بوی بد دهان در زندگی برای هر شخصی ممکن است اتفاق بیفتد و افراد زیادی را آزار بدهد. نقش بویایی در زندگی بسیار تاثیرگذار است. به یاد داشته باشید که وقتی به یک شخص نزدیک میشوید، بوی او چقدر راحت میتواند تصورتان را تغییر دهد. ما چه بخواهیم و چه نخواهیم همیشه به بوی شخص دیگر توجه میکنیم و دیگری نیز ما را ارزیابی میکند. یکی از ناراحت کننده ترین موضوعات مربوط به بو، “بوی بد ناشی از دهان” است. این مورد میتواند ترسها و اضطرابهایی را ایجاد کند. اما فراموش نکنید این بو را میتوان با توجه به علل ایجاد آن به راحتی برطرف کرد.گاهی علت آن بیماریهای دهان و دندان و یا اختلال گوارشی است. در این مقاله از سایت مرکز پارسیان مهرپرور با ما همراه شوید تا به راههای رفع آن بپردازیم.
بوی بد دهان چیست؟
در اصطلاح پزشکی به بوی بد دهان هالیتوز یا (halitosis) یا فتوراوریس (fetor oris) میگویند. بوی بد دهان عموماً فقط هنگام بازدم یا باز بودن دهان قابل درک است. در نوع نادرتر بوی بد هنگام بازدم از طریق بینی نیز قابل درک است. علت بوی بد دهان یا هالیتوز میتواند از دهان، دندانها یا نتیجه یک بیماری و مشکل اساسی باشد. این بوی بد میتواند یک مشکل موقتی یا حتی یک بیماری مزمن باشد. طبق آمار انجمن دندانپزشکی آمریكا، حداقل 50 درصد از بزرگسالان در طول عمر خود دچار هالیتوز میشوند. علاوه بر بوی بد دهان، افراد ممکن است متوجه طعم بد دهان نیز شوند. اگر احساس طعم، مزه و بد بویی دهان ناشی از یک بیماری اساسی باشد، حتی اگر شخص مسواک بزند این بو از بین نمیرود.
15 علت بوی بد دهان
بوی بد دهان از چیست؟ دلایل زیادی برای توجیه این مشکل یا معضل شایع وجود دارد اما به نظر میرسد که مهم ترین علل هالیتوزیس موارد زیر است:
۱. بهداشت ضعیف دندان علت اصلی بدبویی دهان
ذرات غذایی که در دندانها یا دهان باقی میمانند توسط باکتریها تجزیه میشوند. بوی نامطبوع از ترکیب این باکتریها و غذای پوسیده به وجود میآید. از این رو با نخ دندان و مسواک میتوان از باقی مانده مواد غذایی را پاک کرد و از پوسیدگی دندان جلوگیری کرد. همچنین میتوان به کمک مسواک زدن، پلاک (ماده چسبناک جمع شده روی دندان) را از بین برد، چرا که تجمع پلاک علاوه بر ایجاد بو، حفرههایی ایجاد کرده و منجر به بیماری پریودنتال (بیماری لثه) نیز میشود.
۲. دهان خشک از علل بدبویی دهان
از آن جایی که بزاق نقشی اساسی در تمیز نگه داشتن و کاهش بوی بد دهان ایفا میکند در صورت عدم تولید بزاق کافی، خشکی دهان رخ داده و منجر به ایجاد بوی بد میشود. مشکل در غدد بزاقی، با دهان باز خوابیدن، مصرف داروهای خاص مثل داروهای فشار خون و بیماریهای ادراری میتوانند منجر به خشکی دهان شوند.
3. غذاها و نوشیدنیهای قوی
مصرف غذاها و نوشیدنیهای با بوی قوی چون پیاز، سیر، قهوه و … میتوانند باعث ایجاد بویی تند شده که تا ۷۲ ساعت در نفس حس میشود. چرا که روغن این غذاها در طول هضم توسط معده جذب شده و با جریان خون به ریهها وارد میشود و با هر بار تنفس به مشام میرسند.
