بیماری های مغزی عروقی : انواع بیماری های عروق مغزی ، نشانه ها ، علت + روش های درمان

آشنایی با انواع بیماری های عروق مغزی

بیماری های مغزی عروقی به مشکلات رگهای خونی در مغز گفته می‌شود که جزء شایعترین بیماری‌های کشنده در سراسر جهان است و باعث افزایش سکته مغزی، خونریزی مغزی و عوارض دیگر می‌شود. هر گونه اختلال در جریان خون ممکن است از تنگی عروق (تنگی)، تشکیل لخته (ترومبوز)، انسداد (آمبولی) یا پارگی رگ های خونی (خونریزی) رخ دهد. کمبود جریان خون (ایسکمی) بر بافت مغز تأثیر می گذارد و ممکن است باعث سکته شود. بیماری‌ عروق مغزی از راههای مختلفی می‌تواند بروز پیدا کند که یکی از شایعترین آنها عارضه آترواسکلروز یا تنگی عروق مغزی است که طی آن میزان خونرسانی به مغز محدود و یا کلا متوقف می‌شود و باعث وقوع سکته مغزی و حملات ایسکمی گذرا و به مرور زمان منجر به بروز اختلالات شناختی و زوال عقل خواهد شد.

در ادامه این مقاله از سایت مرکز پارسیان مهرپرور نشانه ی انواع بیماریهای عروق مغزی را بررسی می کنیم و روشهای درمان و پیشگیری را بیان خواهیم کرد.

بیماری مغزی عروقی چیست؟

بیماری های مغزی عروقی ، مجموعه‌ای گوناگون از شرایط پزشکی هستند که بر رگ‌های خونی مغز و جریان خون مغزی اثر می‌گذارند. در این اختلالات، سرخرگ‌های تامین‌کننده اکسیژن و مواد غذایی به مغز اغلب آسیب می‌بینند یا تغییر شکل می‌دهند.

5 مورد از شایع‌ترین بیماری های مغزی عروقی

انواع بیماری عروق مغزی شامل کلیه اختلالاتی است که در آن ناحیه ای از مغز به طور موقت یا دائمی تحت تأثیر کم خونی یا خونریزی قرار گرفته و یک یا چند رگ خونی مغزی در روند آسیب شناسی نقش دارند. انواع گرفتگی های عروق .مغزی به شرح زیر است :

1 – ترمبوسیز مغز

یک لخته یا پلاک خون است که در عروق خونی مغز تشکیل می‌شود.

2 – آمبولی مغزی

جریان خون در مغز به وسیله یک لخته یا حباب هوا که از جای دیگری از بدن به مغز منتقل شده است، مسدود می‌شود و باعث آمبولی مغزی میشود.

3 – خونریزی مغزی ؛ خونریزی هیپرتانسیو ( خونریزی داخل جمجمه‌ای)

به خارج شدن خون از یک رگ پاره شده در مغز گفته می‌شود. خونریزی در نتیجه‌ی فشار خون بالا یکی از اشکال سکته‌ی مغزی است که افراد با اختلال در کنترل فشار خون را درگیر می‌کند.

4 – آنوریسم مغزی

یکی دیگر از بیماری‌های مغزی عروقی می‌باشد. در این بیماری قسمت‌های ضعیف در دیواره سرخرگ‌ها به شکل یک برآمدگی با دیواره خیلی نازک بیرون می‌زند که می‌تواند به راحتی پاره شود و خونریزی مغزی ایجاد کند.

5- سکته مغزی

سکته مغزی، قطع ناگهانی جریان خون مداوم به مغز است که باعث از دست رفتن عملکرد عصبی می شود. قطع جریان خون می تواند در اثر انسداد، منجر به سکته مغزی ایسکمیک شود. حتی قطع جریان خون ممکن است با خونریزی در مغز، منجر به سکته مغزی خونریزی دهنده کشنده شود.

انواع سکته مغزی

سکته مغزی ایسکمیک : حمله مغزی ایسکمیک رایج ترین نوع سکته مغزی است که اکثریت سکته های مغزی را تشکیل می دهد. سکته مغزی ایسکمیک دو نوع ترومبوتیک و آمبولیک دارد.

• سکته مغزی ترومبوتیک زمانی رخ می دهد که یک لخته خون، به نام ترومبوس، شریان مغز را مسدود کرده و جریان خون را متوقف کند.
• سکته آمبولیک زمانی اتفاق میفتد که یک تکه پلاک یا ترومبوس از محل اصلی خود حرکت کرده و یک رگ در پایین دست را مسدود کند.

