حساسیت غذایی
در این مقاله از سایت مرکز مهرپرور به بررسی علائم حساسیت غذایی در کودکان و راه های درمان آن می پردازیم . حساسیت غذایی یک پاسخ غیر طبیعی سیستم ایمنی به نوعی غذاست و در کودکان بیشتر از بزرگسالان دیده می شود. اغلب حساسیت های غذایی دوران کودکی تا ۲سال پس از تولد از بین می روند. با وجود اینکه حساسیت غذایی نوزاد و کودک بیشتر وجود دارد اما امکان دارد در هر فردی با هر سنی به وجود آید حتی نسبت به غذاهایی که فرد قبلا آنها را بدون هیچ مشکلی مصرف کرده است.
در ادامه به موارد زیر می پردازیم :
- عوامل به وجود آمدن حساسیت غذایی در کودکان
- عوامل تشدید کننده حساسیت غذایی در کودکان
- علایم حساسیت غذایی در کودکان
- توصیه های مهم در حساسیت غذایی در کودکان
- حساسیت غذایی در کودکان چگونه خود را نشان می دهد؟
- چطور باید با حساسیت غذایی در کودکان برخورد کرد؟
- شیر گاو چگونه حساسیت غذایی در کودکان ایجاد می کند؟
عوامل به وجود آمدن حساسیت غذایی در کودکان
۸۰درصد حساسیت غذایی مربوط به لبنیات مانند شیرگاو و محصولات آن است . علاوه بر آن مواد غذایی مانند توت فرنگی، بادام زمینی، سویا، گندم، بادام درختی، تخم مرغ، ماهی، دانه آفتابگردان، سویا، کیوی، خربزه نیز می توانند باعث به وجود آمدن حساسیت در کودکان شوند.
نکته :
1- حساسیت به بادام زمینی ، بادام درختی و ماهی معمولا دراز مدت است و معمولا بادام زمینی منجر به ایجاد شوک میشود. در این حالت کودک قادر به تنفس نمی باشد و افت شدید فشار خون و کاهش جریان خون در بدن بخصوص قلب مغز و ریه اتفاق می افتد.
2- حساسیت غذایی به کیوی امکان دارد به طور یک دفعه بروز کند و حالات آن اول لب ها پف می کند و باعث قطع تنفس میشود ، و در مواردی به صورت شوک به وجود می آید.
عوامل تشدید کننده حساسیت غذایی در کودکان
- داشتن آسم کودکان .
- تماس زیاد با بعضی مواد غذایی مانند برخی ماهی ها .
- مصرف مواد غذایی با حساسیت زایی بالا در سال های اول زندگی در کودکان .
- وراثت : کودکانی که یکی از والدین آنها دچارحساسیت غذایی باشند شانس ابتلا نسبت به سایرین دو برابر است .
علایم حساسیت غذایی در کودکان
اسهال در کودکان ، استفراغ ، خارش ، افت فشارخون، نفس نفس زدن ، تورم زبان ، لب ها و یا گلو درد در کودکان ، شکم درد ، اگزما و سرگیجه.
توجه :
- شدت بروز علایم به میزان حساسیت کودک به غذا و مقدار غذای مصرفی بستگی دارد.
توصیه های مهم در حساسیت غذایی در کودکان
۱- از دادن مواد حساسیت زا از قبیل بادام زمینی ، بادام درختی و کیوی و غیره به کودکان زیر دو سال جدا خودداری کنید.
۲- با دیدن پف کردن لب ، نفس نفس زدن ، تورم زبان و غیره هرچه سریعتر کودک را به نزدیک ترین بیمارستان و یا درمانگاه برسانید.
توجه :
- تغذیه مناسب برای مراقبت از کودک مسئله ای است که نیازمند به توجه ویژه می باشد.
