مركز خدمات بالینی ، مراقبتی و آموزشی در منزل پارسیان مهرپرور تحت نظارت مستقیم وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي

  • info@mehrparvar.com
  • 021-44442410
علائم زخم معده در سالمندان | مرکز خدمات پرستاری پارسیان مهرپرور

زخم معده : علائم ، علل ، پیشگیری و درمان زخم معده در سالمندان و بزرگسالان

زخم معده یک زخم گوارشی و دردناک در معده است. این زخم از شایع‌ترین بیماری‌های گوارشی هست. زخم‌های گوارشی زخم‌های باز هستند که در داخل پوشش داخلی معده و قسمت فوقانی روده کوچک ایجاد می‌شوند. زخم معده ممکن است به راحتی اتفاق بیافتد، اما بدون درمان مناسب می تواند شدید شود. برای آشنایی با علائم و علل این بیماری و توصیه های موثر برای درمان این زخم مقاله زیر را مطالعه کنید.

زخم معده چیست؟

زخم معده یا (peptic ulcer disease) ، در زمره ی آسیب های خوش خیم معده طبقه بندی می شود. زخم معده سبب آسیب دیدن مخاط دستگاه گوارش است. این بیماری در حالت  عادی مشکلی ایجاد نمی کند اما اگر به آن توجه نشود می تواند سالمندان و دیگر افراد را دچار مشکلات زیادی بکند.این بیماری به جنسیت فرد مبتلا ارتباطی ندارد و شانس ابتلا به آن در خانم ها و آقایان یکسان است. شیوع این بیماری حدود ۶ تا ۱۵ درصد برآورد شده است. معمولا به دنبال ایجاد زخم ، شاهد التهاب معده (گاستریت) ، نیز هستیم.

بیماری زخم معده چقدر شایع است؟

زخم معده صرفاً به دلیل افزایش میزان اسید معده بوجود نمی آید و این بیماری دلیل علمی تری دارد که آن را وجود باکتری های هلیکوباکتر پیلوری در معده می دانند. به همین دلیل است که امروزه برای درمان بیماری زخم در افراد و سالمندان از داروهای آنتی بیوتیک و ضد باکتری استفاده می کند. میزان شیوع این بیماری در افراد مختلف حدود ۶ تا ۱۵ درصد می باشد. افرادی که معده آنها دچار ترشح زیاد اسید می باشد به دلیل افزایش فرسایش در جداره داخلی معده میزان رشد باکتری ها در معده آنها افزایش می یابد. متأسفانه این بیماری فراگیر شده است و سالمندان و سایر افراد در مورد آن نگرانی های زیادی دارند. دلیل شیوع این بیماری در افراد چه می باشد؟ آیا سبک زندگی افراد در میزان فراگیر شدن آن تأثیر دارد ؟ چگونه می توان بیماری زخم را در افراد پیشگیری و درمان کرد؟

درمان زخم معده | مرکز خدمات پرستاری پارسیان مهرپرور

انواع زخم معده

بسته به این که آسیب وارد شده به معده به کدام قسمت از مخاط می باشد زخم معده را تقسیم بندی می کنند.

  • وجود زخم در دیواره معده :  این نوع از زخم گوارشی دقیقاً دیواره معده را درگیر می کند و باعث ایجاد ناراحتی در معده میشود.
  • زخم مری : این نوع از زخم در صورت فعالیت شدید باکتری ها در دهانه ورودی غذا به معده ایجاد می شوند ، و به بافت دهانه معده یا مری آسیب می زنند که به آن زخم مری می گویند.
  • زخم دوازدهِ یا اثنی عشری : این نوع زخم بر خلاف زخم مری، در قسمت خروجی غذا از معده ایجاد می‌شود. اگر زخم در ورودی غذا به روده و اثنی عشر باشد به زخم دوازدهِ شناخته میشود.

دلائل بوجود آمدن زخم معده در افراد

از دلائل شایع بوجود آمدن زخم در افراد ایجاد  عفونت با هلیکو باکتر پیلوری و مصرف طولانی مدت داروهایی همچون آسپرین و ناپروکسن سدیم می باشد. هلیکوباکتر پیلوری نوعی باکتری متحرک و مارپیچ است و امروزه مهم‌ترین علت زخم‌ معده به شمار می‌آید. این باکتری اغلب در دوران کودکی و از طریق آب و غذا وارد بدن می‌شود و می‌تواند سال‌ها در دستگاه گوارش بماند. در بعضی موارد این باکتری به لایه پوششی دستگاه گوارش آسیب می‌زند، قسمت‌های آسیب‌دیده در معرض اسید معده قرار می‌گیرند و به زخم تبدیل می‌شوند. در شرایطی که این زخم‌ها دیر درمان شوند، خونریزی، عفونت و التهاب در پی خواهند داشت.

از جمله دلائل دیگر بوجود آمدن زخم معده موارد زیر می باشد :

  • وجود استرس
  • مصرف زیاد الکل
  • مصرف زیاد فست فود
  • مصرف زیاد غذهای تند
  • مصرف زیاد غذاهای اسیدی
  • مصرف سیگار، توتون و تنباکو
  • افرادی که بیش از ۵۰ سال سن دارند.
  • افرادی که داروی آرتروز مصرف می کنند.

