مركز خدمات بالینی ، مراقبتی و آموزشی در منزل پارسیان مهرپرور تحت نظارت مستقیم وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي

  • info@mehrparvar.com
  • 021-44442410
اختلال تکلم در سالمندان|مرکز پارسیان مهرپرور

اختلال تکلم در سالمندان : ۷ علت تغییر در گفتار و ۳ مورد از علل زبان پریشی در سالمندان

اختلال تکلم در سالمندان

در این مقاله از سایت مرکز پرستاری پارسیان مهرپرور به بررسی اختلال تکلم در سالمندان می پردازد. هر فردی اساسا با دنیای خارج و اجتماع با زبان ارتباط برقرار می کند. زبان نقش مهمی در تجسم تجربیات ، احساسات ، ارتباط و دریافت اطلاعات از دنیای خارج و اجتماع ایفا می کند. زبان در فعالیت های اجتماعی و روابط متقابل با دیگران و شناخت رفتارهای بیرونی نقش مهمی دارد. در دوران سالمندی با افزایش سن مواردی مثل کیفیت صدا ، توانایی های گفتاری ، توانایی زبانی و قدرت ارتباطی انسان تغییر می کنند ، برخی از این تغییرات طبیعی است و به تدریج بعد از ۶۵ سالگی به وجود می آیند. همین موارد باعث اختلال تکلم در سالمندان می شود.

در ادامه به موارد زیر می پردازیم :

  • علت تغییرات گفتاری در سالمندان
  • شایع ترین اختلال زبان و تکلم در سالمندان
  • پیشگیری از اختلال تکلم ناگهانی
  • تشخیص اختلال تکلم
  • درمان اختلال تکلم در سالمندان

علت تغییرات گفتاری در سالمندان

مشکلات بیانی در سالمندان صدمه ای جبران ناپذیر به روحیه و توان آنها وارد می کند. در این موارد داشتن یک پرستار سالمند ، کمک می کند تا روحیه بالای سالمند حفظ شود.

تیم پارسیان مهرپرور مفتخر است با در اختیار داشتن بهترین سیستم نگهداری و پرستاری از سالمند در منزل به رفع این مشکل در خانه و خانواده شما کمک کند.

۱) کاهش حجم گفتار در سالمندان

 فرد سالمند کمتر از گذشته حرف می زند و در میهمانی ها و محافل خانوادگی کمتر وارد بحث اطرافیان می شود.

۲) اختلال تکلم در سالمندان : بروز مشکل واژه یابی در سالمندان

در اختلال تکلم در سالمندان ممکن است زمانی که دارند صحبت می کنند بارها کلمات مورد نظر خود را به خاطر نیاورد و همین امر باعث بروز وقفه در روند گفتار در سالمندان شود. مشکل واژه یابی بیشتر در سالمندان بالای ۸۰ سال و کسانی که از تحصیلات کمتری برخوردارند دیده می شود. موارد زیر تا حد زیادی احتمال بروز این مشکل را کاهش می دهد :

  • سطح بالاتر تحصیلات
  • مطالعه مستمر در طول زندگی 
  • افرادی که مانند معلم صحبت کردن ، لازمه شغلشان بوده است

۳) کوتاه شدن طول جملات در سالمندان

 سالمندان در مقایسه با افراد دیگر از جملات و عبارات کوتاه تری استفاده می کنند. همچنین سطح پیچیدگی نحوی گفتار در دوران سالمندی کمتر می شود.

۴) کم شدن سرعت نوشتن در سالمندان

نوشتن در مقایسه با خواندن از پیچیدگی بیشتری برخوردار است. زیرا به فعالیت همزمان و سریع بخشهای زیادی از مغز نیازمند است که در سالمندان سرعت انجام آن کاهش یافته است. سالمند برای نوشتن یک کلمه یا جمله به زمانی بسیار بیشتر از زمانی که یک نوجوان لازم دارد احتیاج دارد.

اختلال تکلم در سالمندان|مرکز پارسیان مهرپرور

۵) اختلال تکلم در سالمندان : کاهش درک خواندن در سالمندان

در سالمندی توانایی درک متن پایین می آید. یکی از مهمترین دلایل این کاهش درک ، کم شدن سرعت خواندن در سالمندی باشد. وقتی نتوانیم متنی را با سرعت مناسب بخوانیم ،  قادر نیستیم محتوای آن را بطور کامل دریافت کنیم.

