شناخت علائم زونا و درمان قطعی بیماری زونا
بیماری زونا در سالمندان از جمله بیماریهای عفونی است که در اثر فعال شدن مجدد ویروس آبله مرغان در فردی که قبلا مبتلا به آبله مرغان شده است ، ایجاد میشود. ویروسهای فعال شده در نواحی خاصی از بدن ، ضایعات پوستی ایجاد میکنند که به آن بیماری زونا میگویند. زونا معمولا ناراحتيهاي عصبي در پي دارد كه به سختي قابل درمان است و امكان دارد ماهها يا سالها پس از بهبودي ادامه داشته باشد. با مطالعه این مقاله از مرکز پارسیان مهرپرور میتوانید با این بیماری و راههای پیشگیری و درمان آن آشنا شوید.
بیماری زونا چیست ؟
بیماری آبله مرغان یکی از بیماریهای ویروسی و واگیردار است که به صورت ضایعات پوستی در همه جای بدن نمایان میشود. این ویروس از دو راه از افراد مبتلا به سایر افراد منتقل میشود :
- از طریق تماس با پوست افراد
- از طریق انتشار در هوا
ویروس آبله مرغان در افراد مبتلا پس از بهبودی در بدن از بین نمیرود ، بلکه در ریشه اعصاب نزدیک نخاع به صورت غیرفعال و نهفته باقی میماند. در برخی از افرادی که قبلا به آبله مرغان مبتلا شدهاند ، تحت شرایط خاصی ، ویروسهای نهفته و غیرفعال مجدد فعال شده و در طول رشتههای عصبی به سمت پوست حرکت میکند. ویروسهای فعال شده در نواحی خاصی از بدن ، ضایعات پوستی ایجاد میکنند که به آن بیماری زونا در سالمندان میگویند.
بیماری زونا در سالمندان
بیماری زونا از جمله بیماریهای عفونی است که در اثر فعال شدن مجدد ویروس واریسلازوستر (یا همان ویروس آبله مرغان) در فردی که قبلا مبتلا به آبله مرغان شده است ایجاد میشود.
از عوامل دخیل در ایجاد این بیماری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- افزایش سن در فرد (دوران سالمندی)
- وجود یک بیماری که باعث کاهش مقاومت بدن در فرد میشود
- مصرف داروهای سرکوب کننده ایمنی یا ضد سرطان
- لنفم یا لوسمی
- جراحی یا تاباندن اشعه به نخاع
- استرس
- سن بالای ۵۰ سال
- بیماری هوچکین
- ابتلای به آبله مرغان قبل از سن ۱۸ ماهگی و ابتلا جنین در شکم مادر
این بیماری موضعی و معمولا یک طرفه و محدود به یک درماتوم عصبی همراه با بثورات وزیکولر میباشد. اگر شما سالمندی که دچار زونا شده است در منزل دارید باید به صورت شبانه روزی از آن مراقبت کنید و اگر شما نیز از آن دسته خانوادههایی هستید که همگی شاغل هستند و زمان کافی برای مراقبت از سالمند خود ندارید ، بهتر است از یک پرستار سالمند در طول مدت بهبودی کامل سالمند بهره بگیرید زیرا باید مراقب مصرف منظم داروها تا بهبود کامل فرد باشید.همچنین غذای مناسب برای آن تهیه کند ، داروهای سالمند را بدهند و به استحمام آن کمک کنند.
آیا بیماری زونا در سالمندان واگیردار است؟
بله بیماری زونا یک بیماری مسری و قابل سرایت است. اما قدرت انتقال ویروس این بیماری کمتر از ویروس آبله مرغان است. برای عدم ابتلا به بیماری زونا باید از ارتباط با فرد مبتلا جلوگیری کنید. به هیچ عنوان به تاولهای فرد مبتلا دست نزنید. زونا بیشتر در سالمندان و افراد میانسال رایج است و مسری بودن آن اصولا شامل کودکان نمیشود. همچنین در صورت تماس با افرادی که قبلا آبله مرغان نگرفته اند و یا واکسن آنرا تزریق نکرده اند واگیر دار محسوب میشود.
علائم بیماری زونا در سالمندان و سایر افراد
- درد شدید بدن
- تب و لرز خفیف
- داشتن حس کسالت
- ایجاد ضایعات پوستی
- سوزن سوزن شدن و سوزش بدن
- درد بر روی قفسه سینه ، صورت ، یا درد سوزشی در پوست شکم
- تاولهای قرمز و دردناکی که ممکن است در هر قسمتی از بدن به وجود بیاید.
زونا معمولا کجا ظاهر میشود؟
شایعترین محل گرفتاری زونا ، در سینهها است. دانههای آبدار از یک قاعده قرمز برمیخیزد و در روز سوم یا چهارم کدر و مایع چرکی در آنها جمع میشود ، اندازه این دانههای آبدار متغیر و مختلف است و وسط آنها فرورفته یا پاره میشود و سپس دلمههایی تشکیل میدهد که طی دو تا سه هفته محو خواهد شد. این دانههای آبدار در مسیر یک عصب ایجاد میشود در حالی که در آبلهمرغان در تنه و دست و پا و صورت پخش است.
