تکرر ادرار در سالمندان | 9 علت و درمان خانگی، قرص تکرر ادرار

9 دلیل زیاد دستشویی رفتن سالمندان و درمان آن

تکرر ادرار در سالمندان بسیار آزاردهنده است. نگهداری از سالمندان کاری بسیار دشوار است. مشکل ادرار زیاد در سالمندان مشکلی است که علاوه بر افراد خانواده می‌تواند پرستار سالمندان را نیز دچار مشکل کند. به همین منظور ما در این مقاله به بررسی علل تکرر ادرار در مردان و زنان مسن می‌پردازیم. همانطور که در ادامه خواهید خواند عواملی که باعث ایجاد تکرر ادرار در افراد مسن ، چه مردان و چه زنان سالمند و حتی افراد عادی و جوان می‌شود، شامل ۹ مورد است که برای درمان تکرر ادرار در سالمندان میتوانید از 9 روش درمان طبیعی و خانگی تکرر ادرار ، قرص کنترل ادرار و توصیه‌های پزشکی و مراقبتی مرکز پارسیان مهرپرور در رابطه با سالمندان استفاده کنید.

تکرر ادرار یا احساس ادرار داشتن زیاد چیست؟

تعریف تکرر ادرار در سالمندان: تکرر ادرار در سالمندان به افزایش نیاز به ادرار رفتن در افراد مسن اشاره دارد. در حالی که ادرار رفتن زمانی به طور طبیعی است، ادرار رفتن مداوم و مکرر ممکن است نشانگر مشکلات بهداشتی پایه باشد. تکرر ادرار، نوعی بیماری است که در همه نوع سن و جنسی دیده می‌شود، تعریف تکرر ادرار را می‌توان این گونه گفت: “ نیاز بیشتر برای رفع ادرار ” به طور کلی هر انسان بالغ روزانه حدود ۷۰۰ میلی لیتر تا ۳ لیتر ادرار دفع می‌کند و اگر این میزان افزایش پیدا کند فرد به دفعات بیشتری برای تخلیه ادرار نیازمند است.

علائم تکرر ادرار در سالمندان

شناختن علائم تکرر ادرار در سالمندان برای مداخله زودهنگام بسیار مهم است:

• فوریت در رفتن به دستشویی
• درد یا تنگی هنگام ادرار رفتن
• مشکلات ادراری و ناتوانی در کنترل ادرار
• افزایش تعداد مراجعات به دستشویی در طول روز و شب
• وجود خون در ادرار (در صورت وقوع این مورد، باید به پزشک مراجعه شود).

تفاوت تکرر ادرار و بی اختیاری ادرار!

تکرر ادرار با بی‌ اختیاری ادرار در سالمندان متفاوت است، گاهی برخی افراد به دلیل مصرف زیاد مایعات و یا عوامل دیگر حجم ادرارشان افزایش پیدا می‌کند اما قابل کنترل است. اما در عارضه بی‌اختیاری، دفع ادرار بدون اختیار فرد است و غالبا زمان تحرک، عطسه، سرفه و یا خندیدن مقداری ادرار بدون اختیار فرد دفع می‌شود. بی اختیاری ادرار در زنان علت‌هایی مانند زایمان و یائسگی دارد و در مردان به علت بیماری‌های پروستات و ضعف عضلات لگن اتفاق می‌افتد. کنترل و یا درمان بی اختیاری ادرار با فیزیوتراپی و یا مصرف دارو تحت نظر پزشک قابل انجام است.

علت تکرر ادرار در افراد مسن

علت زیاد دستشویی رفتن و ادرار مکرر چیست؟ درک علل تکرر ادرار در سالمندان برای مدیریت موثر آن بسیار مهم است. در مورد عوامل تکرر ادرار موارد زیر را در ادامه خواهید خواند :

1. دفع ادرار شبانه در سالمندان
2. کم شدن حجم مثانه
3. زایمان در زنان
4. دیابت
5. انسداد دستگاه ادراری
6. عوامل طبیعی
7. موارد محرک کلیه
8. عفونت مجاری ادراری 
9. عفونت پروستات در مردان، علت تکرر ادرار در مردان
   

۱. دفع ادرار شبانه در سالمندان

اگر شبها بیشتر دفع ادرار دارید امکان دارد افزایش سن هم در آن تاثیر داشته باشد. با بالا رفتن سن و در سالمندی تولید ادرار در شبها بیشتر می‌شود. در سالمندان دو سوم ادرار در شب و یک سوم ادرار در روز تولید می‌شود. این در حالی است که این عدد در جوانان دقیقا برعکس است. یعنی میزان دفع ادرار در جوانان در روز دو سوم و در شب برابر یک سوم خواهد بود. لازم است در مورد نکته گفته شده این مورد را نیز بدانید که دفع ادرار میزان مشخصی ندارد و در هر فرد، حتی در هر روز، فرق می‌کند.

