خروسک در کودکان (درمان در خانه)
خروسک در کودکان یک عفونت شایع تنفسی است که معمولاً در فصول سرد سال بروز میکند. این بیماری با سرفههای خشک و خروسکی، گرفتگی صدا و مشکلات تنفسی همراه است. والدین معمولاً هنگام شنیدن صدای خسخس کودکشان دچار نگرانی میشوند، اما در بیشتر موارد، این بیماری خفیف و قابل درمان در خانه است. بااینحال، شناخت علائم خطر و روشهای درمانی مناسب بسیار مهم است. در این مقاله از مرکز پارسیان مهرپرور، به بررسی علائم، روشهای درمان خانگی و دارویی، بهترین شربت برای خروسک و راههای پیشگیری از آن میپردازیم.
خروسک یا کروپ (Croup) چیست؟
کروپ (Croup) یک عفونت ویروسی است که باعث التهاب و تورم در حنجره و نای میشود. این التهاب باعث سرفههایی شبیه به صدای پارس سگ و مشکلات تنفسی میشود.
علت خروسک چیست؟
✅ ویروسها (شایعترین عامل): ویروسهایی مانند پاراآنفلوانزا، ویروس سنسیشیال تنفسی (RSV)، آنفلوانزای A و B، آدنوویروس و سرخک از عوامل اصلی ایجاد خروسک هستند.
✅ عفونتهای باکتریایی (نادر): در موارد نادر، باکتریهایی مانند هموفیلوس آنفلوانزا و کورینهباکتریوم دیفتری میتوانند باعث ایجاد خروسک شوند.
✅ آلرژیها و محرکهای محیطی: برخی از کودکان ممکن است به گرد و غبار، دود سیگار یا آلرژنهای موجود در هوا حساس باشند و دچار علائم شبیه به خروسک شوند.
📌 نکته: ویروسهای عامل خروسک، همان ویروسهایی هستند که باعث سرماخوردگی میشوند و اغلب در پاییز و زمستان شیوع بیشتری دارند.
چرا کودکان بیشتر در معرض خروسک هستند؟
کودکان به دلیل کوچکتر بودن راههای تنفسی، بیشتر از بزرگسالان دچار انسداد مجاری هوایی در اثر التهاب میشوند. ویروسهای عامل خروسک در محیطهای بسته و در تماس نزدیک با سایر کودکان بهراحتی منتقل میشوند.
📌 نکته مهم: خروسک معمولاً خفیف است و با درمانهای خانگی بهبود مییابد، اما در برخی موارد ممکن است نیاز به مراجعه به پزشک یا بستری شدن در بیمارستان داشته باشد.
انواع خروسک کودکان
تقریبا عامل تمامی موارد بیماری خروسک، ویروس است. ویروس پاراآنفلوانزا و ویروس سن سی شیال تنفسی یا آنفلوآنزای نوع ای A یا B و هموفیلوس آنفلوآنزا عوامل ایجاد بیماری خروسک میباشند. همان ویروس هایی که باعث سرماخوردگی میشوند نیز باعث بروز کروپ میشوند. اغلب در پاییز دیده میشود، کروپ میتواند کودکان تا سن 5 سالگی را تحت تاثیر قرار دهد. دو نوع کروپ وجود دارد، کروپ ویروسی و کروپ اسپاسمودیک که هر دو باعث سرفه پارس میشوند.
۱. خروسک ویروسی (Croup Viral)
📌 شایعترین نوع خروسک که معمولاً در اثر ویروسهایی مانند پاراآنفلوانزا ایجاد میشود. علائم آن معمولاً به تدریج ظاهر شده و طی یک هفته بهبود مییابد.
۲. خروسک اسپاسمودیک (Spasmodic Croup)
📌 این نوع خروسک ناگهانی و بدون تب بروز میکند و اغلب در اثر حساسیت یا آلرژی به مواد تحریککننده ایجاد میشود. علائم معمولاً در شب شدیدتر میشود.
📌 مقایسه خروسک ویروسی و اسپاسمودیک
| نوع خروسک | علت اصلی | علائم | مدتزمان بیماری |
|---|---|---|---|
| ویروسی | ویروس (پاراآنفلوانزا، RSV) | سرفه خروسکی، تب خفیف، گرفتگی صدا | ۵ تا ۷ روز |
| اسپاسمودیک | آلرژی، تحریکات محیطی | سرفه ناگهانی، بدون تب، گرفتگی صدا | ۲ تا ۳ روز |
علائم خروسک در کودکان
در ابتدا، علائم خروسک شبیه به سرماخوردگی معمولی است، اما با گذشت زمان، این علائم شدت مییابد.
