پیشگیری از پیری زودرس – نگهداری از سالمندان

پیشگیری از پیری زودرس – نگهداری از سالمندان

در مقاله زیر به بررسی پیشگیری از پیری زودرس – نگهداری از سالمندان می پردازیم.

شکل ظاهری انسانها با گذشت عمر و در دوران سالمندی تغییر می کند ، بدن انسان که به مروردر پوست سر و صورت و دستها خشک میشود و چین و چروک‌هایی در آن ایجاد می‌شود که رفته رفته افزایش می یابد.

در دوران سالمندی طراوت پوست که به دلیل وجود یک طبقه چربی زیر پوست می باشد از بین می‌رود و پوست شفافیت خود را از دست می‌دهد و در اثر ضعف جریان خون رنگ پریدگی ایجاد می شود.

در مورد موها ،موهای سر و صورت رنگ همیشگی خود را از دست می‌دهند و سفید می‌شود.  استخوان های بدن در اثر اختلال در جذب مواد معدنی و به خصوص کلسیم، تحلیل می‌روند و قد افراد خمیده و کوتاه‌ ترمی شود. هضم و جذب و سوخت و ساز بدن بدلیل اختلال جریان خون و کاهش ترشح برخی غده‌های داخلی و کاهش آنزیم‌های مختلف با مشکل رو به رو می شود.

سالمندی چیست ؟

سن تعاریف مختلفی دارد:

۱- سن زمانی یا سن تقویمی که معنای سن افراد از بدو تولد تا زمان حال می‌شود و همان سن شناسنامه ای آنها می باشد.

۲- سن فیزیولژیک که بر اساس دگرگونیهای فیزیولژیک و تحولات ناشی از بیماری‌های مختلف تعریف می شود. بسیاری افراد در سنین پائین تر هستند که از نظر سن فیزیولژیک سالمند محسوب می شوند “ یعنی بیشتر از سن شناسنام ای خود هستند “ و بسیاری افراد سالمند هم هستند که از سن تقویمی خود جوان تر به نظر میرسند.

۳- سن روانی بر اساس حالات عاطفی و هیجانی و نیروی روانی افراد سنجیده می‌شود و معمولا با سن فیزیولژیک همخوانی دارد.

علائم پیری چیست ؟

– امروزه در بیشتر سالمندان تصلب ‌شرائین یا فشارخون وجود دارد که تنها در اثر بالا رفتن سن به‌وجود نمی‌آید و دلائل دیگری از قبیل بهداشت محیط ، کمی تحرک ، ترس و وحشت ، هیجانات و مصرف برخی مواد غذایی مانند چربی‌ها و قهوه در به وجود آمدن آن اهمیت خاصی دارند.

– در دوران سالمندی که از سن ۶۰ سالگی شروع می شود ، بیماری ها رفته رفته خودنمایی می‌کنند. بیماری های قلبی و عروقی در این سنین شایعتر هستند ، همچنین سکته مغزی و قلبی به ‌علت گرفتگی عروق انتهایی در قلب و مغز با اینکه در جوانان نیز دیده می‌شود ولی در سالمندان بیشتر است.

– پوکی استخوان در سالمندان از جمله بیماری‌های استخوانی و مفصلی هستند که به علت کم شدن قدرت جذب کلسیم و ویتامین d ایجاد می شود. همچنین بیماری‌های مفصلی نظیر آرتریت روماتوئید، نرمی استخوان و تغییرات استخوانی مهره‌های گردن که به علت فشار بر شبکه عصب بازویی ایجاد دردهای مبهم در دست‌ها می‌کند در سالمندان زیاد دیده می‌شود.

– بیماریهای دستگاه تنفسی بخصوص پارگی حبابچه‌های ششی آمفیزم و برونشیت مزمن نیز از جمله بیماری هایی است که سالمندان را در گیر می کند، این عوارض به علت تقلیل جذب اکسیژن موجب تنگی نفس در سالمندان می‌شود و از طرفی دیگر خود موجب کاهش جذب اکسیژن می‌شود و نارسای یهای قلبی را تشدید می کند.

همچنین در دوران سالمندی کلیه‌ها، کبد و لوله گوارش دچار مشکلاتی می شود.

