پارسیان مهرپرور | پرستار سالمند و کودک

تغذیه در دیابت | 9 باید و نباید تغذیه دیابت + رژیم غذایی

پارسیان مهرپرور

نقش تغذیه در دیابت

تغذیه در دیابت و در کل شیوه زندگی بیماران دیابتی با افراد عادی متفاوت است. برای اینکه در برابر دیابت احساس نکنید حکم یک زندانی را دارید بهتر است همواره از رژیم غذایی مناسب پیروی کنید. تنها نخوردن قند و شیرینی اصل مهم این رژیم غذایی نیست. دیابتی‌ها باید در مورد هر آنچه که مصرف می‌ کنند دقت کنند تا سطح قند خون را افزایش ندهد. در ادامه این مقاله به بررسی تغذیه در دیابت می‌پردازیم.

هدف تغذیه در دیابت ، بیماران دیابتی

هدف در رژیم غذایی افراد دیابتی ، استفاده از مواد غذایی به صورت متعادل می‌باشد. مواد غذایی مناسب تغذیه در دیابت باید فرد را به اهداف زیر برساند:

تغذیه دیابتی ها | مرکز خدمات پرستاری پارسیان مهرپرور

تغذیه در دیابت ؛ بایدهای تغذیه ای

بیماران دیابتی بهتر است با پزشک درباره تغذیه روزانه مشورت کنند. رژیم غذایی که سطح قند خون را حفظ کند. آگاهی درباره مواد مغذی موجود در هر غذا و میزان کربوهیدرات، سدیم، کالری و کلسترول آن.

1- تغذیه در دیابت : مصرف ماهی در رژیم بیماران قندی

خوردن ماهی ممکن است احتمال ابتلا به دیابت نوع 2 را ۵۰ درصد کاهش دهد. ماهی سرشار از اسیدهای چرب امگا – ۳ است ، بنابراین مصرف ماهی به میزان حداقل دو بار در هفته و هر بار ۹۰ گرم توصیه می‌ شود. بیماران دیابتی نباید از کپسول‌های روغن ماهی جز با تجویز پزشک استفاده کنند. این موضوع ممکن است تنظیم قند خون آنها را مختل کند.

برای پیشگیری، کنترل و درمان قطعی بیماری دیابت نوع 2 کدام مواد زیر موثرند

۱- ماهی‌های چرب ۲- سبزیجات برگ سبز ۳- دارچین ۴- تخم مرغ
۵- دانه چیا ۶- زردچوبه ۷- ماست یونانی ۸- انواع آجیل
۹- کلم بروکلی ۱۰- روغن زیتون فرابکر ۱۱- تخم کتان ۱۲- سرکه سیب
۱۳- انواع توت فرنگی ۱۴- سیر ۱۵- کدو ۱۶- آب و چای سبز و قهوه گانودرما بنوشید

2- پیاز و سیر در  رژیم دیابت

 از قدیمی ترین غذاهای مهم تغذیه در دیابت هستند. مصرف سیر ( خام و پخته) تفاوتی ندارد در صورتی که فرد  مشکل گوارشی نداشته باشد. عملکرد سیر و پیاز بر بیماری دیابت به شکل زیر است:

3-مصرف لبنیات در رژیم دیابتی

لبنیات مصرفی باید از نوع کم چرب باشد. ماست و شیر پرچرب، خامه پنیرهای پرچرب ( گودا، پیتزا و… ) سرشیر و کره را از رژیم خود حذف کنید.

4- مصرف آنتی اکسیدان‌ها – تغذیه در دیابت

آنتی اکسیدان‌ها شامل ویتامین‌های  E،C  و بتاکاروتن می‌ باشد.این مواد برای حفاظت از سلول‌های تولید کننده انسولین بسیار مفید هستند.