نشانههای اولیه خروسک | علائم شدیدتر خروسک |
| ✅ گرفتگی یا آبریزش بینی ✅ تب خفیف (در خروسک ویروسی) ✅ بیقراری و تحریکپذیری کودک | ✅ سرفههای خشک و شبیه به پارس سگ ✅ صدای خسخس یا استریدور هنگام نفس کشیدن ✅ تنفس سخت و سریع ✅ تغییر رنگ پوست (کبود شدن لبها یا انگشتان در موارد شدید) |
📌 نکته: علائم خروسک معمولاً در شب و هنگام گریه کودک شدیدتر میشود.
درمان سریع خروسک کودکان
✅ نوشیدن مایعات گرم: مایعات گرم مانند چای بابونه، دمنوش زنجبیل یا آب گرم با عسل میتواند گلو را تسکین دهد.
✅ هوای مرطوب: استفاده از دستگاه بخور یا نشستن در حمامی که بخار آب در آن وجود دارد، به باز شدن راههای هوایی کمک میکند.
✅ استراحت و آرامش: استرس و بیقراری میتواند علائم را تشدید کند. بهتر است کودک را آرام نگه دارید و از تحریک بیشازحد او خودداری کنید.
✅ داروهای کاهش التهاب: در موارد شدید، پزشک ممکن است کورتیکواستروئیدهایی مانند دگزامتازون تجویز کند تا التهاب حنجره کاهش یابد.
دارو برای سرفه خروسکی در کودکان : درمان در موارد شدید و حاد
در این حالت، معمولاً کودک در بیمارستان بستری میشود تا اکسیژن یا داروهای استنشاقی به او داده شود. اگر مجاری هوا شدیداً بسته است ممکن است از طریق گذاشتن لوله داخل بینی و فرستادن آن به نای راه تنفس باز شود. پزشک ممکن است داروهای ضدالتهاب کورتونی یا استروئیدی تجویز کند که به کاهش تورم حنجره کمک میکند و باعث میشود کودک راحتتر نفس بکشد.
آنتی بیوتیک برای خروسک کودکان: خروسک در کودکان معمولا یک عفونت ویروسی است و انواع آنتی بیوتیک در درمانش تأثیری ندارد. مگر آنکه پزشک تشخیص دهد که کودک مستعد ابتلا به عفونت باکتریایی ثانویه است. خودسرانه آنتی بیوتیک مصرف نکنید.
آمپول برای خروسک کودکان: وقتی برای درمان خروسک، کودک را نزد پزشک میبرید. معمولا برای او داروهای کورتیکواستروئیدی مثل دگزامتازون تجویز میکند. در مواردی که خروسک در کودک شدید باشد، همراه با دگزامتازون، نبولایزر ال- اپی نفرین هم تجویز میشود.
📌 نکته: در موارد بسیار شدید، کودک ممکن است نیاز به اکسیژندرمانی یا بستری شدن در بیمارستان داشته باشد.
درمان خانگی خروسک در کودکان
در اکثر موارد، خروسک خفیف بوده و با درمانهای خانگی قابل مدیریت است. در ادامه، بهترین روشهای طبیعی و خانگی برای درمان خروسک را معرفی میکنیم:
۱. ایجاد محیط مرطوب و بخار آب
✅ قرار دادن کودک در حمام بخار: دوش آب داغ را باز کنید تا بخار حمام را پر کند، سپس کودک را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در آن نگه دارید. بخار باعث کاهش التهاب گلو و باز شدن مجاری تنفسی میشود.
✅ استفاده از دستگاه بخور سرد: در اتاق کودک از دستگاه بخور سرد یا گرم استفاده کنید تا هوای اتاق مرطوب شود و تحریک گلو کاهش یابد.
۲. مصرف مایعات گرم
✅ چای بابونه و زنجبیل: این دمنوشها خاصیت آرامبخش برای گلو و کاهش التهاب مجاری تنفسی دارند.
✅ شیر گرم با عسل: ترکیب شیر ولرم و یک قاشق عسل طبیعی میتواند سرفه را کاهش داده و خلطآوری را بهبود ببخشد.