– آمار سوانح در سالمندان به دلیل اختلال حواس پنج‌گانه و در نتیجه سلسله اعصاب مرکزی که موجب کاهش سرعت انتقال و عدم بروز به‌موقع بازتاب‌ها بیشتر است ، مراقبت از سالمندان در این دوره باید یشتر باشد زیرا عدسی چشم به مرور قدرتش کم می شود که سبب پیرچشمی و ضعف دید چشم می‌گردد.

– لامسه و چشایی و بویایی کمتر آسیب می‌بیند ولی گوش ها کم کم سنگین میشود و ضعف قدرت بینایی و شنوایی درک مسائل روزمره را دچار اشکال می کند برای همین روابط شخص سالمند با جامعه مختل می‌شود.

در حافظه سالمند به دلیل آرتریواسکلروز عروق مغزی اختلال ایجاد می شود . در این بیماری قدرت حافظه سالمند ابتدا کاهش می‌یابد و شخص از بخاطر سپردن آنچه با آن برخورد می‌کند عاجز می‌ماند بعدها حافظه دور نیز کاهش می‌یابد و بعضی خاطرات گذشته فراموش می‌شوند و شخص قدرت به‌خاطر آوردن قسمت‌هایی از خاطرات گذشته اش را از دست می‌دهد.

گاهی شخص سالمند نسبت به افراد یا مناظر ناشناخته احساس آشنایی می‌کند.

– در این دوران سالمند به دلیل افسردگی ناشی از بازنشستگی و احساس پوچی زیر فشار روانی قرار دارد که باید با فراهم کردن فعالیت‌های اجتماعی کمک به حل این مشکل کرد. در نقطه مقابل سالمندان دیگری را می‌توان یافت که با وجود ابتلا به ناتوانیهای جسمی بهترین آثار علمی و ادبی خود را در دوران سالمندی و حتی در آخرین روزهای حیات تهیه و تنظیم کرده و تجربیات خویش را به نسل بعد تقدیم داشته‌اند.

تعریف پیری زودرس چیست؟

اگر علایم و عوارض دوران سالمندی قبل از سن ۶۰ سالگی ظاهر شود آن را پیری زودرس می نامند. مسائل اجتماعی مانند فشارهای اقتصادی، مشکلات زندگی، قحطی، قتل و غارت، جنگ و خشونت، اختلافات طبقاتی و نژادی، وجود بی‌عدالتی در اجتماع و بالاخره نبودن تامین آینده از  جمله عوامل مختلفی است که در سرعت روند پیری و سالمندی تأثیر می گذارد.

در پیری زودرس عوامل دیگری نیز تأثیر دارد مانند بهداشت شخصی ، فقر و گرسنگی، غنا و پرخوری، شب زنده‌داری، اعتیاد به مواد مخدر و دخانیات و مسکرات، غم و غصه، عیاشی و ولگردی، بی‌کاری و نگرانی از آینده و غیره … . عامل موثر دیگر فعالیتهای مغزی بیش از حد می باشد که اگر با نگرانی نیز همراه باشد خیلی زود فرد را به عوارض پیری مبتلا می کند.

پرستار سالمند شبانه – پرستار سالمند روزانه

روش های پیشگیری از پیری زودرس

۱٫ دریافت مقدار مناسب کالری برای تولید انرژی لازم با مراعات کم‌خوری و در عین حال جلوگیری از گرسنگی و بخصوص جلوگیری از تشنگی.
۲٫مصرف نکردن فراورده‌های الکلی.
۳٫ از مصرف توتون، تنباکو و سیگار، چپق یا پیپ و حتی قلیان خودداری کنید.
۴٫ از مصرف مواد مخدر و خواب‌آورها و محرک‌ها خودداری کنید.
۵٫ از مصرف قهوه و کاکائو بدلیل بالا بردن چربی‌های خون خودداری کنید.
۶٫ امساک در مصرف مواد قندی بخصوص قند سفید
۷٫ بطور متوسط ۸ ساعت خواب در شبانه‌روز داشته باشید.
۸٫ تعادل بین کار جسمی و فعالیت ذهنی را برقرار کنید.
۹٫ از ویتامین‌ها از ابتدای تولد در دوران رشد و میان‌سالی و سالمندی استفاده کنید.
۱۰٫ از املاح منیزیوم بدلیل اینکه منیزیوم در تولید بعضی از آنزیم‌های حیاتی که در دوران پیری دچار کاهش می‌شوند و در سوخت و ساز تولید انرژی اهمیت بسزایی دارند استفاده کنید.
۱۱٫ فراهم کردن امکانات آرامش روانی.