حساسیت غذایی در کودکان چگونه خود را نشان می دهد؟
معمولا انسان سالم تنها ۲ درصد مواد آلرژی زایی را که مصرف می کند، جذب می کند و بقیه را به دلیل سدهای مخاطی که وجود دارد، دفع می کند. حالا اگر هر کدام از سدهای دفاعی (مثلا اسیدیته معده) شکسته شود امکان دارد جذب آلرژن ها بیشتر شود و آلرژی غذایی کودک افزایش یابد، همچنین امکان دارد استفاده از بعضی غذاها با هم میزان آلرژی زایی را در کودک بیشتر یا کمتر کند.
یکی از بارزترین نمودهای آلرژی غذایی، تظاهرات گوارشی است که می تواند از عدم تحمل غذایی تا فرم شدید آلرژی متغیر باشد. معمولا آلرژی های پوستی، تنفسی و غذایی به هم مربوط هستند و کسی که آلرژی تنفسی دارد، می تواند آلرژی غذایی هم داشته باشد. ضمن آن که آلرژی ها قابلیت تبدیل شدن به یکدیگر را دارند. شایع ترین مواد غذایی که کودکان می توانند به آن آلرژی داشته باشند شامل شیر گاو، تخم مرغ، گندم، بادام زمینی، سویا و غذاهای دریایی است. توصیه می شود آلرژی کودکان در سنین پایین درمان و کنترل شود تا در آینده از ابتلا به آلرژی های دیگر جلوگیری شود.
پرستار کودک و نوزاد در منزل از مجموعه خدماتی است که می تواند در منزل شما اتفاق بیفتد. شرکت پارسیان مهرپرور با سابقه ترین شرکت خدمات پرستاری در منزل می باشد.
عدم تحمل غذایی را با آلرژی اشتباه نکنید
بعضی وقتها عدم تحمل غذایی با آلرژی اشتباه می شود. یکی از شایع ترین این موارد عدم تحمل به شیر است. در کودکان این مسئله می تواند به دنبال یک عفونت ویروسی یا عفونت دستگاه گوارشی اتفاق بیفتد. به دنبال این عفونت دستگاه گوارش تا مدتی آنزیمی به نام لاکتاز را تولید نمی کند و بنابراین کودک نمی تواند شیر را تحمل کند که این، عدم تحمل غذایی نامیده می شود. فرم دیگری از واکنش های غذایی که امکان دارد اتفاق بیفتد به شکل مسمومیت در کودک است که نباید با آلرژی های غذایی اشتباه گرفته شود. امکان دارد کودک یک بار مثلا در یک رستوران چینی غذا خورده باشد یا ماهی مانده خورده باشد و دچار واکنش های آلرژی شود که در این صورت نباید آن را به حساب حساسیت به ماهی گذاشت.
چطور باید با حساسیت غذایی در کودکان برخورد کرد؟
پزشک ابتدا باید شرح حال دقیق از کودک بگیرد تا فهرستی از غذاهایی که مصرف کرده داشته باشد تا بتواند ارتباط این علائم را با ماده غذایی مورد نظر پیدا کند. تست های تشخیصی که به صورت تست پوستی و تست های خونی انجام می شود هم می تواند راه تشخیص را ساده تر کند. به عنوان مثال برای شیرخواری که در حال خوردن شیر خشک است در صورتی که قبلا شیر مادر مصرف می کرده و دچار ضایعات پوستی مانند اگزمای پوستی شده است اگر شیر خشکش بر پایه سویا باشد، می تواند کمک کند که حساسیت به سویا تشخیص داده شود.
ضمن آن که تعداد زیادی از کودکانی که حساسیت به شیر گاو دارند، حساسیت به سویا نیز دارند. این واکنش متقاطعی است که بین شیر و سویا وجود دارد و می تواند بین مواد غذایی مختلف وجود داشته باشد. برای هر بیماری بسته به شرح حال خانوادگی علائم و تست هایی که انجام می شود تشخیص آلرژی داده می شود. به طور کلی و بدون انجام اقدامات تشخیصی نمی توان گفت کودک این مواد غذایی را نباید استفاده کند. در کل رژیم هایی که داده می شود که در آن چند ماده غذایی حذف می شود، درست نیست.