نکته :

ضعیف شدن حافظه کوتاه مدت یکی از دلایل بروز کاهش درک خواندن در سالمندان می باشد.

۶) اختلال تکلم در سالمندان : اختلال در تلفظ اصوات در سالمندان

علت درست تلفظ نکردن کلمات چیست؟ در مواردی که فرد سالمند دندانهای خود را به طور کامل از دست داده و یا فاقد دندان مصنوعی مناسب است ، اختلال تکلم در سالمندان به ویژه در تلفظ دیده می شود. علاوه بر این تغییرات طبیعی ، گفتار و مهارتهای ارتباطی سالمندان ممکن است به دلایل دیگری دچار آسیب های جدی گردد.

بروز بیماریهای زیر از شایعترین علل اختلالات گفتاری و ارتباطی در سالمندان به شمار می آیند :

  • صدمات مغزی ناشی از زمین خوردن
  • سکته مغزی
  • پارکینسون
  • دمانس
  • الزایمر 

۷) کاهش ادراک شنوایی در سالمندان

با افزایش سن ، تغییرات مشهودی مثل سنگین شدن گوش بروز می کند. سالمند دیگر نمی تواند اصوات ضعیف را بشنود و گفتار دیگران را به راحتی درک کند. در این موارد اغلب از اطرافیان می خواهد تا بلندتر صحبت کنند یا صدای تلویزیون را بلندتر کنند. همچنین کاهش ادراک گفتار در سالمندان ، علاوه بر افت شنوایی به دلیل ضعف حافظه کوتاه مدت نیز بروز می کند.

شایع ترین اختلال زبان و تکلم در سالمندان

در ادامه به دلایل شایع اختلال تکلم در سالمندان می پردازیم :

۱) اختلال تکلم در سالمندان : زبان پریشی در سالمندان

زبان پریشی شایعترین اختلال زبانی در سالمندان است. این اختلال ناگهانی در تکلم در اغلب موارد در اثر سکته مغزی در سالمندان اتفاق می افتد و طی آن مناطقی از نیم کره چپ مغز که مسئول پردازش زبان و تولید گفتار هستند آسیب می بینند. علائم زبان پریشی با توجه به محل آسیب دیدگی مغز سالمند و وسعت ناحیه آسیب دیده متفاوت است. فرد سالمند کلیه مهارتهای ادراکی و کلامی خود را در آسیب دیدگی های شدید از دست می دهد یعنی نه می تواند حرف بزند و نه می تواند صحبتهای دیگران را درک کند. مهارت خواندن و نوشتن در این میزان از آسیب دیدگی به طور کامل از دست می رود.

الف) زبان پریشی بیانی

در زبان پریشی بیانی گفتار بیمار مختل می شود ولی سالمند قادر است گفتار دیگران را درک کند.

نکته :

سالمند چون نسبت به مشکل خود آگاهی دارد از نظر عاطفی و روانی در معرض افسردگی قرار دارد.

ب) زبان پریشی درکی

در زبان پریشی درکی سالمند می تواند حرف بزند اما درک گفتار دیگران برایش امکان پذیر نیست. گفتار در این سالمندان بدون تقلا و به راحتی بیان می شود ولی معنای دقیقی ندارد.

اختلال تکلم در سالمندان|مرکز پارسیان مهرپرور

۲) اختلال تکلم در سالمندان : کنش پریشی کلامی در سالمندان

در کنش پریشی بر خلاف زبان پریشی ، اطلاعات زبانی فرد سالمند آسیب نمی بیند بلکه بیمار علیرغم این که دانش زبانی کافی در اختیار دارد و هیچ گونه فلجی در اندامهای گفتار مثل لبها ، زبان و نرمکام ندارد در هنگام گفتار دچار مشکل می شود. به نحوی که هجا یا صدایی را که می خواهد بگوید نمی تواند بیان کند صدا یا هجای دیگری را به خطا جایگزین صدای هدف می کند. کنش پریشی در واقع یک اختلال حرکتی است که در نتیجه آسیب به سیستم عصبی مرکزی رخ می دهد. این آسیب ممکن است ناشی از سکته های مغزی ، آمبولی ، ضربات شدید به سر یا تصادفات رانندگی باشد.