4. بیماری پریودنتال (Periodontal disease)
محیط ایده آل برای رشد باکتریها، ذرات غذای گیر کرده در فضاهای بین دندانی و پلاک است که به سرعت در ناحیه لثه جمع شده و با گذشت زمان معدنی و به تارتار تبدیل میشود و میتواند بیماری پریودنتال یا بیماری لثه را به همراه داشته باشد. با مسواک زدن نه تنها تارتار پاک نمیشود، بلکه تلاش برای پاک کردن باعث افزایش تحریک لثهها نیز خواهد شد. این تارتارها میتوانند پاکتها یا سوراخهای کوچکی را در ناحیه بین دندانها و لثهها ایجاد کرده و باعث تجمع غذا و باکتریها در آنها شده و بوی شدیدی را ایجاد کنند.
5. مصرف داروها از علل بدبویی دهان
برخی از داروها با تجزیه شدن و انتشار مواد شیمیایی در تنفس میتوانند بو ایجاد کنند، مثل نیتراتهای مورد استفاده برای درمان آنژین، برخی از مواد شیمیایی شیمی درمانی و برخی آرام بخشها مانند فنوتیازینها
6. سیگار کشیدن
کشیدن سیگار باعث خشک شدن دهان و ایجاد بوی بده شده و میتواند منجر به بدتر شدن بوی نفس شود.
سایر علل ایجاد بوی بد دهان
- جسم خارجی: وجود جسم خارجی در حفره بینی به خصوص در کودکان، میتواند بوی بد دهان را در برداشته باشد.
- انسداد روده: در صورت وجود استفراغ به مدت طولانی به خصوص در صورت وجود انسداد روده، تنفس بوی مدفوع خواهد داد.
- برونشکتازی: این وضعیت منجر به گسترده شدن غیر طبیعی راههای هوایی شده و باعث ایجاد مخاط و در نتیجه بوی بد دهان میشود.
- پنومونی آسپیراسیون: استفراغ، بزاق، غذا یا مایعات استنشاقی منجر به تورم یا عفونت در ریهها یا مجاری شده و بوی نامطبوع ایجاد میکند.
- بیماریها: بوی ناخوشایند دهان ممکن است از عوارض بیماریهای زیر باشد: بیماری یا نارسایی کلیه، بیماری یا نارسایی کبد؛ دیابت،آپنه خواب
- شرایط سینوس، دهان یا گلو: عفونتهای سینوسی، عفونت در دستگاه تنفسی فوقانی یا تحتانی، پس از تخلیه بینی، برونشیت مزمن، سنگهای لوزه
- رژیم های غذایی نامناسب: مصرف ناشتای مواد غذایی کم کربوهیدرات به دلیل تجزیه چربیهای تولید کننده مواد شیمیایی به نام کتون بوی بد دهان را ایجاد میکنند.
- کتواسیدوز: در صورت پایین بودن زیاد سطح انسولین در فرد مبتلا به دیابت، بدن قادر به استفاده از قند نبوده و از ذخایر چربی استفاده میکند. تجزیه این چربیها منجر به تولید کتونها شده و زیاد شدن آنها سمی است و بوی مشخص و نامطبوعی را ایجاد میکنند. این بیماری میتواند جدی و تهدید کننده زندگی نیز باشد.
- اختلال رفلاکس معده به مری: یکی از شایعترین علل بوی بد دهان رفلاکس معده است. در این اختلال جریان معکوس محتویات معده مانند غذای هضم نشده، صفرای برگشت شده و اسیدهای معده به مری رخ داده و منجر به بوی نامطبوع دهان نیز میشود.
درمانهای پزشکی برای رفع بوی بد دهان
همان طور که در بالا ذکر شد، اغلب بوی بد دهان به دلیل بیماریهای دندان ظاهر میشود. متخصص با ارزیابی وضعیت بیمار مشکل را تشخیص داده و درمان را آغاز میکند:
- درمان پوسیدگی، لثه، رفع ریشههای پوسیده، دندانهای غیر قابل ترمیم
- برداشتن ساختارهای دندانی، نصب مجدد آنها پس از پاکسازی کامل حفره دهان
- تمیز کردن حرفه ای دندان: حذف پلاک و تارتار با استفاده از جرمگیری لثه و دندان
در صورت وجود مشکلات پزشکی زمینهای مثل عفونت سینوسی، بیماری کلیوی و …، باید این بیماریها برای بهبود بوی نفس درمان شوند.
