انزوا در سالمندان : تعریف انزوا یا گوشه گیری ، علائم ، عوارض و 8 راهکار کارآمد درمان انزوا

گوشه گیری در سالمندان

انزوا در سالمندان یا تنهایی، ناشی از روابط اجتماعی بی کیفیت یا فقدان این روابط است. انزوای اجتماعی در نهایت موجب افسردگی‌ سالمندان می‌شود. اغلب سالمندان به علت فوت همسر، نزدیکان و بستگان، همچنین بیرون رفتن فرزندان از خانواده، کاهش شبکه‌های اجتماعی و ارتباطی آنها و دچار تنهایی و انزوای اجتماعی می‌شوند و این مساله در دوران پاندمی کرونا شدیدتر هم شده است. در این مقاله از سایت مرکز خدمات پرستاری مهرپرور قصد داریم به موضوع گوشه گیری در سالمندان بپردازیم.

تعریف انزوا در سالمندان

انزوا در سالمندان به معناي ضعف و عدم وجود پیوندهای اجتماعي است و به فرایند فروپاشی روابط بین شخصی ، مسدود شدن ارتباطات، کناره گیری از تماسهای اجتماعی و کوچک شدن حلقه های اجتماعی اطراف سالمند می باشد. انزوا در سالمندان تبعاتی چون افسردگی، کاهش امید زندگی، افزایش اضطراب مرگ را در پی دارد.

پیامدهای انزوای اجتماعی در سالمندان

در سالمندان نیروی جسمی و روانی در گذر زمان کاهش می یابد. بیشتر سالمندان تنها زندگی می کنند و حتی اگر از لحاظ مالی مشکلی نداشته باند، باز هم به توجه اطرافیان، فرزندان و پرستار خود نیاز دارند. سالمندان نیاز زیادی به نوجه عاطفی از سوی اطرافیان خود دارند. همه افراد جامعه در مرحله ای از زندگی به دوران پیری می رسند. اگر درباره این دوران از زندگی بیشتر بدانیم و خود را برای آن اماده کنیم،ب یشتر می توانیم از آن لذت ببریم و تجربه بهتری را به دفتر زندگی مان اضافه کنیم. برخی افراد دوران پیری را برای خود نمی پذیرند و آن را دوره سیاه زندگی خود می دانند و از رسیدن به آن دوره می ترسند. اما با عوض کردن نگاهمان به این دوران و با فرهنگ سازی درست در جامعه، میتوانیم دوران سالمندی را برای خود جذاب تر کنیم و از آن لذت ببریم.

علائم گوشه گیری و انزوا در سالمندان

علائم متداول انزوا طلبی عبارتند از:

• حس درماندگی
• ترس از تنها بودن در هر وضعیت
• وابستگی بیش از حد به دیگران
• ترس از حضور در مکان های شلوغ
• ترس از دست دادن کنترل در یک محل عمومی
• ترس از بودن در مکان های که ترک کردن آن ها ممکن است دشوار باشد، مانند آسانسور و یا قطار
• عدم توانایی ترک خانه خود (خانه متصل) و یا تنها قادر به ترک آن اگر شخص دیگری همراه شما باشد.

8 راهکار کاربردی برای درمان انزوا در سالمندان

ممکن است احساس تنهایی در سالمندان به صورت موقتی باشد و پس از مدتی از بین برود، پس مطمئنا جای نگرانی وجود ندارد.  تنهایی در واقع سازگاری تکاملی است که افراد را مجبور می‌کند تا به اجتماع بازگردند. در ادامه این مقاله بهترین راهکارهای مقابله با احساس تنهایی و انزوا را بررسی می کنیم.

1 – کاهش استفاده از رسانه‌های اجتماعی

ممکن است استفاده از رسانه‌های اجتماعی و از اینترنت برای جستجوی مطلبی خاص، باشد. در حالت مثبت، فرد قادر به بر قراری ارتباط از این طریق است و حتی ممکن است با افراد گوناگونی در سراسر جهان ارتباط بر قرار کند. در حالت منفی قضیه، ممکن است فکر کنید که در خارج از منزل زمان زیادی را صرف ارتباطات شخصی با افراد به صورت حضوری کرده اید و این در حالی است که این ارتباطات حضوری مداوم می‌تواند به کاهش احساس تنهایی و انزوا کمک فراوانی کنند.

2- گذراندن زمان بیشتری را در خارج از خانه

هنگامی که شما به دنبال پیدا کردن راه حلی برای غلبه به تنهای خود هستید، خارج شدن از خانه و گذراندن زمان در فضای بدون استرس می‌تواند ایده‌ای عالی باشد. همچنین شما می‌توانید فضایی را انتخاب کنید که در آن تعامل با دیگران امکان پذیر باشد، مانند پارک‌ها. اگر هم اکنون امکان ملاقات دوستی عزیز وجود ندارد و به دنبال رفع احساس تنهایی هستید، رفتن به طبیعت گزینه‌ای فوق العاده است.هوای تازه، سبب افزایش مصرف اکسیژن می‌شود که به نوبه خود می‌تواند به بهبود خلق و خو و انرژی کمک کند. زندگی در مناطق کوهستانی با میزان کمی از اکسیژن می‌تواند سبب افزایش میزان افسردگی و خودکشی در افراد آن منطقه شود. هوای تازه، قطعا یکی از ساده‌ترین و حیاتی‌ترین راه‌ها برای داشتن زندگی سالم است.

3 – اشتراک گذاری فضای زندگی درمانی برای انزوا در سالمندان

در زمان‌های که افراد احساس تنهایی می‌کنند، کنترل میزان استرس می‌تواند امری دشوار باشد. مشاهده شده است در افرادی که تنها زندگی می‌کنند خطر خودکشی، افزایش می‌یابد. اگر شما نیز در حال مبارزه با تنهایی هستید و تنها زندگی می‌کنید، شاید بهتر باشد که یک هم خانه برای خود در نظر بگیرید.

