راهنمای کامل بیماری آتروفی و انواع آن (آتروفی عضلانی ، آتروفی مغزی ، آتروفی بیضه و …)
آتروفی عضلانی (به انگلیسی SMA : Spinal muscular atrophy) یا تحلیل رفتن ماهیچه یا عضله به معنی لاغر و ضعیف شدن عضله است. آتروفی عضلانی در واقع کم شدن اندازه و حجم بافتهای عضلانی است که امکان دارد برای هر عضله ای در بدن اتفاق بیفتد. آتروفی عضلانی می تواند دلایل زیادی داشته باشد. بیماری آتروفی از شایع ترین التهابات عضلانی می باشد. سالمندان و افراد مسن بیشتر درگیر این بیماری می شوند. این افراد به دلیل ضعف بدنی توانایی ورزش دادن عضلات خود را ندارند که این موضوع سبب از دست دادن عضلاتشان می شود. همچنین افرادی که سبک زندگی آرامی دارند در معرض این بیماری قرار دارند. آتروفی عضله می تواند به دنبال کاهش جریان خون به عضله و یا فلج شدن اعصاب حرکتی عضله و یا استفاده نکردن طولانیمدت از عضله به وجود آید. در ادامه این مقاله از سایت مرکز خدمات پرستاری مهرپرور برسی می کنیم که علت آتروفی ، انواع این بیماری و روش های درمان آن چه می باشد.
علائم آتروفی عضلات
- ضعف در صورت
- اختلال تعادل بدن
- عدم تحرک پیشرونده
- ضعف پیشرونده و بی حسی در پاها
- از دست دادن هماهنگی بین عضلات
- مشکل تعادل، اختلال در راه رفتن و افتادن
- بی حسی و یا سوزن سوزن شدن دست ها و یا پاها
- مشکل تدریجی در راه رفتن و صحبت کردن، از دست دادن حافظه و ضعف اندام
- علائمی مشابه بیماری MS مانند ضعف، بی حسی و یا سوزن سوزن شدن، مشکلات بینایی، راه رفتن لرزان، خستگی وافسردگی
آتروفی دو نوع است که عبارتند از:
- ۱ – آتروفی به دلیل استفاده نکردن طولانیمدت از عضله وبی تحرکی مانند : افرادبیمارکه کم حرکت میکنند مخصوصا در سالمندان که میتواند باعث تحلیل عضلات آنهاشود. در اکثر افراد، آتروفی عضلانی به دلیل استفاده ناکافی از عضلات به وجودمی آید.این نوع آتروفی با ورزش و تغذیه مناسب برطرف می شود. کسانی که بستری هستند، بیشترین آتروفی عضلانی خواهند داشت.
- ۲ – آتروفی ناشی از فلج شدن عصب حرکتی: زمانیکه یک صدمه و یا بیماری به عصب متصل به بافت برخورد کند، باعث آتروفی عصبی میشود که این آتروفی ناگهانی رخ می دهد.
بیماری های آتروفی عضلانی
بیماری هایی که بر اعصاب عضلات اثر دارند:
- نوروپاتی : بیماری و یا عملکرد بد اعصاب را میگویند.
- سندرم گیلن باره : در این بیماری به طور اشتباهی، سیستم ایمنی به سیستم اعصاب حمله می کند.
- فلج اطفال : یک بیماری ویروسی که بر اعصاب تاثیر دارد و می تواند منجر به فلج قسمتی از بدن و یا کل بدن شود.
- اسکلروزیس آمیوتروفیک جانبی : بیماری سلول های عصبی در مغز و نخاع است که حرکات عضلات ارادی را کنترل می کنند.
هرچند افراد با آتروفی عضلانی می توانند کنار بیایند، اما حتی اگر آتروفی عضلانی خفیف باشد باعث از دست دادن قدرت و کاهش حرکات بدن می شود.
دیگر علت های آتروفی عضلانی
بعضی از آتروفی های عضلانی در اثربالارفتن سن اتفاق می افتد، از دیگر علت ها می توان موارد زیر را نام برد:
- صدمات
- فلج اطفال
- سوء تغذیه
- عدم تحرک
- سوختگی ها
- سندرم گیلن باره
- اسکلروزیس آمیوتروفیک جانبی
- درمان طولانی مدت باداروهای کورتیکواستروئید
- سکته: زمانیکه جریان خون به قسمتی از مغز نمی رسد.
- میوپاتی مرتبط با الکل: میوپاتی، بیماری بافت عضلانی را میگویند.
- درماتومیوسیت: یک بیماری عضلانی که باعث بثورات و التهاب پوست می شود.
- نفروپاتی دیابتی: به علت افزایش میزان قند خون، اعصاب بدن تخریب می شوند.
- پلی میوسیت: بیماری التهابی که باعث ضعف ، ورم، حساس شدن و تخریب عضلات می شود.
- استئوآرتریت: به یک اختلال مفصلی که ناشی از بالارفتن سن و فرسودگی و یا پارگی مفصل است.
- آرتریت روماتوئید: یک بیماری طولانی مدت است که باعث ورم مفاصل و بافت های اطراف مفاصل می باشد.