8 درمان خانگی بوی بد دهان
درمانها و روشهای خانگی و تغییر سبک زندگی، برای درمان آن عبارتند از:
1. مسواک زدن
نیم تا 1 ساعت بعد از هر وعده غذایی (بعد از اینکه دهان خود را با آب تمیز کردید) نوبت به مسواک زدن میرسد. مسواک حتما باید نرم باشد تا به دندانها آسیب نرسد. همچنین مهمتر از مسواک زدن این است که چگونه و به چه روشی اینکار را انجام میدهید. حداقل ۲ بار در روز، ترجیحا بعد از هر وعده غذایی، مسواک بزنید.
2. نخ دندان
حدأقل یکبار در روز از نخ دندان استفاده کنید. با مسواک زدن تنها 70 درصد دندانها تمیز میشود. 30 درصد دیگر را حتما باید با نخ دندان تمیز کرد. نخ دندان کشیدن صحیح ذرات غذا و پلاک را از بین دندانهای شما پاک میکند و به کنترل بوی بد دهان کمک میکند.
3. مسواک زبان
باکتریها، مواد غذایی و سلولهای مرده معمولا روی زبان تجمع مییابند، مخصوصا در افراد سیگاری یا افرادی که دهانشان خشک است. مسواک زبان میتواند مفید باشد.
4. تمیز کردن پروتزهای دندانی
اگر از بریج یا دندان مصنوعی استفاده میکنید، حداقل یک بار در روز یا طبق دستور دندانپزشک آن را به طور کامل تمیز کنید. اگر نگهدارنده ارتودنسی دندان یا محافظ دهان دارید، هر بار قبل از گذاشتن آن در دهان، آن را تمیز کنید. دندانپزشک شما میتواند بهترین محصول پاک کننده را برای خرید به شما توصیه کند.
5. اجتناب از خشکی دهان
مقدار زیادی آب بنوشید، از الکل و تنباکو، که دهان را خشک میکنند، دوری کنید. آدامس جویدن یا مکیدن آبنبات (ترجیحا بدون قند) میتواند باعث افزایش تولید بزاق شود. اگر دهان به طور مداوم خشک میشود، پزشک ممکن است داروهای تحریک کنندهی بزاق ، تجویز کند.
6. رژیم غذایی
اجتناب از مصرف پیاز، سیر و غذای تند. همچنین غذاهای شیرین نیز ممکن است علت بوی بد دهان باشند. جهت کم شدن بوی بد دهان کاهش مصرف قهوه و الکل مفید است. به علاوه صبحانه حاوی غذاهای زبر و خشن که میتواند به تمیز کردن پشت زبان کمک کند. اگر معده و رفلاکس اسید معده، علت بوی نامطبوع دهان باشد مواد غذایی زیر میتوانند کمک کنندهای قوی برای بیمار در نظر گرفته شوند:
- مصرف چای سبز و چای لیمو زنجبیل
- جویدن هویج، کرفس، سیب، خیار
- مصرف ماست پروبیوتیک
- مصرف مرکبات
7. درمان گیاهی بوی بد دهان: جعفری
جعفری یکی از محبوبترین گیاهان برای رفع بدبویی دهان است. رایحه تازه این گیاه و کلروفیل بالای آن میتواند اثر خوشبو کننده داشته باشد. جعفری به طور موثر میتواند با ترکیبات بدبو گوگردی مبارزه کند. برای استفاده از آن میتوانید برگهای تازه آن را بعد از هر وعده غذایی بجوید.
8. درمان خانگی بوی بد دهان با مصرف جوش شیرین
جوش شیرین یا بیکربنات سدیم به طور موثر باکتریهای دهان را از بین میبرد. میتوانید با جوش شیرین دهانشویه درست کنید و دهان خود را با این محلول بشویید. برای تهیه دهانشویه باید دو قاشق چایخوری جوش شیرین با یک فنجان آب گرم مخلوط کنید. حداقل ۳۰ ثانیه دهان خود را با این محلول بشویید.