نکته مهم درمان خانگی تکرر ادرار در شب

علت تکرر ادرار سالمندان در شب: مصرف مایعات را اندازه گیری کنید. از مصرف مایعات زیاد در آخر وقت و قبل از خواب اجتناب کنید. از مصرف الکل، مرکبات و نوشیدنی مرکبات، قهوه، چای و گوجه فرنگی و محصولات مبتنی بر گوجه فرنگی خودداری کنید.

۲. کم شدن حجم مثانه از علل تکرر ادرار در سالمندان

تکرر ادرار در سالمندان و سایر افراد به خودی خود یک مشکل نیست و باید در مجموعه‌ای از عوامل مورد بررسی قرار گیرد. تنظیمات عصبی مثانه انسان طوری است که می‌تواند حدود ۲۵۰ سی‌ سی ادرار را نگهداری کند، بدون این‌ که برای فرد باعث ایجاد مشکل شود. اما گاهی حجم مثانه کم می‌شود و فرد با چند قطره ادرار نیز نیاز به تخلیه احساس می‌کند که به این حالت مثانه بی‌ثبات گفته می‌شود، اما بیشترین مشکلات مثانه به مشکلات عصبی آن مربوط می‌شود.

۳. مهم‌ترین علت تکرر ادرار در زنان سالمند : زایمان در زنان

شایع‌ترین علت زیاد دستشویی رفتن خانم‌ها، زایمان‌های مکرر است، زیرا مثانه و گردن مثانه یک زاویه طبیعی دارد که این زاویه طی زایمان‌ها به علت فشار نوزاد تغییر می‌کند و علت تکرر ادرار در زنان مسن می‌شود که عموما با بی‌اختیاری چند قطره‌ای نیز همراه است. شدیدترین نوع مشکل تکرر ادرار در خانم‌ها با عنوان “افتادگی مثانه” مطرح می‌شود.

۴. تاثیر دیابت در تکرر ادرار سالمندان

تکرر ادرار در سالمندان و افراد مسن و دیگر افراد که دیابت دارند به نوع دیابت این افراد بستگی دارد. در نوع دیابت شیرین به علت این‌ که دیابت، اعصاب بدن را مورد حمله قرار می‌دهد، عصب‌های مثانه نیز از این امر مستثنی نیستند. البته تکرر ادراری به خودی خود نشانه دیابت نیست و برای مشخص شدن ابتلا یا عدم ابتلا به دیابت، باید آزمایش خون انجام گیرد. در نوع دیابت عصبی علت تکرر ادرار، افزایش حجم ادرار است.همچنین خیلی از تکررهای ادراری، مقطعی و به دلیل شرایط روحی و فکری فرد سالمند است.

۵. انسداد دستگاه ادراری یکی از علل احساس ادرار کاذب

انسداد در هر جای دستگاه ادراری مثل سنگ کلیه یا سنگ مثانه مانع تخلیه کامل ادرار می‌شود. در این حالت پر شدن زودتر مثانه حادث می‌شود و احساس نیاز بیشتر به دفع ادرار را در سالمندان بوجود می‌آورد. همین عامل یکی دیگر از مجموعه عواملی است که می‎تواند باعث ایجاد این اختلال در دفع ادرار شود.

۶. عوامل طبیعی و تکرر ادرار در سالمندان

عوامل طبیعی مانند هوای سرد برای سالمندان، رفتن از مکان گرمسیر به سردسیر، خوردن بعضی مواد غذایی مانند ترب سیاه که باعث بیشتر شدن حجم ادرار در سالمندان می‌شود، هم می‌توانند دلایل تکرر ادرار باشد. به این نکات توجه ویژه ای داشته باشید چرا که شاید این عوامل برای شما مشکلات خاصی را ایجاد نکند ولی برای افراد مسن با توجه به کاهش حجم مثانه می‌تواند مشکل آفرین باشد.

۷. موارد محرک کلیه

مواد محرک کلیه و تحریک کننده‌های مثانه از علل شایع تکرر ادرار در سالمندان هستند و در صدر همه آنها کافئین و الکل قرار دارد، زیرا این مواد ادرار آورهای طبیعی هستند و باعث تشکیل بیشتر ادرار می‌شوند. برخی داروهای مدر (ادرارآور یا دیورتیک) و ضد فشارخون هم دفع ادرار را زیاد می‌کنند.

۸. عفونت مجاری ادراری

عفونت‌های مجاری ادرار که بسیار هم شایع هستند، با تحریک سیستم ادراری، دفع ادرار را زیاد می‌کنند. التهاب کلیه، که یک بیماری شدید کلیوی است و بیماری خاصی به نام التهاب بینابینی مثانه که ناراحتی مداوم دستگاه ادراری است نیز باعث تکرر ادرار در سالمندان می‌شوند. خانم‌ها بیشتر از مردان مستعد ابتلا به این مشکلات هستند و امکان دارد ایجاد درد در پشت یا شکم یا احساس سوزش به هنگام دفع ادرار کنند.