- دیستروفی عضلانی: یک اختلال ارثی است و شامل ضعف عضلات و از دست رفتن بافت عضله ای است و در اثر گذشت زمان بدتر می شود.
- صدمه به نخاع: این صدمه امکان دارد به طور مستقیم به نخاع وارد شود و یا به طور غیرمستقیم از بیماری های اطراف استخوان ها، بافت ها و یا عروق خونی ایجادشود.
آتروفی مغزی چیست؟
آتروفی مغزی عارضهای است که باعث کوچک شدن مغز میشود. شدت آتروفی مغزی تعیینکننده میزان تاثیرات مخرب این عارضه میباشد. آتروفی مغزی خفیف همیشه خطرناک نمیباشد. آتروفی شدید مغزی میتواند با عارضههای عصبی مانند سکته مغزی یا زوال عقل (دمانس) پیشرونده مرتبط باشد. در برخی از موارد، تشخیص این که آیا آتروفی مغزی سبب بروز عارضههای عصبی میشود و یا این که عارضههای عصبی در بروز آتروفی مغزی مؤثر هستند، امکانپذیر نمیباشد.
علائم آتروفی مغزی پیشرونده شامل موارد زیر میباشند:
- زوال عقل
- تغییرات رفتاری
- از دست دادن حافظه
- اختلال در تفکر و عملکرد
- سفتی عضلات، کاهش سرعت حرکات، لرزش
تشخیص آتروفی عضلانی
پزشک برای تشخیص بیماری ابتدا دربارۀ سابقۀ پزشکی شما سؤال خواهد کرد. آسیب های قدیمی یا مواردی که به تازگی اتفاق افتاده اند و همچنین بیماری هایی که قبلاً داشتید را برای پزشک شرح دهید. داروهای تجویز شده یا بدون نسخه ای که قبلا مصرف کرده اید، مکمل های مصرفی و علائم خود را به طور کامل بیان کنید. پزشک برای اطمینان ممکن است آزمایش هایی را برای تشخیص بیماری های خاص انجام دهد. این آزمایشات شامل موارد زیر هستند:
- رادیوگرافی
- آزمایش خون
- سی تی اسکن (CT)
- تصویربرداری با تشدید مغناطیسی (MRI)
- نمونه برداری (بیوپسی) از عصب و عضله
- نوار عصب و عضله (الکترومیوگرافی) (EMG)
درمان آتروفی عضلانی
زمانیکه آتروفی عضلانی پیشرفت کند، دیگر درمان نمی شود. پس بهتر است هر چه زودتر به فکر درمان آتروفی ماهیچه ای باشید. نحوه درمان با توجه به علائم و شدت بیماری تفاوت دارد:
- فیزیوتراپی
- درمان اولتراسوند
- باید به طور مرتب ورزش کرد
- داروهای ضد التهاب برای کاهش التهاب و درد
- ورزش های کششی برای کاهش فشار در عصب
- در برخی موارد، برای اصلاح انقباض، جراحی لازم است.
پیشگیری از آتروفی عضلانی
با ورزش کردن منظم می توان جلوی آتروفی عضلانی ناشی از عدم استفاده از عضله را گرفت. پیاده روی و شنا از بهترین ورزش ها برای سلامت عضلات هستند. غذاهای پروتئینی بخورید. یکی از مهم ترین ترکیبات عضله، پروتئین می باشد. غذاهای پروتئینی می توانند از آتروفی عضلانی جلوگیری کنند و یا پیشرفت آتروفی را کند کنند. غذاهای پروتئینی شامل: آجیل، گوشت ها، تخم مرغ و لبنیات می باشد. همچنین :
- فعالیت ذهنی مستمر: مطالعه، حل جدول، یادگیری زبان جدید یا نواختن ساز.
- ورزش بدنی منظم: مخصوصاً ورزشهای هوازی مانند پیادهروی و شنا.
- رژیم غذایی سالم مغزی: شامل ماهی، سبزیجات برگ سبز، زردچوبه، گردو، روغن زیتون.
- کنترل بیماریهای مزمن: مانند دیابت، فشار خون و کلسترول.
- پرهیز از مصرف الکل و دخانیات
- حفظ روابط اجتماعی: انزوا و افسردگی خطر زوال مغز را افزایش میدهد.
- خواب کافی و باکیفیت
خلاصه مطلب
آتروفی عضلانی و مغزی دو وضعیت نگرانکننده اما قابل کنترل هستند که میتوانند در اثر عوامل مختلفی ایجاد شوند. شناخت علائم اولیه، مراجعه بهموقع به پزشک، انجام آزمایشات لازم و پیروی از برنامههای درمانی میتواند نقش مهمی در حفظ کیفیت زندگی ایفا کند. همچنین، تغییر سبک زندگی به سبک سالمتر، ورزش منظم، تغذیه مناسب و حفظ سلامت روانی، پایههای اصلی پیشگیری از این دو نوع آتروفی محسوب میشوند.
با افزایش آگاهی عمومی و توجه به نشانهها، میتوان از بسیاری از موارد آتروفی جلوگیری کرد یا آن را در مراحل ابتدایی مهار نمود. این مقاله سعی داشت تا با زبانی روان و ساختاری علمی، مرجعی کامل برای شناخت و مقابله با آتروفی باشد.