آیا قرص برای رفع بوی بد دهان ناشی از معده موثر است؟
اگر بر اثر رفلاکس اسید معده با بد بویی روبرو میشوید احتمالا با مصرف قرصهایی که پزشک برایتان در نظر گرفته اید این بو نیز کم میشود. زیرا با درمان یا مدیریت رفلاکس، خود به خود بد بویی نیز ناپدید میشود.
قرص برای رفع بوی بد دهان ناشی از معده
پیشتر گفتیم که بوی بد معده میتواند ناشی از سوزش سر دل باشد. سوزش سر دل به علت افزایش و برگشت اسید معده است. هنگامی که اسید معده بیشتر از حد طبیعی باشد و یا به داخل مری و بالاتر بازگردد، باعث ایجاد بوی بد دهان میشود. این اسید از طرفی باعث نابودی دندانها و آسیب به سلامت دندانها میشود که در نهایت به بوی بد میانجامد.
برای پیشگیری از این حالت میتوان از قرصهای آنتی اسید و شربتهایش استفاده کرد. یکی از پرکاربردترین قرصهایی که در این شرایط کاربرد دارد، فاموتیدین است.
قرص برای رفع بوی بد دهان: اما گاهی بوی بد دهان به خاطر اسید معده و برگشت آن نیست. در مواقعی عفونت معده باعث این بوی بد میشود. کسانی که عفونت هلیکوباکترپیلوری دارند، بدون شک بوی بد دهان را احساس خواهند کرد. برای درمان این عفونت باید از آنتی بیوتیک استفاده شود. این قرص در درمان عفونت معده، در صورتیکه پیشرفته نشده باشد و نیاز به بستری در بیمارستان و دریافت آنتی بیوتیک به صورت وریدی نداشتهباشد، مترونیدازول است.
قرص مترونیدازول برای از بین بردن بوی بد دهان: مترونیدازول دارویی ضدمیکروب است که گاهی برای رفع بوی بد دهان استفاده میشود. طبق تحقیقاتی که در رابطه با تاثیر این دارو در رفع بدبویی دهان انجام شده است، نتایج اثربخشی ثبت شده است.
رفع بوی بد دهان برای همیشه؟!
آیا رفع بوی بد دهان برای همیشه امکان پذیر است؟ متاسفانه اینطور نیست. این مشکل چه بخواهیم چه نخواهیم همواره در زندگی برای ما پیش میآید. مثلا وقتی از خواب بیدار میشویم خواه ناخواه دهانمان مقداری بو میدهد. اگر علت این بو مشکلات و بیماری باشد، خبر خوب این است که با رفع بیماری، بد بویی نیز برطرف میشود اما در موارد عادی همواره با این بو روبرو هستیم.
آیا دندان مصنوعی باعث بوی بد دهان میشود؟
باید بدانید دندان مصنوعی به خودی خود باعث ایجاد بوی بد در دهان نمیشود. بلکه در صورت درست تمیز نشدن و تجمع باکتریها روی آن این بو ایجاد میشود. باکتریها میتوانند در شکافهای کوچک دندان مصنوعی جمع شوند.
خلاصه مطلب بدبویی دهان
بوی بد دهان میتواند تغییرات زیادی در زندگی فرد ایجاد کند، باعث دور شدن اطرافیان میشود و حتی در روابط عاشقانه نیز اثر میگذارد. شستشوی منظم دهان با محصولات دندانپزشکی، مسواک، جویدن آدامس، مکیدن آب نباتها و … میتوانند مشکل را برای مدتی حل کنند. اما بدون رفع علت بوی بد، خلاص شدن از شر آن برای همیشه کارساز نخواهد بود. اگر با وجود کنترل این عوامل، بوی بد دهان همچنان ادامه دارد، توصیه میشود برای انجام تستهای بیشتر و رد سایر مشکلات، به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید. متخصص با انجام معاینات و آزمایشهای لازم علت این عارضه را تشخیص میدهند و برای درمان آن راهکارهایی ارائه میدهند.