۹. مهم ترین علت تکرر ادرار در مردان : عفونت پروستات در مردان

عفونت پروستات در مردان هم همین علائم را دارد. به علاوه، انسداد در هر جای دستگاه ادراری (مثل سنگ کلیه یا سنگ مثانه) تخلیه کامل ادرار انجام نشود و این حالت پر شدن زودتر مثانه و احساس نیاز بیشتر به دفع ادرار را بوجود می‌آورد. تکرر ادرار در سالمندان مرد شدیدتر است، چون بزرگ شدن غده پروستات آنها بر میزراه (مجاری ادراری) فشار آورده و انسداد ایجاد می‌کند که در هنگام دراز کشیدن شبانه، تکرر ادرار را به دنبال دارد.

در هر صورت در مواردی که نیاز به مراجعه به پزشک است این کار را انجام دهید و مواردی که نیاز به درمان دارند، مثل عفونت، بزرگی پروستات، مشکلات کلیه، مثانه و مجاری ادراری، سنگ و … را به طور کامل درمان کنید.

روش‌های تشخیص تکرر ادرار در افراد مسن

پزشک پس از گرفتن تاریخچه بیمار، شرح حال و سپس معاینه فیزیکی کامل، سوالاتی از بیمار درباره تکرر ادرار و علائم آن می پرسد. این سوالات شامل :

1. داروهای مصرفی
2. میزان مصرف کافئین و الکل
3. میزان حجم مایعات مصرفی در طول روز
4. تغییرات در رنگ، بو و همچنین تداوم ادرار
5. الگوی تکرر ادرار، برای مثال زمان شروع آن چه موقع است، تغییرات آن در طول روز، عوامل بهبود دهنده و وخیم کننده وضعیت

9 ماده طبیعی برای درمان خانگی تکرر ادرار در زنان و مردان سالمند

توجه : تمامی موارد درمان تکرر ادرار سالمندان در طب سنتی برای درمان دستشویی رفتن زیاد، برای افرادی که شرایط خاص دارند بایستی با مشورت با پزشک مصرف شود.

درمان یبوست برای جلوگیری از تکرر ادرار در سالمندان

یبوست می‌تواند فشار مضاعفی به مثانه وارد کند. برای پیشگیری و درمان یبوست توصیه می‌شود:

• مصرف غذاهای پر فیبر مانند سیب، تمشک، لوبیا، برنج قهوه‌ای
• نوشیدن آب کافی
• فعالیت بدنی منظم
• استفاده از مکمل‌های فیبری تحت نظر پزشک

زمان مراجعه به پزشک برای تکرر ادرار در سالمندان

درمان خانگی تکرر ادرار در برخی از موارد کاری درست و شایسته ای نیست. به نظر شما برای جلوگیری از تکرر ادرار در سالمندان چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟ برخی افراد به صورت خودسرانه به مصرف قرص تکرر ادرار دست می‌زنند و این کار می‌تواند مشکلاتی را بعدا به وجود آورد. در صورت رویت موارد زیر زمان مراجعه به پزشک فرا می‌رسد:

• اولین مورد این است که با وجود مصرف کم مایعات و محرک‌های مثانه، تکرر ادرار هنوز وجود دارد.
• تکرر ادرار مانع انجام عادی کار، مسافرت یا خواب فرد می‌شود.
• تکرر ادرار با احساس نیاز به دفع ادرار همراه است.
• درد و سوزش با تکرر ادرار همراه است.

قرص و دارو برای درمان تکرر ادرار در سالمندان

درمان تکرر ادرار با درمان عامل زمینه‌ای و اصلی موفقیت‌آمیز است. به طور مثال اگر عامل، عفونت مجرای ادراری باشد، آنتی بیوتیک تجویز می‌شود و یا اگر بیماری دیابت و مشکل پروستات عامل تکرر باشد، کنترل قندخون و یافتن مشکل پروستات درمان علت زمینه‌ای می‌باشد. داروهای درمان تکرر ادرار سالمندان که فقط با تجویز پزشک قابل استفاده هستند به شرح زیر می باشد.

برخی داروهای تجویزی پزشک برای درمان تکرر ادرار عبارتند از:

توجه: مصرف این داروها حتماً باید تحت نظر پزشک باشد.

