مركز خدمات بالینی ، مراقبتی و آموزشی در منزل پارسیان مهرپرور تحت نظارت مستقیم وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي

  • info@mehrparvar.com
  • 021-44442410
پرستاری از بیمار دیابتی|مرکز پارسیان مهرپرور

پرستاری از بیمار دیابتی : تعریف ۴ مورد از انواع دیابت + علائم و راه های درمان آن

دیابت و پرستاری از بیمار دیابتی

بیماران دیابتی دچار مشکلاتی هستند که مراقبت و پرستاری از آنها بسیار لازم و ضروری است. در صورت عدم مراقبت از آنها و عدم پرستاری از بیمار دیابتی بیماری های حاد تری به سراغ آنها آمده و می تواند زندگی آنها را تحت الشعاع قرار دهد. در این مقاله از سایت مرکز مهرپرور به بررسی انواع دیابت و علائم و راه های درمان آن می پردازیم.

در ادامه به موارد زیر می پردازیم :

  • تعریف دیابت
  • انواع دیابت
  • عوارض دیابت
  • درمان دیابت

تعریف دیابت

دیابت یا بیماری قند یک اختلال سوخت و سازی (متابولیک) در بدن است. در این بیماری توانایی تولید هورمون انسولین در بدن از بین می‌رود و یا بدن در برابر انسولین مقاومت نشان می دهد و بنابراین انسولین تولیدی نمی‌تواند عملکرد طبیعی خود را انجام دهد. نقش اصلی انسولین در بدن پایین آوردن قند خون توسط ساز و کارهای مختلف است.

انواع دیابت

برای پرستاری از بیمار دیابتی باید بدانید که این بیمار به کدام دسته از دیابت مبتلاست. در این جا می توانید انواع بیماری های دیابت را بشناسید :

۱) دیابت نوع ۱

۲) دیابت نوع ۲

۳) دیابت حاملگی

۴) دیابت همراه با بیماری‌های دیگر

در ادامه تلاش می کنیم برای بهتر شدن پرستاری از بیمار دیابتی به تشریح هر کدام بپردازیم.

۱) دیابت نوع ۱

یک فرد زمانی مبتلا به این نوع دیابت می‌شود که سلول‌های لوزالمعده دیگر هیچ انسولینی ترشح نکنند. اکثر مبتلایان به دیابت نوع ۱ را کودکان و نوجوانان و افراد زیر ۳۰ سال تشکیل می‌دهند. عوامل زیر می‌تواند به بروز دیابت نوع ۱ منجر شود :

الف : داشتن زمینه ابتلا به دیابت.

ب : ویروس‌هایی که می‌توانند به پانکراس صدمه بزنند.

ج : وجود اختلال در سیستم ایمنی بدن که باعث از بین رفتن سلول‌های تولید کننده انسولین در لوزالمعده می‌گردد.

علائم دیابت نوع ۱

علائمی که یک پرستار برای پرستاری از بیمار دیابتی نوع ۱ باید بداند را به صورت تیتر وار بیان کرده ایم :

۱_ خستگی

۲_ تکرر ادرار

۳_ بی حوصلگی

۴_ تشنگی فراوان

۵_ کاهش وزن بدن

۶_ گرسنگی شدید

نکته :
  • بهتر است بدانید که هر کس این علائم را داشت لزوما به این بیماری مبتلا نیست.

درمان دیابت نوع ۱

اگر به پرستاری از بیمار دیابتی نوع ۱ مشغول هستید و یا اینکه خودتان به این بیماری مبتلا هستید ما به شما راه های درمانی زیر را پیشنهاد می دهیم. راه های مراقبت پرستاری در دیابت عبارتند از:

الف) تزریق انسولین

ب) فعالیت بدنی و ورزش

ج) شرکت در کلاس‌های آموزشی

د) استفاده از برنامه غذایی صحیح

پرستاری از بیمار دیابتی|مرکز پارسیان مهرپرور

نکته :
  • در پرستاری از بیمار دیابتی ، باید علاوه بر تمامی این موارد ،‌ کنترل روزانه قند خون و قند ادرار توسط نوارهای موجود در بازار مورد بررسی قرار گیرد.

۲) دیابت نوع ۲

این نوع دیابت، مهم‌ترین نوع و به «دیابت بزرگسالی» معروف است. حدود ۹۰% دیابتی‌ها دچار این نوع دیابت هستند. در بدن این افراد ، ابتدا انسولین به اندازه کافی ترشح می‌شود اما بنا به دلایلی ، مؤثر واقع نمی‌شود. اصولاً اختلال در پاسخ هورمونی و مقاومت به انسولین عامل اصلی ایجاد «هایپرگلیسمی» یا «افزایش قند خون» است.