5- منابع دریافت ویتامین c در غذای افراد دیابت

6- منابع دریافت ویتامین E در غذای افراد دیابتی

7- منابع دریافت بتا کاروتن (پیش ساز ویتامین A)

8- میوه‌ها و سبزیجات خام : غذاهای مفید برای قند خون

پس میوه‌ها و سبزی‌های خام ( اگر مشکل گوارشی ندارید ) بهتر از انواع پخته آنها و انواع پخته بهتر از انواع منجمد و بخارپزی که بخار آن خارج می‌ شود یا آب آن دور ریخته می‌شود، است.خوردن میوه‌ها با پوست باعث افزایش تدریجی قند خون می‌شود. جالب است بدانید که بیشتر ویتامین‌ها و مواد معدنی در لایه‌های نزدیک به پوست میوه‌ها قرار دارد، پس میوه‌هایی را که می‌شود با پوست خورد، با پوست میل کنید و از مصرف میوه‌های بسیار شیرین پرهیز و یا بسیار کم میل کنید؛ مثل موز ، انجیر ، خربزه و انگور و انبه.

9- تخم مرغ از غذاهای مفید در دیابتی ها

سعی کنید تخم مرغ مصرفی شما بیشتر از سه عدد در هفته نباشد ، ولی مصرف سفیده تخم مرغ به شرط آنکه کاملاً پخته باشد اشکالی ندارد با توجه به تاکید فراوان در مورد کاهش مصرف نمک توصیه می‌شود نمکدان را سر سفره نیاورید. برچسب ماده غذایی را از نظر مقدار نمک بخوانید و برای طعم دهی به غذاها از چاشنی‌های سالم استفاده کنید. پنیرها را در آب بگذارید و مصرف مواد فرآوری شده نظیر سوسیس و کالباس را بسیار محدود یا حذف کنید.

10- تغذیه در دیابت : سویا مناسب برای دیابتی ها

ماده مفید و موثری است که علاوه بر قند خون ، بر چربی‌های خون سالمند هم اثر شگفت انگیزی دارد ، پس از مصرف آن برای سالمندان غافل نشوید.

تغذیه در دیابت ، نبایدهای تغذیه ای

از مصرف چربی زیاد برای سالمند باید پرهیز کرد ، زیرا چربی زیاد ، سرعت سقوط بدن سالمند به طرف بیماری دیابت را تسریع می‌کند، به خصوص چربی‌های اشباع شده ( جامد ) که بر توانایی تاثیر انسولین بر متابولیسم قند تاثیر منفی میگذارد. بنابراین توصیه به شما  این است که چربی‌های قابل رویت گوشت‌ها و پوست مرغ را برای سالمندان حتماً جدا کنید و مصرف سینه مرغ را برای سالمند مبتلا به دیابت به ران مرغ و سایر قسمت‌ها ارجحیت دهید.

تغذیه در دیابت ؛ روش پخت غذای دیابتی ها

کباب کردن ، بخار پز کردن و روش‌های پخت سریع را بر سرخ کردن در روغن ارجحیت بدهید. آب گوشت را بعد از پخت ، سرد کنید و چربی سطح آنها را بگیرید و سپس مصرف کنید.کلم بروکلی از سبزی‌های بسیار مفید است که منبع غنی کروم است و به تنظیم قند خون در محدوده مطلوب بسیار کمک می‌کند ، جو نیز از نظر کروم غنی است. از دیگر مواد حاوی کروم می‌توان به مغز‌ها ، قارچ خوراکی ، سبوس غلات ، ریواس و مخمر اشاره کرد.

خام خواری در مبتلایان به دیابت

غذایی که آهسته تر هضم می‌شود ، قند را آهسته تر وارد خون می‌کند و آن را خیلی  افزایش نمی‌دهد . غذایی که به صورت قطعات بزرگتر باشد، خیلی آهسته تر از غذاهای نرم ( پوره شده ) هضم می‌شوند . غذای پخته سریع تر از غذای خام هضم می‌شود.

مصرف میوه در سالمندان دیابتی چقدر باید باشد؟

به طور کلی هر سالمند باید ۵۰ تا ۶۰ درصد انرژی خود را از مواد کربوهیدراتی ( مواد قندی و نشاسته ) تأمین کند. سالمندان مبتلا به دیابت هم مانند سایر افراد باید کالری مورد نیاز خود را از کربوهیدرات‌ها تأمین کنند و به دلیل اینکه قندهای ساده مثل قند ، شکر ، عسل ، مربا ، نوشابه ، و… حتی الامکان از رژیم غذایی این افراد حذف می‌شود. این انرژی باید از طریق موادی مثل نان ، برنج ، ماکارونی و میوه‌ها تامین شود . از سوی دیگر میوه‌ها به دلیل دارا بودن ویتامین‌هایی مثل ویتامین C  و ویتامین A ، فیبر ، آنتی اکسیدان‌ها و ترکیبات آنتوسیانین نقش مهمی در سلامت سالمندان به ویژه مبتلایان به دیابت دارند و از رژیم تغذیه در دیابت قابل حذف نیستند. در واقع میوه‌ها در تغذیه سالمندان دیابتی جایگاه ویژه ای دارند.