الف) دیزآرتری

اگر در نتیجه بیماری خاصی نظیر پارکینسون سیستم اعصاب حرکتی آسیب ببیند بیمار دچار فلجی اندام گفتار شده و نمی تواند لبها و زبان خود را به خوبی حرکت دهد. همین مورد عامل اختلال تکلم در سالمندان میشود. در مبتلایان به دیزارتری سرعت گفتار کاهش می یابد و گفتار منقطع و نفس آلود می شود و اینکه تلفظ اصوات با دشواری انجام می شود در نتیجه سالمند گفتار غیر قابل فهم و ناواضح خواهد شد. در انواع دیزارتری ، سالمندان مبتلا اغلب در جویدن غذا و بلعیدن آن و نیز نوشیدن مایعات مشکل دارند. ریزش آب از دهان نیز در این بیماران دیده می شود.

پیشگیری از اختلال تکلم ناگهانی

با رعایت اقدام‌های پیشگیرانه زیر می‌توان احتمال بروز شماری از اختلال‌های گفتاری را کاهش داد :

  • استفاده از محافظ‌های سر هنگام شرکت در ورزش‌های تماسی و بستن کمربند ایمنی در وسایل نقلیه موتوری
  • ورزش منظم، رعایت رژیم غذایی متعادل و نگه داشتن فشار خون و کلسترول در سطح سالم و بی‌خطر
  • کاهش احتمال ابتلا به سرطان گلو از طریق سیگار نکشیدن یا کمتر در معرض دود دخانیات قرار گرفتن
  • خودداری از استفاده اشتباه از صدا برای مثال داد زدن یا فشار وارد کردن به تارهای صوتی
  • کاهش احتمال ضربه مغزی از طریق به سر گذاشتن کلاه ایمنی هنگام دوچرخه‌سواری
  • محدود کردن مصرف الکل

تشخیص اختلال تکلم

پزشک ابتدا سابقه پزشکی بیمار را بررسی و علائم را ارزیابی می‌کند و سوال‌هایی از بیمار می‌پرسد تا صدای بیمار را بشنود و گفتارش را ارزیابی کند. به علاوه به این ترتیب پزشک می‌تواند سطح درک و توانایی گفتار را ارزیابی کند و متوجه شود که آیا عارضه به تارهای صوتی ، مغز یا هر دو آسیب زده است یا خیر.

پزشک با توجه به سابقه پزشکی و علائم بیمار دستور انجام آزمایش‌های زیر را می‌دهد :

  • اسکن مغز با استفاده از رادیولوژی، سی تی اسکن یا ام آر آی
  • تست جریان برق
  • آزمایش خون
  • آزمایش ادرار

اختلال تکلم در سالمندان|مرکز پارسیان مهرپرور

درمان اختلال تکلم در سالمندان

پزشک بیمار دچار اختلال دیزارتری را به شرکت در جلسات گفتار درمانی تشویق می‌کند. درمانگر تمرین‌هایی را برای بهتر کنترل کردن تنفس و افزایش هماهنگی زبان و لب آموزش می‌دهد. به علاوه اعضاء خانواده و اطرافیان نیز باید در مراعات حال بیمار شمرده‌تر صحبت کنند تا بیمار زمان کافی برای پاسخگویی و اظهار نظر داشته باشد.

خلاصه مطلب

زبان در فعالیت های اجتماعی و روابط متقابل با دیگران و شناخت رفتارهای بیرونی نقش مهمی دارد. در دوران سالمندی مواردی مثل کیفیت صدا ، توانایی های گفتاری ، توانایی زبانی و قدرت ارتباطی انسان تغییر می کنند ، برخی از این تغییرات طبیعی است و به تدریج بعد از ۶۵ سالگی به وجود می آیند. با شناخت دقیق این عارضه و نحوه صحیح برخورد با اختلال تکلم در سالمندان می توانیم از بروز افسردگی در سالمند خود جلوگیری نماییم. جهت مشاوره رایگان می توانید با ما تماس حاصل فرمایید.