درمان های دارویی در سالمندان

بدلیل تفاوت های مختلف دستگاه های بدن در سالمندان و جوانان مانند برخی اختلالات بدن سالمندان همچون نارسایی جریان خون، اختلال در ترشح ادرار و دفع کلیوی، اختلالات سوخت و ساز و یا به علت رفع نشدن به موقع یا تاخیر در دفع دارو از راه ادرار باشد که سبب پیدایش سریع عوارض جانبی دارو و موجب مسمومیت و واکنش‌های نامطلوب می‌شود.

سالمندان بیمار به دلیل ابتلا به اختلال‌های مختلف اصولاً داروهای متعددی مصرف می‌کنند که این خود خطر ناسازگاریهای داروها را با یکدیگر به‌همراه دارد.

در سالمندان تشخیص عوارض داروها  مشکل‌تر است زیرا این افراد در بیشتر موارد دچار گیجی، بی‌اشتهایی، اختلالات گوارشی و لرزش و … می‌باشند که ممکن است با عوارض دارو اشتباه شوند.

 از طرف دیگر سالمندان به علت ضعف دید چشم مشکل می‌توانند دستورات دارویی را بخوانند و بعلت ضعف شنوایی دستورات شفاهی را هم به‌خوبی نمی‌شنوند و همچنین به علت کمبود حافظه ممکن است دستورات دارویی  را نیز فراموش کنند و یا به درستی بکار نبندند که در این صورت مراقب سالمند یا پرستار سالمند می باید مسئولیت دادان داروها به سالمند را به عهده بگیرد.

به طور کلی افراد سالمند می باید به دلیل تحلیل ماهیچه‌ای و کم شدن حجم بدن مقدار کمتری دارو مصرف کنند، در سالمندان به‌سبب اختلال اعمال قلب، کبد و کلیه باید در مصرف خواب‌آورها، آرام بخش‌ها، داروهای ضد افسردگی و داروهای ضد تشنج (که بیشتر برای درمان لرزش‌ها بکار می‌روند ) حساسیت ویژه ای به خرج داد .

در افراد سالمند داروهایی که برای اختلال‌های قلبی بکار می‌روند نظیر دیژیتال و کینیدین دارای نیمه عمر طولانی‌تری هستند و باید به مقدار کمتری تجویز شوند.

همچنین برای سالمندان برخی دارو های ضد انعقاد همچون آسپرین، باید به‌مقدار کمتر و تحت کنترل دقیق آزمایشگاهی و شمارش تعداد پلاکت‌ها تجویز شوند چون ممکن است موجب خون ‌روی‌های شدید در سالمندان شوند.

کلام آخر

 نباید فراموش کنیم که کهنسالی یک فرآیند طبیعی است که به هرحال اتفاق خواهد افتاد و نمی توان در مقابل روند طبیعت ایستاد اما همانطور که شاهد هستیم برخی افراد با آنکه سن زیادی دارند و دوران میانسالی و کهنسالی را می گذرانند به لحاظ روحی شاداب و جوان هستند.

عکس این قضیه هم صادق است؛ یعنی برخی افراد با آنکه در سنین جوانی به سر می برند اما به لحاظ روحی سالخورده و فرتوت هستند. این است که سن عددی و سن روحی انسان ها ممکن است با هم متفاوت و متناقض باشد.

برخی کارها می تواند در احساس جوانی و شادابی روحی موثر باشد؛ کارهایی مثل رسیدگی به اموری که به لحاظ فرهنگی، اخلاقی، اعتقادی و. . . برای فرد مهم و باارزش است.

وقتی یک نفر برای کاری که آن را ارزشمند می داند، وقت صرف می کند و آن را انجام می دهد احساس رضایت درونی و شادابی می کند. داشتن خصوصیات خوب و پسندیده انسانی مثل گذشت و مهربانی هم به نوبه خود می تواند باعث آرامش روحی فرد شود.