برخی باور‌های غلط در مورد تغذیه در دیابت

مسئله ای که افراد به آن معتقدند و به همین دلیل از مصرف برخی میوه‌ها ممانعت می‌کنند این موضوع است که عده ای از مردم گمان می‌کنند برخی از میوه‌ها باعث بالا رفتن سریع قند خون میشوند. البته ما هم این موضوع را قبول داریم که میوه‌ها از نظر شاخص گلیسمی ( سرعت بالا بردن قند خون ) با هم تفاوت دارند ولی این تفاوت به این معنا نیست که ما لزوماً این میوه‌ها را از رژیم غذایی سالمند حذف کنیم . به طور قطع مصرف میوه‌هایی مثل گیلاس و سیب که شاخص گلیسمی پایین تری نسبت به سایر میوه‌ها دارند به منظور کنترل قند خون دارند و مناسب تر میباشند ، ولی این دلیل نمی‌شود که مصرف میوه‌هایی مثل خرما و انگور که شاخص گلیسمی بالاتری دارند ، ممنوع باشد.

سالمندان مبتلا به دیابت بر حسب سلیقه خودشان روزانه بین ۳ تا ۴ واحد می‌توانند مصرف کنند.

جدول اندیس ( نمایه ) گلیسمی برخی میوه‌های پرمصرف

نام میوه  شاخص گلیسمی میوه
گیلاس ۲۲
کیوی 52
گریپ فروت ۵۳
موز 56
سیب 38
پرتقال 43
انگور 46
آناناس 66
هندوانه 72
خرما 103

شاخص گلیسمی  به میزان و سرعت بالا برندگی قند خون توسط ماده غذایی گفته می‌شود. میوه‌های با اندیس گلیسمی کمتر از ۵۰ برای مصرف مناسب ترند. میزان اندیس گلیسمی ، حداکثر ۱۰۰ است که مربوط به قند خوراکی می‌باشد. مقادیر اندیس گلیسمی در منابع مختلف دارای قند اندکی با هم تفاوت دارد. در زمان مصرف هندوانه و خربزه باید جوانب احتیاط رعایت شود. شاخص گلیسمی هندوانه و خربزه تفاوت چندانی با بسیاری از میوه‌ها ندارد. مشکل این دو میوه این است که حد مصرف آن قابل کنترل نمی‌باشد.

تغذیه در دیابت : نحوه مصرف واحدهای میوه ای سالمند در طول روز

اگر میزان میوه مصرف شده اندازه ۳ تا ۴ واحد است، چه نیازی به رعایت این فواصل وجود دارد؟ مقدار قند خون نباید در یک بازه زمانی کوتاه افزایش زیادی پیدا کند. این مسئله را با زمان اوج مصرف برق مقایسه کنید.  در ساعات خاصی از روز بیشترین میزان مصرف برق وجود دارد. توصیه این است که برخی کارهایی که با مصرف برق زیاد همراه است، به ساعت کم مصرف منتقل شود. چرا؟ زیرا قدرت تولید برق در یک شهر یا منطقه محدود است، اگر تمام موارد مصرف به یک بازه زمانی کوتاه محدود شود؛ مولد توان تأمین را نخواهد داشت. در بدن هم زمانی که در یک ساعت خاص قند زیادی  به بدن می‌رسد ؛ و بیش از حد توان انسولین در بدن باشد ، تعادل فیزیولوژیکی بدن مختل می‌شود. پس ترکیبات قندی باید در بین ساعات روز تقسیم شود.

