
| توانبخشی حرفه ای سالمندان |
کشف و تقویت توانمندیهای حرفه ای سالمندان در جهت ارتقاء عملکرد ذهنی و جسمی و اجتماعی آنان |
| توانبخشی اجتماعی در سالمندان | خدمات مددکاری جهت افزایش سازگاری اجتماعی و حل مشکلات اجتماعی |
| توانبخشی آموزشی سالمندان |
|
ورزش های مناسب برای توانبخشی سالمندان
- راه رفتن
- ورزش گلف
- یوگا در سالمندان
- شنا در سالمندان
- انجام ورزش های تنفسی
- دوچرخه سواری سالمندان
- ورزش بدنسازی در سالمندان
1- راه رفتن در سالمندان جهت توانبخشی
پیاده روی بهترین ورزش برای توانبخشی سالمندان است. بهتر است سالمندان در هوای آزاد ۲۰ دقیقه با سرعت متوسط قدم بزنند. پیاده روی سبب سرعت بخشیدن جریان خون و تغذیه سلول های مغزی می شود.
2- ورزش گلف
ورزش خوب و متناسب برای توانبخشی سالمندان است.
3- یوگا در سالمندان
- یوگا باعث نیرو بخشیدن به عضلات و مفاصل و اعصاب و ارگانهای داخلی می شود.
- از ورزش هایی است که باعث تقویت جسم و روان می گردد.
- یوگا به فعالیت و حرکت زیاد بدن احتیاج ندارد
- نوعی حرکت در حالت سکون است.
4- شنا در سالمندان
شنا سالمندان در آب گرم لذت بخش است . به دامنه حرکتی مفاصل و طول طبیعی عضلات کمک می کند. شنا در سالمندان گردش خون را بهبود می بخشد.
5- انجام ورزش های تنفسی یکی از راه های توانبخشی سالمندان
با ورزش های تنفسی، ظرفیت تنفسی سالمند افزایش می یابد و اکسیژن بیشتری وارد ریه ها می شود که به جذب هموگلوبین خون گردیده به سلول ها می رود و در نتیجه سلول ها از اکسیژن و تغذیه کافی بهره مند می گردد
6- دوچرخه سواری سالمندان
این ورزش برای تمام بدن مفید است.سالمندانی که زانو درد دارند باید از آن اجتناب کنند یا از دوچرخه ثابت استفاده کنند.
7- ورزش بدنسازی در سالمندان
به کمک برخی از حرکات بدنسازی قدرت و استقامت بدن حفظ می شود.
توانبخشی حرکتی سالمندان با فیزیوتراپی و کاردرمانی
فیزیوتراپی درمان هایی فیزیکی هستند که برای توانبخشی سالمندان بر روی عضلات، استخوان ها و مفاصل انجام می گیرد. مانند کمک به درمان کمردرد، دردهای مفاصل، آسیب های ورزشی و بهبود سریعتر و بهتر سیستم حرکتی بعد از اعمال جراحی که روی آن انجام میشود.
فیزیوتراپی درمان های فیزیکی برای بهبود کارکرد سیستم تنفسی انجام میدهد مانند:
کمک به درمان آسم، برونشیت و آمفیزم
فیزیوتراپی درمان فیزیکی را برای بهبود مشکلات سیستم عصبی انجام میدهد مانند:
کمک به درمان ضربات وارده به سر، سکته مغزی، آسیب های نخاع، پارکینسون، ام اس و یا بازپروری بیمار بعد از جراحی مغز.
توانبخشی سالمندان برای کاهش درد
به منظور کاهش درد های عضلانی یا مفاصل فیزیوتراپیست افراد علی الخصوص سالمندان می تواند از مدالیته های درمانی مانند TENS,US,IR,ICE و Hot pack و یا از روش های دستی بهره ببرد.
توانبخشی سالمندان برای افزایش یا نگهداری دامنه حرکتی مفاصل
بی حرکتی در مفاصل منجر به کاهش دامنه حرکتی و یا deformity آنها شود.برای جلوگیری از کاهش دامنه حرکتی تمام مفاصل به صورت جداگانه و یا به صورت همزمان در دامنه کامل مفصل حرکت داده شوند.این حرکات می توانند به صورت passive و یا active باشد.همچنین قرار دادن سالمند در پوزیشن های صحیح از deformity مفاصل جلوگیری می کند.
توانبخشی سالمندان برای افزایش قدرت عضلات و یا جلوگیری از آتروفی در سالمندان
در صورتی که عضله فعالیتی نداشته باشد مستعد آتروفی است.به این منظور ما باید تمریناتی را طراحی کنیم که سالمند بتواند به طور ارادی همه ی عضلات خود را منقبض کند.در صورتی که عضلات ضعیف باشند و یا در صورت ابتلا به بیماری هایی که منجر به آتروفی عضلات می شوند استفاده از تحریکات الکتریکی مانند FES و فارادیک هم می تواند مفید باشد.
توانبخشی سالمندان برای بهبود بالانس
در این حالت هدف اصلی ما جلوگیری از افتادن سالمند است که معمولا با شکستگی همراه است.برای بهبود بالانس از تمرینات تعادلی استفاده می کنیم.
توانبخشی سالمندان برای بهبود سبک زندگی
فیزیوتراپیست با بررسی فعالیت های روزمره سالمند نقاط ضعف او را پیدا کرده و با تکنیک های مختلف در جهت بهبود فعالیت ها تلاش می کند. جلسات فیزیوتراپی حداقل دو روز در هفته انجام می شود و فیزیوتراپیست ابتدا سالمند را ارزیابی می کند و سپس با توجه به نیاز سالمند برنامه فیزیوتراپی در منزل یا کلینیک را طراحی می کند
خلاصه مطلب توانبخشی سالمندان
اصولاً همگی ما برای نگهداری از سالمند خود در منزل آمادگی داریم اما برخی از بیماری ها در سالمندان به صورت اتفاقی رخ می دهد که خارج از دست همه است مانند حمله قلبی، سکته مغزی، و یا عفونت در سالمندان که ممکن است بدون پیش بینی اتفاق بیفتد.اغلب خانواده ها حتی مراقبین سالمند که تجربه بیشتری برای نگهداری از سالمندان دارند نیز ممکن است نتوانند به درستی پیش بینی این شرایط را انجام بدهند و به همین دلیل در زمان بروز چنین حوادثی دچار اضطراب و سردرگمی می شوند.برای هر فردی می تواند دشوار باشد که در زمان بیماری یکی از نزدیکان خود بتواند تصمیم منطقی بگیرد.
برای مشاوره رایگان فیزیوتراپی در منزل و یا توانبخشی در منزل با شماره های داخل سایت تماس بگیرید.