❌ نکته مهم: هرگز به کودکان زیر یک سال عسل ندهید، زیرا ممکن است باعث بوتولیسم نوزادی شود.
۳. آرامش و استراحت کودک
✅ کودک را در یک محیط آرام و ساکت نگه دارید تا از گریه و استرس اضافی که میتواند علائم خروسک را تشدید کند، جلوگیری شود.
✅ اگر کودک به دلیل سرفه شبانه خوابش مختل شده است، میتوان او را در وضعیت نیمهنشسته (زاویه ۳۰ تا ۴۵ درجه) قرار داد تا راحتتر نفس بکشد.
۴. داروهای خانگی و گیاهی
✅ بارهنگ و اسفرزه: دمکرده بارهنگ و اسفرزه به نرم شدن گلو و کاهش سرفه کمک میکند.
✅ آب لیموی شیرین: مقدار کمی آب لیمو شیرین تازه میتواند به کاهش التهاب کمک کند.
✅ ضماد گل ارمنی و کافور: ترکیب گل ارمنی، آب گشنیز و مقدار کمی کافور را در اطراف گردن و سینه کودک بمالید تا به باز شدن راههای تنفسی کمک کند.
📌 نکته: این روشها صرفاً درمانهای کمکی هستند و در صورت تشدید علائم، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
خروسک در کودکان واگیر دارد؟
بله! خروسک یک بیماری مسری است و میتواند از طریق سرفه، عطسه و تماس با سطوح آلوده منتقل شود.
✅ راههای انتقال خروسک:
- تماس مستقیم با فرد مبتلا
- استفاده از وسایل شخصی فرد بیمار (لیوان، حوله و…)
- تنفس در محیطهای بستهای که ویروس در آن پراکنده شده است
📌 نکته: بزرگسالان ممکن است به همان ویروس مبتلا شوند، اما معمولاً علائم خفیفتر مانند گلودرد و سرفه را تجربه میکنند.
پیشگیری از خروسک در کودکان
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. برای کاهش خطر ابتلای کودک به خروسک، اقدامات زیر را انجام دهید:
✅ ۱. تزریق واکسن آنفلوآنزا: هر سال واکسن آنفلوآنزا را برای کودکان بالای ۶ ماه تزریق کنید. برخی از انواع ویروس آنفلوآنزا ممکن است باعث خروسک شوند.
✅ ۲. شستشوی مرتب دستها: به کودک بیاموزید که قبل از غذا خوردن و پس از تماس با افراد بیمار، دستهایش را بشوید.
✅ ۳. عدم تماس با افراد بیمار: در فصول سرد، کودک را از محیطهای پرجمعیت و سربسته که احتمال انتقال ویروس بیشتر است، دور نگه دارید.
✅ ۴. تقویت سیستم ایمنی: رژیم غذایی سالم شامل میوهها، سبزیجات، ویتامین C و زینک به تقویت سیستم ایمنی کودک کمک میکند.
✅ ۵. اجتناب از دود سیگار: قرار گرفتن در معرض دود سیگار یا آلودگی هوا میتواند علائم خروسک را بدتر کند.
عوارض خروسک در کودکان
اکثر موارد خروسک خفیف هستند و در عرض ۴۸ ساعت بهبود مییابند. اما در موارد نادر، ممکن است عوارض جدیتری ایجاد شود:
✅ ۱. مشکلات تنفسی شدید: در موارد شدید، تورم راههای هوایی میتواند به نارسایی تنفسی منجر شود و کودک نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشد.
✅ ۲. عفونتهای ثانویه: خروسک گاهی ممکن است باعث عفونت گوش میانی (اوتیت) یا ذاتالریه (پنومونی) شود.
✅ ۳. بستری شدن در بیمارستان: در موارد نادر، کودک نیاز به اکسیژندرمانی یا استفاده از داروهای استنشاقی مانند نبولایزر اپینفرین دارد.
📌 در این شرایط باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید:
- کودک نمیتواند مایعات بنوشد.
- کبود شدن لبها و ناخنها به دلیل کمبود اکسیژن.
- نفس کشیدن بسیار سخت و سریع.
- بیحالی شدید یا خوابآلودگی غیرطبیعی.