واکسیناسیون برای پیشگیری از بیماری زونا
با پیشرفتهای صورت گرفته در حال حاضر در تمامی زمینهها ولی نمیتوان از بیماری زونا پیشگیری به عمل آورد به دلیل اینکه واکسنهای تحقیقاتی که برای پیشگیری از آبله مرغان در حال آزمایش و تحقیق هستند کمکی به جلوگیری از زونا نکرده اند . این نکته را هم بدانید که شخص با یک بار ابتلا به زونا تا آخر عمر در برابر این بیماری ایمن خواهد شد مگر در موارد بسیار نادر.
درمان بیماری زونا در سالمندان
در اکثر موارد در بیماری زونا جوشها و تاولهای ایجاد شده در مناطق غیر حساس بدن مثل سطح شکم دیده میشوند. اما در برخی موارد جوشها در مناطق حساس خود را نشان داده و مشکلات جدی ایجاد میکنند. مثلا در صورت مشاهده در نواحی نزدیک به چشم یا گوش ممکن است مشکلات شنوایی یا بینایی ایجاد کنند و خطر آفرین باشند. به همین دلیل با مشاهده اینگونه موارد باید سریعا به پزشک مراجعه و از خود درمانی پرهیز شود. همچنین لازم به ذکر است که درد بدن در بیماران مبتلا به تدریج و با بهبودی جوشها از بین میرود. اما ممکن است در برخی موارد درد به مدت طولانی تری در بدن باقی بماند. در کل درمان خاصی برای بیماری زونا وجود ندارد و بیماران باید منتظر طی شدن دوره بیماری باشند. اما مراجعه به پزشک برای کنترل این بیماری ضروری است.
پرهیزهای تغذیه ای در بیماران مبتلا به زونا
- شکر
- ماهی
- لبنیات
- ترشیجات
- مرغ صنعتی
- ساندویچها
- گوشت گاو و گوساله
- مواد بسته بندی و تنقلات
- پرهیز از خوردن تغذیه بسیار گرم
- کاهش مصرف گوشت (بخصوص گوشتهای آلوده موجود در رستورانها و مراسمها)
مزایای درمان سریع زونا در سالمندان
اگر درمان از همان ابتدا شروع شود، جوشها سریع تر از بین میروند. پزشکان از درمان دارویی برای درمان بیماری زونا در سالمندان استفاده میکنند. داروهای ضدویروس برای بهبودی سریع تر و داروهای ضد خارش و ضد درد برای کنترل علائم استفاده میشود. اما باید نکات خاصی را برای کاهش دوران بهبودی انجام دهند. افراد مبتلا باید در وهله اول ، تاولهای خود را بپوشانند و مانع از تماس تاولها با سایر افراد شوند. یکی از مهم ترین موارد که افراد مبتلا باید برای بهبودی سریع تر مدنظر داشته باشند رعایت اصول بهداشتی و و تمیز نگه داشتن سطح پوست میباشد. بهتر است در سطح پوست یک دستمال تمیز و خنک قرار داد.
پرستار سالمند در منزل از مجموعه خدماتی است که میتواند در منزل شما اتفاق بیفتد. شرکت پارسیان مهرپرور با سابقه ترین شرکت خدمات پرستاری در منزل میباشد.
مراحل درمان بیماری زونا در سن بالا
آزمایش خون، کشت مایع تاولها و یا نمونه برداری از پوست انجام میشود. هدف اصلی درمان بیماری عبارت است از کاهش خارشها و درمان درد بیماری زونا در سالمندان تا حد امکان ، که برای این نوع درمان عموما از داروهای مالیدنی و خوراکی استفاده میشود. درد بعد از پاک شدن تاولها را خیلی به سختی و مشکل میتوان درمان کرد. هنگامی که استحمام میکنید تاولها را با ملایمت باید بشویید. بر روی زخمها و تاولها باند نباید ببندید. در وان آبی که با نشاسته ذرت و یا پودر جو دو سر مخلوط شده بخوابید.
برای درمان زونا چه بخوریم؟
غذاهای مخصوصی وجود دارند که به درمان انواع مختلف زونا در بدن کمک میکنند. این غذاها از راههای مختلفی میتوانند به بدن کمک کنند؛ نظیر حمله به زنجیرههای متفاوت ویروسی، مراقبت از بدن در زمان بهبودی و از بین رفتن جوشهای نوروتوکسین، تقویت سیستم ایمنی، بهبود اعصاب و تحریک رشد اعصاب، تسکین پوست ملتهب، سمزدایی از بدن.
توصیههای غذایی و نوشیدنی مناسب بیمار مبتلا به زونا :
- آب : مصرف به اندازه کافی آب کلیدی برای نابودی ویروس از کل سیستم میباشد.
- مصرف عرقیجات : مصرف عرقهای ترکیبی مثل اسطوخدوس ، گل گاوزبان ، بادرنجبویه
- مصرف سیر و پیاز : این مواد به دلیل داشتن آلیسین میتوانند به بهبود عملکرد سیستم ایمنی کمک کند.