سکته هموراژیک : سکته مغزی خونریزی دهنده می تواند ناشی از فشار خون بالا، پارگی آنوریسم یا ناهنجاری عروقی یا به عنوان عارضه داروهای ضد انعقاد خون باشد. خونریزی داخل مغزی زمانی رخ می دهد که خونریزی مستقیماً در بافت مغز وجود داشته باشد، که غالباً لخته ای در مغز ایجاد می کند. وقتی خونریزی فضاهای مایع مغزی نخاعی را در اطراف مغز پر می کند، خونریزی زیر عنکبوتیه رخ می دهد. هر دو حالت بسیار جدی است.

بیماری‌های مغزی عروقی معمولا در افراد سالمند و یا افرادی که سابقه ابتلا به دیابت، سیگار کشیدن، فشارخون بالا و بیماری‌های ایسکمی قلبی را دارند، دیده می‌شود البته این به معنای آن نیست که افراد جوان دچار این بیماری نمی شوند.

علائم بیماری های مغزی عروقی

نشانه‌ها و علائم بیماری‌های مغزی عروقی به موقعیت محل خونریزی ، ترومبوز یا آمبولی در مغز، شدت آسیب‌دیدگی و میزان بافت آسیب‌دیده بستگی دارد. نشانه‌ها و علائم عمومی خونریزی و ضایعات ایسکمی مغز شامل اختلالات حرکتی از قبیل همی‌پلژی و همی‌پارزی می‌باشد. در اوایل حمله بیماری عروق مغزی،بیمار ممکن است احساس ضعف (یافلج شدن کم) و به دنبال آن، افزایش تونوس و اسپاستیسیتی عضلات را داشته باشد. همچنین بیمار ممکن است توانایی باز کردن دهان یا سرفه کردن را نیز نداشته باشد.

اختلالات تکلم از جمله موارد زیر نیز می‌تواند در بیمار اتفاق بیفتد:

• زبان پریشی : مشکل به زبان آوردن افکار
• دیسفاژی : مشکل یا ناراحتی در بلعیدن غذا
• آپراکسی : مشکل در برنامه‌ریزی یا اجرای وظایف محوله
• دیس آرتری : لکنت زبان یا مشکل در شمرده سخن گفتن

دیگر نشانه‌ها و علائم حمله‌های مغزی عروقی

• تب
• تشنج
• استفراغ
• تنفس دشوار یا نامنظم
• بی‌اختیاری ادرار و مدفوع
• آپنه : وقفه در نفس کشیدن
• گیجی که منجر به از دست رفتن کامل هوشیاری می‌شود.

نگهداری از این قشر کار دشواری است. نیاز های متفاوت، مشکلات حرکتی، بهانه گیری های مختص این سن از جمله مواردی است که نیاز به پرستار سالمند و پرستار بیمار در منزل را افزایش می دهد. به همین دلیل پارسیان مهرپرور به شما پیشنهاد می دهد که اگر برای نگهداری بیمار خود دچار مشکل شده اید با تماس با ما و مشورت گرفتن از متخصصان ما بتوانید به درمان سریع تر و ایجاد حس استقلال بیشتر در سالمندان کمک کنید.

علائم مربوط به حملات مغزی عروقی ناشی از خونریزی شامل :

• سردرد شدیدی که با سرعت بالایی به وجود می‌آید،
• خشکی (یا سفتی) گردن و همی‌پلاژی و نیز برخی از علائم دیگری که در بالا به آن اشاره شد، می‌باشد.

هر چقدر اندازه لخته خون بزرگ‌تر می‌شود، علائم عصبی در بیمار نیز شدیدتر شده و نهایتاً به از دست رفتن کامل هوشیاری بیمار می‌انجامد. سکته مغزی از علائم بسیار مهم در بیماری مغزی عروقی است و از موارد اورژانسی محسوب می‌شود. در صورتی که هر یک از این علائم را در خودتان یا هر یک از اطرافیانتان و یا سالمندان دیدید، بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید.

آزمایشات تشخیصی انواع بیماری های مغزی عروقی

انواع بیماری های عروق مغزی را می توان از طریق آزمایش های تصویربرداری تشخیصی تشخیص داد. این آزمایشات به جراحان مغز و اعصاب اجازه می دهد عروق داخل و اطراف مغز و خود بافت مغز را بررسی کنند.