شیر گاو چگونه حساسیت غذایی در کودکان ایجاد می کند؟
پروتئین های شیر گاو، از نخستین پروتئین های غذایی بیگانه است که توسط شیرخواران دریافت می شود و مسئول بیشترین واکنش های آلرژی غذایی در شیرخواران و کودکان است. علائم آلرژی به شیر گاو معمولا تا ۳ سالگی از بین می رود. پروتئین های اصلی شیر گاو کازئین و وی پروتئین هستند که بیشترین آلرژی زایی به کازئین است.
علائم این نوع حساسیت
- وزن نگرفتن
- دیدن خون در مدفوع
- تحمل گوارشی به صورت استفراغ
- علائم تنفسی مانند خس خس سینه
- تظاهرات پوستی به شکل اگزماهای پوستی
راه درمان حساسیت غذایی در کودکان با شیر گاو
راه درمان بستگی به سن درگیری با این حساسیت دارد که به شرح زیر می باشد :
1) معمولا ۵۰ درصد کودکان تا یک سالگی، حساسیت به شیر گاو را از دست می دهند اما اگر تشخیص قطعی درباره حساسیت به شیر گاو داده شود معمولا ماده غذایی مورد نظر باید حذف شود.
2) برای کودکانی که این حساسیت تا بعد از ۳ سالگی باقی می ماند، احتمال از بین رفتن این نوع حساسیت کمتر می شود و در این صورت باید تحت نظر یک فوق تخصص قرار بگیرند تا اگر علائم شان شدید است در موردشان حساسیت زدایی انجام شود.
نکته :
- کودکی که به شیر گاو حساسیت دارد معمولا به شیر دیگر گروه های حیوانی نیز آلرژی دارد.
پروتئین تخم مرغ، عامل آلرژی در کودکان
بیشتر کودکان نسبت به پروتئینی که در سفیده تخم مرغ وجود دارد و بعضی دیگر نسبت به پروتئین زرده تخم مرغ حساسیت نشان می دهند. از جمله علائم حساسیت به تخم مرغ را می توان علائم پوستی مانند کهیر و اگزما، علائم گوارشی مانند اسهال در کودکان و استفراغ، علائم تنفسی مانند خس خس سینه برشمرد. در موارد نادر، کودک به واکنش های حساسیت زای بسیار جدی مبتلا می شود که می تواند منجر به آنافیلاکسی شود.
در این صورت مراقبت های فوری پزشکی لازم است، زیرا کودک امکان دارد مشکلات سیستمی مانند مشکلات تنفسی و افت فشار خون و کاهش سطح هشیاری پیدا کند. البته این نوع واکنش با هر نوع ماده غذایی می تواند دیده شود. درصورت به وجود آمدن چنین علامتی کودک نباید هیچ گاه ماده غذایی مورد نظر را مصرف کند. اگر کودک از شیر مادر تغذیه کند و مادر تخم مرغ مصرف کند نیز امکان دارد در کودک ایجاد اگزما یا دیگر علائم حساسیتی کند.
راه درمان حساسیت غذایی در کودکان به تخم مرغ
بهترین روش برای درمان حساسیت به تخم مرغ پرهیز از خوردن آن یا غذاهای محتوای آن است. والدین باید در این امر به کودکان کمک کنند. بعضی از کودکان دیرتر حساسیت شان به تخم مرغ را از دست می دهند. بعضی کودکان تخم مرغ پخته شده یا شیر جوشیده در دمای بسیار بالا و به مدت طولانی را می توانند تحمل کنند. گرمایی که حین پختن کیک وجود دارد، آلرژی زاهای موجود در تخم مرغ را تعدیل می کند و از به وجود آمدن واکنش در بعضی کودکان حساس به تخم مرغ، جلوگیری می کند. بهتر است در خانواده های آلرژیک خوردن تخم مرغ را تا پایان ۱۸ ماهگی و شیر گاو را تا پایان یک سالگی به تاخیر بیندازند.