علائم زخم معده چیست ؟

در صورتی که سالمند یا فردی دچار نشانه های زیر می باشد بهتر است با پزشک مشورت کند. سوزش در نواحی بالای ناف تا زیر قفسه سینه در شدت های مختلف. برخی از افراد به حدی از این درد رنج می برند که از خواب بیدار می شوند.البته همه انواع زخم های معده بزرگ نمی باشند و علائم خاصی ندارند. بهتر است با نشانه های شایع زخم معده در سالمندان و افراد آشنا باشید قابل مشاهده بودن این نشانه ها در افراد به میزان شدت زخم افراد بستگی دارد.

  • کم خونی
  • سوزش سردل
  • تهوع یا استفراغ
  • درد شدید در شکم
  • خونریزی بدون علت
  • کاهش وزن بدون علت
  • کم اشتهایی یا بی اشتهایی
  • داشتن مدفوع تیره یا سیاه رنگ
  • به طور مرتب احساس خستگی داشتن
  • درد یا سوزش معده بین وعده های غذایی یا در شب

۳ عارضه زخم معده درمان نشده

در صورتی که سالمندان زخم های معده درمان نشده داشته باشند و به آن توجه نکنند در طول زمان میتواند منجر به عوارض شدیدتری در افراد بشود. در ادامه این مقاله بررسی می کنیم که چه عوارضی در صورت درمان نشدن زخم معده برای افراد اتفاق می افتد.

۱ -سوراخ شدن معده

سوراخ شدن معده به علت پیشرفت زخم و نابودی کامل سلول های جداره معده به وجود می آید و در اثر آن عفونت ایجاد میشود. نشانه اصلی زخم بروز درد ناگهانی در معده است.

۲- خونریزی داخلی

زخم های معده در مواردی به شدت افزایش یافته و موجب بروز خونریزی داخلی در بیمار میشود. علائم ناشی از خونریزی داخلی میتواند سرگیجه، مدفوع تیره رنگ و کاهش غلظت خون باشد.

خونریزی معده و زخم معده | مرکز خدمات پرستاری پارسیان مهرپرور

۳ – بافت اسکاری

اسکار نوعی بافت سخت است که پس از هر گونه آسیب به پوست و اندام های مختلف تشکیل میشود و عمدتاً به همان صورت باقی میماند. این اسکار اگر در معده به وجود آید، موجب کاهش فضای دهانه و حجم معده میشود که مشکلات بلع به وجود می آورد. از نشانه های اسکار معده، استفراغ و کاهش وزن است.همه این عوارض جدی است و در صورت بوجود آمدن در افراد و سالمندان نیاز به جراحی دارند.نشانه های پیشرفت زخم در افراد و بوجود آمدن این علائم موارد زیر می باشد.

  • در صورتی که در مدفوع فرد مبتلا خون وجود دارد.
  • افراد و سالمندانی که درد ناگهانی بسیار شدید در معده دارند.
  • افراد و سالمندانی که در ناحیه شکمی احساس سفتی می کنند.
  • سالمندان و افرادی که در زمان راه رفتن و یا با نشستن احساس درد در ناحیه شکمی میکنند.
  • افراد و سالمندانی که  احساس خفگی شدید یا سرگیجه دارند که ممکن است به دلیل  کاهش سطح خون در افراد  باشد.

۳ روش تشخیص زخم معده

برای تشخیص این بیماری در افراد و سالمندان پزشک سالمند به نشانه های سالمند و داروهای مصرفی توسط او نگاه می کند. این اولین مرحله از تشخیص این بیماری می باشد. اگر پزشک سالمند به وجود این بیماری در سالمند مشکوک بشود، از طریق روش های زیر تشخیص را کامل می کند.

۱- تشخیص به کمک مایع باریم

شما یک مایع سفید باریم را میخورید. این مایع سبب شفاف سازی تصویر دستگاه گوارش شما در تشخیص میشود. سپس پزشک شما، به وسیله اشعه ها، معده و روده کوچک شما را مشاهده میکند.

۲- تشخیص به روش آندوسکوپی

در روش آندوسکوپی ، یک لوله نازک از دهان به سمت معده و روده کوچک میفرستند که برای تشخیص زخم و التهاب های این اعضا به کار میرود.

تشخیص زخم معده با آندوسکوپی | مرکز خدمات پرستاری پارسیان مهرپرور

۳ – تشخیص به روش بیوپسی آندوسکوپی

قسمتی از معده یا روده را به عنوان نمونه بر میدارند تا در آزمایشگاه مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند.

۶ روش پیشگیری از زخم معده

بهتر است برای بیماری هایی مانند زخم روش های پیشگیری در نظر گرفته شود. یکی از روش های پیشگیری از بیماری های گوارشی اصلاح رژیم غذایی است. در ادامه این مقاله ۷ روش پیشگیری از ایجاد زخم را با هم بررسی می کنیم.