• سونوگرافی داپلر
• الکتروانسفالوگرام (EEG)
• پنچری کمر (ضربه نخاعی)
• آنژیوگرام رزونانس مغناطیسی (MRA)
• کاروتید دوبلکس (سونوگرافی کاروتید)
• تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI)
• توموگرافی کامپیوتری (اسکن CT یاCAT)
• آنژیوگرافی مغزی (آنژیوگرام مهره ای، آنژیوگرام کاروتید )

دلائل ایجاد بیماری مغزی عروقی

بیماری‌های مغزی عروقی می‌تواند علت های مختلفی داشته باشد که برخی از مهم‌ترین آنها عبارتند از:

تنگی عروق مغزی بیماری ای است که طی آن، کلسترول زیادی جمع میشود در سرخرگ‌های مغزی و التهاب این سرخرگ‌ها در مغز باعث می‌شود که یک پلاک ضخیم و موم مانند در داخل رگ خونی تشکیل شود و مسیر جریان خون به مغز را ببندد. در نتیجه، یک سکته مغزی ایسکمی یا حمله ایسکمی گذرا یا جنون برای بیمار اتفاق می‌افتد. لخته‌های خونی ممکن است در سرخرگ‌هایی که قبلاً تنگ شده بودند، تشکیل شود و موجب تورومبوز گردد که طی آن تمام سرخرگ بسته میشود و اصطلاحاً به آن سکته مغزی گفته می‌شود.

علاوه بر آن ممکن است لخته خون در جای دیگری از بدن تشکیل شود و کم کم به طرف مغز حرکت کند و یکی از سرخرگ‌های کوچک مغزی را مسدود نماید که به این عارضه ً آمبولی گفته می‌شود و باعث وقوع سکته مغزی آمبولیک می‌گردد. بعضی از داروها و بیماری‌ها  مانند پارگی سرخرگ‌های کاروتید یا پارگی لایه پوشاننده سرخرگ کاروتیدمی‌تواند خطر بروز سکته مغزی ایسکمی را در بیمار به ویژه در افرادی که کمتر از ۴۰ سال دارند و لزوماً دچار تشکیل لخته یا پلاک هم نشده‌اند، بالا می‌برد.

عوامل خطرزای بیماری‌های مغزی عروقی و گرفتگی عروق مغز

معمولا بیماری مغزی عروقی را تا قبل از آنکه سکته مغزی اتفاق بیفتد، براحتی نمی‌توان تشخیص داد اما بعضی از عوامل خطرزا برای این بیماری شامل که همه افراد در هر سنی باید به آن توجه داشته باشند شامل :

1. دیابت
2. استرس
3. عدم تحرک
4. سیگار کشیدن
5. تغذیه‌ی ضعیف
6. کلسترول خون بالا
7. داشتن اضافه وزن و چاقی
8. فشار خون بالا ( هایپرتانسیون)

3 روش درمان بیماری های مغزی عروقی

درمان بیماری عروقی مغزی به روش های زیر انجام میگیرید:

1- دارو درمانی

معمولا روش دارو درمانی برای پیشگیری و مقابله با بیماری انجام میگیرد. همچنین دوز دارو و نوع دارو بسته به تشخیص و شدت بیماری در افراد مختلف متفاوت است از جمله داروها جهت درمان بیماری عروق مغزی میتوان به :

• استفاده از داروهای کاهنده کلسترول برای کاهش خطر سکته مغزی
• استفاده ار داروهای رقیق کننده خون از قبیل : آسپیرین، دیپیریدامول، تیکلوپیدین، کلوپیدوگرل برای کاهش خطر سکته مغزی

2- پلاک برداری

این عمل جراحی بیشتر برای درمان آنوریسم مغزی در دیواره سرخرگ کاروتید انجام میگیرد، جهت خارج کردن پلاک و حباب ایجاد شده در داخل سرخرگ انجام میگیرد. تا خون به حالت طبیعی به مغز منتقل شود.

3 – عمل آنژیوپلاستی

در این عمل به کمک یک کاتتر (دارای نوک بالنی شکل) را درون سرخرگ کاروتید می کنند و با حرکت دادن بالن در درون سرخرگ پلاک مسدود شده را تخریب کرده و بدین جهت مسیر سرخرگ باز میشود. این عمل به استنت گذاری مغز معروف است. استنت های موجود در سرخرگ از بسته شدن مجدد سرخرگ جلوگیری می کند.

 نحوه پیشگیری از بیماری مغزی عروقی

• کنترل فشارخون
• دم مصرف دخانیات
• کم کردن وزن و کنترل کردن آن
• رژیم غذایی کم چرب و سالم برای قلب
• تحرک و ورزش منظم  هر روز حداقل نیم ساعت
• کلسترول خون را با استفاده از رژیم غذایی مناسب و سالم و اگر نیاز شدبا استفاده از دارو پایین بیاورید.

افراد و بیمارانی که ضربان قلبشان نامنظم است باید از پزشک خود و یا سالمندشان بخواهند که در صورت نیاز یک داروی رقیق کننده خون برای جلوگیری از سکته‌های مغزی برایشان تجویز کند.