غذاهای دریایی قبل از یک سال ممنوع
حساسیت به غذاهای دریایی محدودیت سنی ندارد و از زمانی که کودک شروع به خوردن غذا کند، امکان دارد این حساسیت در کودک ایجاد شود اما قبل از یک سال کودک نباید از غذاهای دریایی استفاده کند. در سفره ایرانی بیشتر این غذاها را ماهی و میگو تشکیل می دهد. ماهی با تاثیر بر اعصاب پاراسمپاتیک حرکات بدن را سست می کند. ماهی پروتئینی به نام پاراآلبومین دارد که علت اصلی حساسیت به ماهی است. در سخت پوستان و میگو نیز تروپومیوزین عامل آلرژی محسوب می شود. اگر به فرض کودکی حساسیت تنفسی به ماهی داشته باشد، امکان دارد با خوردن میگو هم دچار مشکل شود، چون پروتئین شان مشترک است اما باید به این نکته توجه داشت که فقط یک پروتئین عامل حساسیت نیست و چند نوع پروتئین مسئول آلرژی به میگو یا ماهی شناخته شده است.
راه درمان حساسیت غذایی در کودکان به ماهی و میگو
- پرهیز از استفاده غذاهای دریایی قبل از یک سالگی.
- حذف این ماده غذایی قبل از یک سالگی در صورت حساسیت به آن.
- خودداری از مصرف غذای دریایی در کودکان خانواده هایی که در آن ها سابقه آلرژی وجود دارد.
حساسیت به بادام زمینی در کودکان
حبوبات معمولا چندان آلرژی زا نیست و از این خانواده می توان به بادام زمینی اشاره کرد که شایع ترین علت ایجاد حساسیت غذایی در کودکان کمتر از ۴ سال است. حساسیت به بادام زمینی در کودکان واکنشی است که به فاصله کوتاهی پس از برقراری تماس با بادام زمینی یا محصولات حاوی آن در کودک پیش می آید و ناشی از پادتن های IgE مقابل پروتئین های بادام زمینی است. علائم شامل کهیر در کنار دهان، جایی که بادام زمینی با پوست تماس پیدا کرده یا کهیر عمومی تر در جاهای دیگر بدن است. نشانه های دیگر دل درد و استفراغ یا نشانه های تنفسی «آنافیلاکسی» است که بعد از خوردن محصول حاوی بادام زمینی ظاهر می شود.
درمان حساسیت غذایی در کودکان به بادام زمینی
هیچ روشی وجود ندارد که بتواند تضمین کند، کودکی دچار حساسیت به بادام زمینی نشود. بعد از تشخیص حساسیت از طریق تست های پوستی و خونی و تایید آن، کودک باید از خوردن این ماده غذایی خودداری کنند. حتی کره بادام زمینی هم می تواند ایجاد حساسیت کند. بنابراین در انتخاب کره، تنقلات و سایر موادغذایی باید به برچسب غذایی محصولات دقت شود.
مصرف شیر خشک تنها با تجویز پزشک
خیلی از والدین به کودکان شان شیرخشک می دهند. شیرخشک ها از هر نوعی که باشند، پروتئین شیر گاو دارند که همان امکان دارد در کودکان ایجاد آلرژی کند و تقریبا همان علائم حساسیت به شیر گاو با خوردن شیر خشک نیز به وجود آید.
راه درمان
به طور کلی توصیه می شود همه کودکان از شیر مادر تغدیه کنند ، به خصوص کودکان آلرژیک. شیر مادر در تکامل سیستم ایمنی این کودکان به سمت مقابله با آلرژی ها بسیار کمک کننده است. درصورت تشخیص پزشک شیر خشک مخصوص تجویز می شود.
حساسیت به کیوی در کودکان
آمار کودکان که حساسیت به کیوی دارند ، در چند سال اخیر رو به افزایش است. در سنین مدرسه، کیوی مسئول ۱۰درصد از موارد حساسیت به میوه هاست. یک سری غذاها هستند که ماده ای به نام هیستامین دارند که ماده اصلی مسئول خارش و شروع واکنش های آلرژی است. مواد غذایی مانند بادنجان، گوجه فرنگی و کیوی حاوی هیستامین هستند، بنابراین در کودکی که هر نوع آلرژی دارد خوردن این مواد می تواند آلرژی را تشدید کند ولی امکان دارد کودک به پروتئین های کیوی حساسیت داشته باشد بنابراین با شرح حال و تست هایی که براساس شرح حال انجام می شود، می توان به تشخیص رسید.