دیابتی ها مصرف میوه را چگونه باید انجام دهند؟

فرد نباید تمام واحدهای روزانه میوه خود را در یک وعده مصرف کند. تغذیه در دیابت؛کل میزان انرژی و کالری دریافتی مهم است. رژیم دیابتی ها شامل ۳ تا ۴ واحد میوه و ۶ تا ۱۱ واحد نان و غلات است. قند میوه زودتر از قند غلات جذب می‌شود. در افراد دیابتی قند باید به صورت تدریجی جذب شود. افزایش میوه و کاهش غلات در رژیم می‌تواند تعادل را به هم بزند. در تغذیه در دیابت میوه ممنوعه نداریم. میزان مصرف محدود می‌شود ولی ممنوعیت آن به دلیل اینکه هم از لحاظ فیزیولوژیک و هم از لحاظ روانی بر بیمار تأثیر منفی می‌گذارد ، رد شده است.

نکات مصرف میوه و سبزیجات در دیابتی ها

  • میوه‌های مفید : آلبالو، انار، آلوورا
  • سبزیجات مفید: اسفناج، کاهو، تره فرنگی، شاهی و فلفل دلمه ای
  • صیفی جات مضر : آلو خشک ، انجیر ، طالبی ، خربزه ، انگور ، چغندر ، شلغم و سیب زمینی

استفاده از فیبرهای محلول ، زمان لازم برای جذب قند خون را در دیابتی‌ها افزایش می‌دهد.

منابع غنی از فیبر محلول عبارتند از :

نمونه رژیم غذایی مبتلایان به دیابت

دو برنامه‌ی غذایی 7 روزه را برای شما عنوان کرده ایم که نه تنها یک هفته غذای سالم را برای شما به ارمغان می‌آورد، بلکه خرید و پخت و پز را برای مبتلایان به دیابت را آسانتر کرده و می‌تواند برای برآورده شدن نیازهای تغذیه‌ای و کنترل وزن مفید باشد.  برنامه ی تغذیه در دیابت برای بیماران دیابتی ها شامل : سه وعده‌ی غذایی در روز بعلاوه‌ی دو میان وعده در 1600 کالری تهیه شده است. میزان کالری مورد نیاز هر فرد مبتلا به دیابت بسته به سطح فعالیت فرد، قد، جنسیت و اینکه قصد کاهش وزن یا حفظ وزن فعلی خود را دارد، متفاوت است. برنامه‌ غذایی زیر شامل حداکثر سه وعده‌ی غذایی سالم دارای کربوهیدراتهای با میزان فیبر بالا در هر وعده‌ی غذایی یا میان وعده است.

تغذیه در دیابت : برنامه‌ی غذایی 1600 کالری برای هفت روز

نکته : واحد اندازه گیری = فنجان

شنبه:

یکشنبه:

دوشنبه:

سه شنبه:

چهارشنبه

روز پنج شنبه:

جمعه:

بیشتر بخوانید:

رژیم کم کربوهیدرات : آشنایی با کربوهیدرات بد و خوب و میزان آن در مواد غذایی (+ رژیم رایگان)

خلاصه مطلب تغذیه در دیابت

افراد مبتلا به دیابت نوع  ( ۱ ) باید یک میان وعده در پیک ( اوج ) اثر انسولین مصرف کنند. به فاصله ۳۰ تا ۴۵ دقیقه بعد از مصرف انسولین ، قند خون سالمند افت می‌کند. برای پیشگیری از بیماری‌های قلب و عروق در دیابتی ها مصرف چربی به خصوص چربی حیوانی باید خیلی محدود باشد. مقدار مواد کربوهیدراتی نیز کم باشد. مواد غذایی سرشار از فیبر مثل حبوبات و سبزیجات ، دانه‌های غلات کامل ( سبوس دار) و مغزها در این رژیم برای سالمندان دیابتی وجود دارد. در نهایت متعادل نگه داشتن وزن ، نرمش و ورزش ( حداقل سه بار در هفته ) به موازات اجرای رژیم تغذیه در دیابت مناسب و توجه خاص به پیاده روی روزانه برای تأمین سلامتی و آرامش اعصاب سالمند مبتلا به دیابت بسیار توصیه می‌شود.

به دلیل اهمیت بیماری دیابت و میزان شیوع آن در جامعه مرکز خدمات پرستاری مهرپرور موضوع تغذیه در دیابت را برای کاربران و پرستار سالمند به اشتراک گذاشته است. اگر برای مراقبت از سالمند و یا بیمار مبتلا به دیابت خود به کمک احتیاج دارید ، همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید.

[njwa_button id=”20633″]

خروج از نسخه موبایل