بهترین شربت برای خروسک کودکان
برخی از شربتهای ضدالتهاب و خلطآور میتوانند به کاهش علائم خروسک کمک کنند.
| نام شربت | مناسب برای: | تذکرات: |
| ✅ ۱. شربت کتوتیفن | کاهش التهاب در مجاری تنفسی | 📌 نکته: به دلیل عوارض جانبی، فقط با تجویز پزشک مصرف شود. |
| ✅ ۲. شربت دکسترومتورفان | مناسب برای: کاهش سرفههای خشک | 📌 نکته: این شربت برای کودکان زیر ۴ سال توصیه نمیشود. |
| ✅ ۳. شربت پروسپان (عصاره عشقه) | مناسب برای: نرم کردن گلو و کاهش سرفه | – |
| ✅ ۴. شربت برم هگزین | مناسب برای: رقیق کردن و دفع مخاط از ریه | – |
❌ توجه: هرگز به کودک مبتلا به خروسک، داروی ضدسرفه قوی مانند کدئین ندهید، زیرا ممکن است خروج خلط را مختل کرده و وضعیت را بدتر کند.
خلاصه مطلب و جمع بندی بیماری خروسک
خروسک در کودکان یک عفونت ویروسی شایع است که باعث التهاب و تورم حنجره و نای میشود. این بیماری معمولاً در فصول سرد سال شایعتر است و اغلب در کودکان بین ۶ ماه تا ۵ سال مشاهده میشود. علائم اصلی خروسک شامل سرفه خروسکی (شبیه به پارس سگ)، گرفتگی صدا، خسخس سینه و در برخی موارد تب خفیف است. در بیشتر موارد، بیماری خفیف بوده و در مدت ۵ تا ۷ روز بهبود مییابد، اما در موارد شدید، میتواند به مشکلات تنفسی جدی منجر شود.
✅ مهمترین روشهای درمانی خروسک:
- درمانهای خانگی: استفاده از بخور آب گرم، مصرف مایعات گرم، استراحت کافی و ایجاد محیط آرام میتواند به کاهش التهاب و بهبود تنفس کودک کمک کند.
- درمانهای دارویی: در موارد شدیدتر، پزشک ممکن است شربتهای خلطآور، داروهای کورتیکواستروئیدی (مانند دگزامتازون) یا نبولایزر اپینفرین تجویز کند.
- اقدامات اورژانسی: اگر کودک دچار مشکلات تنفسی شدید، کبودی لبها، کاهش سطح هوشیاری یا مشکل در بلع شد، باید سریعاً به پزشک مراجعه شود.
✅ پیشگیری از خروسک:
- تزریق واکسن آنفلوآنزا به کودکان بالای ۶ ماه
- شستشوی مرتب دستها و دوری از افراد بیمار
- عدم تماس با دود سیگار یا آلودگیهای محیطی
⚠️ نکته مهم: خروسک معمولاً با مراقبتهای خانگی و دارویی کنترل میشود، اما در صورت مشاهده علائم شدید، مراجعه به پزشک ضروری است. رعایت بهداشت، تقویت سیستم ایمنی و واکسیناسیون میتواند ریسک ابتلا به خروسک را کاهش دهد. اگر کودک شما دچار خروسک شد، آرامش خود را حفظ کنید و با روشهای درمانی مناسب، شرایط او را مدیریت کنید.
منبع: https://kidshealth.org/
🚀 لطفاً نظرات و تجربیات خود را در بخش دیدگاهها با ما به اشتراک بگذارید.
پرسشهای متداول
در بیشتر موارد خیر، اما در صورت بروز مشکلات تنفسی شدید، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
داروهای ضدالتهاب مانند دگزامتازون و نبولایزر اپینفرین در موارد شدید استفاده میشوند.
بله، ویروس عامل خروسک از طریق سرفه، عطسه و تماس با وسایل آلوده منتقل میشود.
معمولاً ۵ تا ۷ روز طول میکشد، اما برخی علائم ممکن است تا دو هفته باقی بمانند.
بله، با واکسیناسیون، شستشوی دست و دوری از افراد بیمار میتوان از ابتلا جلوگیری کرد.





3 دیدگاه
[…] بچههای کوچک، آنفلوآنزا میتواند باعث خروسک در کودکان (عفونت گلو و تارهای صوتی که باعث گرفتگی صدا و سینه، […]
عاآاالی ، جامع و کامل بود .
خدا خیرتون بده
سالم و عاقبت بخیر باشید.
با درود و احترام
ممنون از توجه شما