علائم حساسیت به کیوی در کودکان
شدت علائم در اثر مصرف میوه کیوی از خفیف تا متوسط و حتی شدید متغیر می باشد.
درمان حساسیت به کیوی در کودکان
معمولا تست پوستی با کیوی خام در اغلب کودکان مثبت است. در بعضی کودکان تنها مصرف کیوی خام ایجاد حساسیت می کند و انواع پخته آن عارضه ای ندارد. کودکانی هم هستند که با دست زدن به کیوی دچار خارش در تمام بدن می شوند. درمان حساسیت به کیوی شامل پرهیز از خوردن این ماده غذایی است.
در صورتی که شاغل یا دست تنها هستید و برای نگهداری از فرزندان خود به پرستار کودک و نوزاد احتیاج دارید ،می توانید از تعرقه پرستار و مراقبت کودک که توسط مرکز پارسیان مهرپرور ارائه می شود، استفاده نمایید.
جهت دریافت خدمات پرستاری و مراقبت از کودک در منزل با ما تماس بگیرید.
حساسیت به سویا در کودکان
۱/۱درصد شیرخواران به طور کلی به سویا حساسیت دارند ولی شیرخوارانی که به پروتئین شیر گاو حساسیت دارند در ۳۵/ ۱۰درصد موارد به سویا حساسیت دارند. شیرخواران زیر ۶ ماه کمتر سویا را از شیرخواران بالای ۶ ماه که عدم تحمل شیر گاو دارند تحمل می کنند. عدم تحمل سویا در شیرخواران زیر ۶ ماه با سابقه فامیلی آلرژی مثبت با تظاهرات شدید گوارشی از قبیل اسهال خونی یا حساسیت غیر وابسته به Ige گزارش شده است. اگر نوزادی در واکنش به خوردن غذای حاوی سویا دچار تنگی نفس شود و به آن توجه نکنند، احتمال ابتلای او به آسم زیاد خواهد بود. پرهیز کامل و طولانی از خوردن غذاها و فرآورده های حاوی سویا تنها راه پیشگیری از به وجود آمدن حالات آزاردهنده آن در کودکان است.
حساسیت به گندم در کودکان
خیلی از کودکان با خوردن نان گندم ، نشانه هایی از آلرژی در آنها ایجاد می شود، مانند دل درد و کهیر روی پوست
توجه :
این کودکان امکان دارد به گندم یا سایر محتویات نان آلرژی داشته باشند.
راه درمان
برای جلوگیری از به وجود آمدن این علائم مصرف سایر آردها مثل، مصرف آرد سویا و آرد برنج سفید به جای آرد گندم به کودکان توصیه می شود البته درصورت حساسیت نداشتن به آن ها. پیشنهاد می شود؛ تغذیه کمکی با گندم در کودکان «آتوپیک» تا جایی که امکان دارد تا یک سالگی به تاخیر بیفتد البته باید بدانیم، پرهیز از این مواد معمولا دائمی نبوده و درصورت تشخیص پزشک فوق تخصص آلرژی پس از مدتی مجددا آن را طبق شرایط خاصی برای کودک شروع کرده یا برای او حساسیت زدایی انجام می دهد.
خلاصه مطلب
حساسیت غذایی در کودکان یک پاسخ غیر طبیعی سیستم ایمنی به نوعی غذاست و در کودکان بیشتر از بزرگسالان دیده می شود. با شناخت علائم و موادی که باعث ایجاد حساسیت در کودکان می شود ، می توانیم از کودکان در قبال آنها محافظت کنیم. همچنین در صورت ایجاد آلرژی با شناخت راه های درمان آن می توانیم از مرگ کودک جلوگیری کنیم.