چه افرادی به دیابت نوع ۲ مبتلا می شوند؟

در بسیاری از افراد ، علائم دیابت نوع ۲ چندان مشهود نیست و یا این که بروز و پیشروی آن بسیار کند است و به همین دلیل تشخیص این نوع دیابت غالباً دیر هنگام صورت می‌گیرد و متأسفانه اغلب این دیابتی‌ها زمانی به پزشک مراجعه می‌کنند که بسیاری از ایشان دچار یکی از عوارض دیابت شده‌اند. باید بدانید که همه افراد می توانند در خطر ابتلا به دیابت باشند. اما افراد دسته زیر در این باره محتمل تر هستند :

۱_ افراد چاق.

۲_ افراد بالای ۳۰ سال.

۳_ برخی خانم‌های باردار.

۴_ افرادی که دارای فشار خون بالا هستند.

۵_ افرادی که از میزان بالای چربی خون برخوردارند.

۶_ افرادی که در خانواده درجه اول آنان افراد دیابتی وجود دارد یا استعداد ابتلا به دیابت دارند.

مهم‌ترین علائم دیابت نوع ۲

دیابت نوع ۲ اکثراً در ارتباط با درمان یک بیماری دیگر و یا هنگام یک آزمایش تصادفی تشخیص داده می‌شود. اگر به دیابت نوع ۲ مبتلا هستید ، بدانید که پایه اساسی درمان ،‌ غیر از آموزش ، برنامه غذایی صحیح و فعالیت جسمی‌ است. در بعضی موارد ، داروی خوراکی و یا تزریق انسولین نیز بخشی از درمان است. در هر حال دیابت نوع ۲ را بوسیله کاهش وزن ، رعایت تغذیه صحیح و ورزش می توان درمان کرد. از جمله مهمترین علائم دیابت نوع ۲ می توان به موارد زیر اشاره کرد :

الف) تکرر ادرار.

ب)تشنگی فراوان.

پ) اختلال در بینایی.

ت) عصبی و بی‌حوصله بودن.

ث) ایجاد زخم و دیر بهبود یافتن زخم‌ها.

ج) بی‌حسی و یا مورمور شدن انگشتان.

۳) دیابت حاملگی

حدود ۳ تا ۵ درصد خانم‌های باردار ، به خصوص در اواخر دوران حاملگی ، به دیابت بارداری مبتلا می‌شوند. اگر چه بعد از زایمان و به دنیا آمدن نوزاد ، دیابت از بین می‌رود اما ممکن است در بارداری بعدی ، مجدداً ظاهر گردد. حدود ۵۰ درصد خانم‌هایی که طی دوران حاملگی دچار دیابت می‌شوند ممکن است به طور دائمی به دیابت مبتلا شوند. در این صورت حتماً باید تحت نظر پزشک متخصص ، برای خود و فرزندانشان آموزش برنامه‌های صحیحی را ببینند. به رغم این که دیابت با توجه به علم امروز عارضه‌ای است که کاملاً رفع نمی‌شود و تا آخر عمر باقی می ماند ، ‌اما می‌توان با همکاری پزشک آن را به گونه‌ای کنترل نمود که امری بسیار معمولی به نظر آید و فرد دیابتی ، تصویری از یک بیماری در ذهن خود ایجاد نماید.

پرستاری از بیمار دیابتی|مرکز پارسیان مهرپرور

۴) دیابت همراه با بیماری‌های دیگر

در برخی افراد مبتلا به بعضی از بیماری‌ها دیابت نیز بروز می‌کند. مانند :

۱_ تالاسمی.

۲_ بیماری‌های لوزالمعده.

۳_ بیماری‌های غدد درون‌ریز.

عوارض دیابت در پرستاری از بیمار دیابتی

عوارض دیابت اصولا به دو صورت زودرس و دیررس طبقه بندی می شوند. که در ادامه به بررسی جزئیات آن ها می پردازیم :

۱) عوارض زودرس در پرستاری از بیمار دیابتی

این دسته از عوارض دیابت به زودی در فرد نمایان می شود که خود به ۴ دسته ی کتواسیدوز یا کمای دیابتی ، کمای هایپر اوسمولار ، هیپو گلیسمی و هایپرگلیسمی تقسیم می گردد :

الف_ کتواسیدوز یا کمای دیابتی

یک اختلال مربوط به سوخت و ساز است که در اثر افزایش میزان قند خون همراه با استون ایجاد می‌شود که سبب گیجی ، سستی و بی‌حالی ، احساس تشنگی شدید ، خستگی و تنگی نفس شده و همچنین در بعضی موارد با اغماء همراه است که در صورت عدم درمان ممکن است منجر به مرگ فرد شود.

ب_ کمای هایپر اوسمولار

که در افراد دیابتی نوع ۲ در صورتی که قند خون افزایش پیدا کند می تواند در نهایت به کمای هایپر اوسمولار یا کمای غیر اسیدوز بیانجامد.