- سبزیجات دارای برگ سبز : آنها سرشار از بتا – کاروتنو نیز کلسیم هستند و موجب افزایش عملکرد سیستم ایمنی میشوند.
- غذاهای غنی از ویتامین C : میوهها و سبزیجات زرد ، نارنجی و سبز به افزایش میزان ویتامین C ، افزایش سیستم ایمنی بدن و ارتقا فرآیند التیام و درمان کمک میکنند.
- مواد غذایی سرشار از ویتامین B : ویروس زونا سیستم عصبی را درگیر میکند و بیمار باید غذاهای سرشار از ویتامینهای B ، گوشت گوساله ، مرغ ارگانیک ، تخم مرغ و ماهی وحشی مصرف کند.
درمان خانگی تاولهای بیمار زونا
ضماد برای درمان تاولهای بیماری زونا در سالمندان : یک فنجان آب سبزی شوید تازه (غیر گلخانه ای) و نصف دیگر فنجان عسل کنار (سدر) مرغوب را مخلوط و بجوشانید و سپس در یک ظرف دردار بگذارید و در آن را محکم ببندید. این مرهم روی زونا بمالید .
ضماد برای درمان تاولهای زونا : مازو ۵ گرم + گلنار ۵ گرم + جفت بلوط ۵ گرم + تخم مورد ۵ گرم ، همه را نرم بکوبید و در نصف لیوان سرکه ی انگور بپزید و روزی سه مرتبه بمالید.
داروهای مصرفی برای بیماری زونا در سالمندان
وقتی پزشک بیماری زونا را تشخیص بدهد ، احتمالا داروهای زیر را تجویز می کند :
- داروهای ضدویروسی: این داروها علائم را کاهش می دهد و سرعت ترمیم را بیشتر می کند. آسیکلوویر؛ فامسیکلوویر؛ والاسیکلوویر.
- داروهای مسکن درد و آنتی هیستامین ها: داروهای بدون نسخه یا همراه با نسخه از جمله انواع مسکن های درد یا آنتی هیستامین ها می توانند درد و التهاب پوستی را کاهش دهند. این داروها عبارت اند از : داروهای ضدالتهابی مثلا ایبوپروفن؛ آنتی هیستامین ها برای تسکین خارش از جمله دیفن هیدرامین؛ کورتیکواستروئیدها یا بی حس کننده های موضعی برای دردهای شدید؛ محصولات بی حس کننده مثل لیدوکائین.
- داروهای ضدافسردگی : برخی از داروهای ضدافسردگی تأثیرات اثبات شده در کاهش درد بیماری زونا در سالمندان و کاهش علائم PHN دارند. عبارت اند از : آمی تریپتیلین؛ ایمی پرامین؛نورتریپتیلین.
- داروهای ضد صرع: این داروها معمولا برای درمان صرع تجویز می شوند ، ولی ممکن است برخی پزشکان آن را برای کاهش دردهای عصبی تجویز کنند.عبارت اند از :گاباپنتین؛ پرگابالین
بهترین پماد برای زونا
پماد آسیکلوویر اغلب 5 بار در روز به مدت 4 روز استفاده می شود. لوسیون کالامین ، مخلوطی از اکسید روی با حدود 0.5% اکسید آهن (III) ، ممکن است به عنوان یک عامل ضد خارش استفاده شود
عوارض زونا در سالمندان
در صورتی که بیماری زونا به موقع پیگیری و درمان نشود امکان دارد مشکلات و عوارضی را در پی داشته باشد. در ادامه مواردی از عوارض بیماری زونا در سالمندان را ذکر کرده ایم:
- زخم قرنیه
- مرگ پوست گرفتار
- عفونت باکتریایی
- مشکلات دستگاه عصبی مرکزی
- ایجاد مشکلات شنوایی یا بینایی
- ایجاد تاولهای خونریزی دهنده
- عفونت باکتریایی ثانویه در تاولهای زونا
- در افرادی که دستگاه ایمنی سالم دارند، ممکن است فلج موقت اعصاب محیطی ایجاد شود.
- در کسانی که مشکل سیستم ایمنی دارند علاوه بر فلج اعصاب، ورم مغز و نخاع و فلج نیمه بدن در سمت مقابل ظاهر میشود که میتواند به مرگ منجر شود.
خلاصه بیماری زونا در سالمندان
بیماری زونا در سالمندان از جمله بیماریهای عفونی است که در اثر فعال شدن مجدد ویروس آبله مرغان در فردی که قبلا مبتلا به آبله مرغان شده است، ایجاد میشود. احتمال خطر فعال شدن مجدد ويروس آبله مرغان پس از ابتلا در دوران كودكي، پس از سن 60 سالگي بسيار افزايش مي يابد كه به آن زونا اطلاق مي شود اين در حالي است كه زونا معمولا ناراحتيهاي عصبي در پي دارد كه به سختي قابل درمان است و امكان دارد ماهها يا سالها پس از بهبودي ادامه داشته باشد چنانكه تنها در 50% موارد دردهاي بيمار به طور كامل درمان مي شود.