۱- پیروی از رژیم غذایی برای مراقبت از سالمند

بهتر است سالمندان و +همه افراد برای پیشگیری  از ایجاد زخم در رژیم غذایی خود از میوه ها و سبزی ها استفاده بکنند. به طور کلی افرادی که در رژیم غذایی خود از فیبر بالایی استفاده می کنند کمتر دچار مشکلات گوارشی می شوند.

  • بهتر است مراقبین سالمند در رژیم غذایی سالمند از خوراکی های غنی از پروبیوتیک مانند: ماست و نارگیل استفاده بکنند.
  • از پرستار سالمند بخواهید در رژیم غذایی سالمند از کلم بروکلی، گل کلم، کلم و تربچه استفاده بکند.
  • از پرستار سالمند بخواهید در رژیم غذایی سالمند سبزیجات برگی مانند اسفناج قرار بدهند.
  • مصرف توت فرنگی، تمشک و زخال اخته در برنامه غذایی سالمندان توصیه می شود.
  • یکی از میوه هایی که سالمندان بهتر است به طور روزانه مصرف بکنند سیب است.
  • در طبخ غذاها و یا برای تهیه سالاد بهتر است از روغن زیتون استفاده بکنید.
  •  عسل یک شیرین کننده مفید برای سالمندان می باشد.

۲- مواد غذایی ممنوعه برای پیشگیری از زخم معده

  • قهوه و نسکافه
  • چای داغ و جوشیده
  • نوشیدنی های گاز دار مانند نوشابه ها
  • ممنوعیت مصرف الکل برای مراقبت از سالمندان

۳- هیدراته نگه داشتن بدن

بهتر است سالمندان در روز به میزان ۸ لیوان آب مصرف کنند. مصرف این میزان آب در سالمندان باعث می شود اسید معده متعادل بشود و این تعادل از بروز زخم معده در افراد جلوگیری می کند.

پیشگیری از زخم معده | مرکز خدمات پرستاری پارسیان مهرپرور

۴- معده خود را خالی نگذارید

گرسنگی بیش از حد و خالی بودن معده، میتواند زمینه ساز زخم شود. سعی کنید تحت هیچ شرایطی گرسنه نمانید.

۵- ادویه جات نخرید

از مصرف ادویه های تند و سنگین مانند: زنجبیل، میخک و خردل به شدت پرهیز کنید و غذاهای خود را تند نکنید.

۶- شرایط روحی خود را حفظ کنید

از وارد ساختن هر گونه استرس و مشغله ذهنی به خود، دوری کنید. این نوع مشغله ها و استرس ها، میتوانند آسیب های جبران ناپذیری بر بدن شما داشته باشند.

روش های درمان زخم معده در سالمندان

۱- روش های درمانی زخم در معده با توجه به نوع زخم در افراد مختلف متفاوت می باشد. در صورتی که پزشک تشخیص دهد که بیمار نشانه هایی از غلظت زیاد باکتری پیلوری دارد برای شروع درمان ، کنترل رشد باکتری را تجویز می کند. پزشک برای مدت دو هفته به بیمار ترکیبی دارویی می دهد که لازم است آن را به طور مداوم مصرف کند. این نوع داروها شامل انواع آنتی بیوتیک برای کنترل رشد باکتری ها می باشد و نوعی کاهش دهنده اسید معده می باشد.

مصرف این داروها ممکن است عوارض مختلفی از خود بروز دهد که از جمله آن‌ها اسهال و ناراحتی معده ناشی از مصرف آنتی بیوتیک می باشد. اگر این علائم با گذر زمان بهبود نیافت و سالمندشما مشکلات حادتری پیدا کرد، بهتر است او را به پزشک نشان بدهید.

۲- اگر نشانه هایی از رشد باکتری در بدن و معده وجود نداشته باشد، پزشک درمان کاهش اسید معده را پیش خواهد گرفت. درطول این روش درمانی میزان اسید معده سالمند کنترل میشود تا از پیشرفت زخم در نواحی مختلف جلوگیری شود. طول مدت درمان میتواند تا هشت هفته نیز طول بکشد.در این درمان از داروهایی به مانند رانیتیدین یا فاموتیدین استفاده میشود که اسید و درد معده را فروکش میکنند. البته این داروها در ایران به صورت نسخه ای فروخته میشود و شما برای تهیه آنها نیاز به دستور پزشک دارید. همچنین ممکن است پزشک به شما محلولی برای پوشاندن دیواره معده برای جلوگیری از اسیدی شدن آن نیز تجویز کند.

خلاصه مطلب زخم معده

سعی کردیم در این مقاله دلائل ایجاد زخم ، روش های پیشگیری از زخم معده ، روش های درمان زخم ، نحوه مراقبت از سالمند مبتلا به زخم را با هم بررسی کنیم. در انتهای این مقاله توضیحاتی درباره روشهای درمانی زخم های دیواره معده را بررسی کردیم، لطفا این مقاله را جایگزین دستورات پزشک نکنید.

دیدگاه خود را بنویسید