ج_ هیپو گلیسمی

اگر میزان قند خون از ۶۰ میلی‌گرم درصد کمتر شود ، خطر هیپوگلیسمی انسان را تهدید می‌کند ، ولی اکثر متخصصان معتقدند زمانی باید از هیپوگلیسمی سخن به میان آورد که میزان قند خون به کمتر از ۴۰ میلی‌گرم درصد برسد. اگر فردی دچار هیپوگلیسمی شود ولی به موقع و به طور صحیحی درمان نشود ، میزان قند خون(گلوکز) او کاهش یافته در نتیجه دچار گیجی و سرانجام بیهوشی می‌شود و ممکن است نهایتاً به او تشنج نیز دست بدهد. از نشانه‌های هیپوگلیسمی می‌توان به گرسنگی فراوان ، تپش قلب ، رنگ پریدگی ، بی‌قراری ، پوست مرطوب و سرد ، لرزش ، سست شدن زانوها سردرد ، دل‌درد ، اختلال بینایی ، و سرانجام کاهش قدرت تمرکز اشاره کرد.

د_ هایپرگلیسمی

اصولاً هنگامی قند خون افزایش می‌یابد که بین نیاز و وجود انسولین در بدن نسبت مناسبی برقرار نباشد. مواردی که ممکن است به هایپرگلیسمی منجر شود :

۱) فراموشی تزریق انسولین یا مصرف دارو

۲) فعالیت بدنی کم

۳) پرخوری

پرستاری از بیمار دیابتی|مرکز پارسیان مهرپرور

نکته :
  • در صورتی که عوارض زودرس دیابت سریع درمان نشود فرد دیابتی به کمای دیابتی دچار می‌شود.
  • در دیابتی‌های نوع ۱ که انسولین تزریق می‌کنند دچار کمای دیابتی و نهایتاً کتواسیدوز می‌شوند.
  • در دیابتی‌های نوع ۲ دچار کمای دیابتی هایپر اوسمولار (کمای غیر اسیدوز) می‌شوند.

۲) عوارض دیررس در پرستاری از بیمار دیابتی

این دسته از عوارض دیابت بعد از مدتی در فرد بیمار نمایان می شوند. از جمله بیماری هایی که در این دسته قرار می گیرند ، میتوان به موارد زیر اشاره کرد :

الف_ عارضه چشمی که ممکن است به نابینایی کامل ختم شود.

ب_ نفروپاتی ( بیماری کلیه) که ممکن است باعث از کارافتادگی کامل کلیه‌ها شود.

ج_ نوروپاتی (آسیب دیدگی اعصاب) در صورت همراه شدن با مشکلات گردش خون ممکن است موجب ایجاد زخم در پاها و نیز قانقاریا شود که در نهایت به قطع عضو می‌انجامد.

د_ بیماری قلبی- عروقی که بر روی قلب و رگهای خونی اثر می‌گذارد و یا ممکن است به سکته‌های قلبی (منجر به حمله قلبی) سکته مغزی (یکی از علل اساسی ناتوانی و مرگ در افراد دیابتی) منجر شود.

اقدامات درمانی دیابت برای پرستاری از بیمار دیابتی

سه مورد اقدام درمانی موثر وجود دارد که پرستار بیمار باید بداند تا از پیشرفت بیماری دیابت جلوگیری کند و سبب درمان و کاهش شدت این بیماری مزمن در بدن فرد مبتلا گردد :

۱) رعایت نکات تغذیه ای و داشتن رژیم غذایی دقیق است.

۲) خوردن آب ، قند موجود در خون شما را رقیق می کند و ادرار کردن باعث دفع قند خون از بدن شما می شود.

۳) انجام فعالیت بدنی و ورزش ، که باعث می شود تا قند خون در بدن شما تبدیل به انرژی گردد و باعث کاهش قند خون می شود.

خلاصه مطلب

دیابت یا بیماری قند یک اختلال سوخت و سازی (متابولیک) در بدن است. در این بیماری توانایی تولید هورمون انسولین در بدن از بین می‌رود و یا بدن در برابر انسولین مقاومت نشان می دهد و بنابراین انسولین تولیدی نمی‌تواند عملکرد طبیعی خود را انجام دهد. دیابت انواع گوناگونی دارد و درمان و عوارض آنها نیز متفاوت است. که با انجام اقدامات پیشگیرانه و تشخیص پرستاری دیابت می توانیم از بروز این بیماری در فرد جلوگیری کنیم. جهت مشاوره رایگان میتوانید با ما تماس حاصل فرمایید. همچنین شما می توانید تجربیات خود را در این خصوص با ما در میان بگذارید و سوالات خود را مطرح نمایید.

دیدگاه خود را بنویسید