نکات مراقبتی ویژه سالمندان مبتلا به تکرر ادرار

• عدم مصرف مایعات تحریک‌کننده قبل از خواب
• عدم استفاده از لباس‌های تنگ
• کنترل قند خون در دیابتی‌ها
• کمک به کاهش وزن در سالمندان دارای اضافه وزن
• انجام تمرینات کف لگن (Kegel exercises)

درمان سریع تکرر ادرار در مردان

در مردان، به ویژه سالمندان، تکرر ادرار معمولاً به علت مشکلات پروستات ایجاد می‌شود. درمان‌های مؤثر عبارتند از:

• داروهای آلفا بلوکر:
  مانند تامسولوسین که موجب شل شدن عضلات پروستات و مثانه می‌شود.

• داروهای مهارکننده 5-آلفا ردوکتاز:
  مانند فیناستراید که حجم پروستات را کاهش می‌دهد.

• درمان‌های خانگی:
  مصرف کمتر کافئین، تمرینات لگنی، مدیریت مصرف مایعات.

• عمل جراحی:
  در صورت بزرگی قابل توجه پروستات، عمل TURP (برداشتن پروستات از طریق مجرا) انجام می‌شود.

درمان قطعی بی‌اختیاری ادرار در زنان

بی‌اختیاری ادرار در زنان، به ویژه پس از زایمان یا در دوران یائسگی، یک مشکل رایج است. خوشبختانه درمان‌های مؤثری وجود دارد:

• تمرینات تقویت عضلات کف لگن (Kegel Exercises):
  انجام این تمرینات روزانه باعث تقویت عضلات کنترل کننده ادرار می‌شود.

• درمان دارویی:
  داروهایی مثل تولترودین (Detrol)، اکسی بوتینین و میرابگرون می‌توانند به بهبود بی‌اختیاری کمک کنند.

• درمان فیزیوتراپی تخصصی:
  استفاده از بیوفیدبک برای آگاهی بهتر از عضلات کف لگن.

• جراحی:
  در موارد شدید، روش‌های جراحی مانند اسلینگ مثانه (TVT) توصیه می‌شود.

خلاصه مطلب تکرر ادرار در سالمندان

تکرر ادرار در سالمندان مشکلی است که هم زنان سالمند و هم مردان سالمند را درگیر می کند و باعث می‌شود آنان ، بیش از حد معمول نیاز به دستشویی رفتن پیدا کنند. تکرر ادرار می‌تواند روال عادی زندگی سالمندان را مختل کرده و باعث اختلال در خواب شود و مراقبت از آنان را برای اطرافیان دشوار کند. فراموش نکنید که درمان تکرر ادرار بدون فهمیدن علت آن می تواند کوتاه مدت و موقتی باشد، این اختلال در بدن به علت بیماری‌های متفاوتی رخ می دهد.

پارسیان مهرپرور مرکز تخصصی پرستاری در منزل است و پرستاری از سالمندان بیمار را در اولویت‌های خود قرار داده است. چرا که این مسئله می تواند در بهبود حال خانواده‌ها تاثیر بسزایی داشته باشد.

پرسش‌های متداول

آیا تکرر ادرار در سالمندان بخشی از طبیعت پیری است؟ تکرر ادرار در سالمندان ممکن است به عنوان یک عارضه طبیعی از پیری رخ دهد، اما ممکن است نشانگر مشکلات بهداشتی اساسی نیز باشد. مهم است که برای ارزیابی صحیح به پزشک مراجعه کنید.

• آیا همیشه جراحی برای درمان تکرر ادرار در سالمندان لازم است؟ در برخی موارد، به ویژه اگر یک مشکل اساسی مانند بزرگ شدن پروستات وجود داشته باشد، جراحی ممکن است توصیه شود.
• آیا می‌توان تکرر ادرار در سالمندان را جلوگیری کرد؟ گرچه همیشه قابل پیشگیری نیست، تغییرات در سبک زندگی و درمان زودهنگام علل اساسی می‌تواند به مدیریت و کاهش تکرر ادرار کمک کند.
• آیا راهکارهای خانگی برای مدیریت تکرر ادرار در سالمندان وجود دارد؟ بله، برخی از تغییرات در سبک زندگی مانند تغییرات در رژیم غذایی و تمرینات کف لگن می‌توانند در مدیریت تکرر ادرار مؤثر باشند.
• کی باید به کمک پزشکی جهت تکرر ادرار در سالمندان مراجعه کرد؟ اگر شما یا عزیزانتان تجربه تکرر ادرار ناگهانی یا شدید، درد هنگام ادرار رفتن یا وجود خون در ادرار داشته باشید، باید به طور فوری به پزشک مراجعه کنید.
• آیا داروها ممکن است تکرر ادرار در سالمندان را بدتر کنند؟ بعضی از داروها ممکن است به تکرر ادرار افزوده کنند. اگر مشکوک به تأثیر دارویی بر تکرر ادرار هستید، با پزشک خود در مورد گزینه‌های دارویی دیگر مشورت کنید.