4-کاهش مدت زمان تماشای تلویزیون

احتمالا شما نیز در تلویزیون تبلیغات دارو‌های درمانی برای افسردگی را مشاهده کرده اید. تنهایی و انزوا می‌تواند منجر به افسردگی شوند. تماشای یک برنامه مورد علاقه در روز برای مدتی کوتاه می‌تواند مفید و سر گرم کننده باشد.

اما تحقیقاتی که در سال ۲۰۱۵ انجام شده بود، بیان می‌کرد که بین تماشای تلویزیون و احساس تنهایی ارتباطاتی وجود دارد. بنا براین تماشای یک قسمت از سریال و یا فیلم مورد علاقه در روز می‌تواند سرگرم کننده باشد، اما تماشای چند قسمت از یک برنامه در یک روز و یا شب می‌تواند در نهایت منجر به انزوا و تنهایی فرد شود.

5- نگهداری از حیوان خانگی برای درمان انزوا در سالمندان

برای برخی افراد، حیوانات چهار پا می‌توانند سر گرم کننده باشند و به آن‌ها کمک کنند تا احساس تنهایی نکنند. حیوانات خانگی نه تن‌ها موجوداتی دوست داشتنی و با مزه هستند بلکه می‌توانند به کاهش تنش و بهبود احساسات صاحبان خود کمک فراوانی کنند. درست است که حیوانات به اندازه ارتباطات انسانی تاثیر گذار نیستند، اما آن‌ها قطعا همراهان خوبی در سفر و خانه هستند.

علاوه بر این‌ها، داشتن یک حیوان خانگی می‌تواند دلیل مناسبی برای رفتن به پارک باشد و صاحبان آن‌ها می‌توانند با یکدیگر ارتباط بر قرار کنند. حیوانات خانگی آغاز گر مکالمه‌های جدیدی هستند و می‌توانند سبب به وجود آمدن دوستی‌های جدیدی باشند.

6 – ورزش و سلامتی درمان انزوا در سالمندان

سالمندان در این دوران همش با خود فکر می کنند که دیگران پیر شده اند و توانایی انجام خیلی از کار ها را ندارند.حتی بعضی اوقات گمان می کنند که انجام یک سری از کار ها برای سن انها بد است.اطرافیان سالمند و پرستار سالمند باید به سالمند انگیزه دهند تا انجام برخی کار ها مانند ورزش کردن را کنار نگذارند تا بدنشان در دوران سالمندی سلامتی خود را از دست ندهد. این شما هستید که باید او را تشویق کنید تا دست از این کار های مثبت نکشد.سالمند با انجام پیاده روی یا ورزش سبک در طول روز میتواند احساس خوبی بگیرد و شب راحت تر بخوابد. در کل بهتر است برای اینکه سالمند به گوشه گیری و یکجانشینی دچار نشود،اورا به انجام کار های مختلف دعوت کنید تا سالمند حس مفید بودن خود را از دست ندهد.

7- گذراندن وقت در کنار سالمندان  و ایجاد شادی در آنها

سالمندان همیشه دوست دارند زمان زیادی را با اعضای خانواده خود مانند فرزندان و نوه هایشان بگذرانند. نوه ها می توانند زندگی سالمندان را شاد کنند و احساس سرخوشی در آنها ایجاد کنند.زمانی که سالمند حس کند که فرزندان و نوه هایش دوست دارند زمانی در روز را با آن بگذرانند احساس لذت بخشی پیدا می کنند.سالمندان دوست دارند به همراه نوه و فرزندانشان به تفریح بروند، با انها به مرکز خرید بروند و زمان زیادی را با انها سپری کنند.با این کار هم زندگیشان از روزمرگی خارج می شود،هم از اجتماع دور نمیشوند و گوشه گیر نمی شوند.

8- یادگیری چیزهای جدید در دوران سالمندی

همیشه انسان ها با یادگیری چیز های جدید احساس ارزشمندی پیدا می کنند که تا مدت ها این حس را با خود به همراه دارند.اطرافیان و پرستار سالمند حتی نوه ها باید تلاش کنند تا تکنولوژی های جدید را به سالمندان یاد بدهند، حتی اگر سالمند کاملا با این تکنولوژیها ارتباط برقرار نمی کنند و کم بیش متوجه آنها می شوند. زیرا چیزهایی که سالمندان بلد هستند با گذر زمان قدیمی می شود و متد های جدید به وجود می ایند. ین کار باعث ایجاد حس ارزشمندی از یادگیری چیزی جدید در سالمند می شود. سالمندان و حس احساس مفید بودن داشته باشند این حس خوب را به اطرافیان هم منتقل می کنند.البته این بدین منظور نیست که اطرافیان تمام وقت خود را صرف اموزش سالمند کنند، بلکه میتوانند از دور سالمند را با متد های جدید اشنا کنند تا سالمند را از گوشه نشینی برهانند.

جبران خوبی های سالمند

سالمندان زمانی که موارد زیر را احساس کنند،با خود می گویند کاش هیچ وقت دوران پیری را تجربه نکرده بودم:

• مورد توجه اطرافیان قرار نگیرد.
• حافظه سالمند مانند گذشته عمل نکند.
• انژی و شادابی گذشته را نداشته باشد.
• توانایی های گذشته خود را از دست بدهند.
• کسی ارزشی برای حرف هایش قائل نشود.
• در تصمیم گیری ها،اطرافیان به نظر سالمند خیلی اهمیت ندهند.

این موارد کافی است تا سالمند ناامید نشود و حس خوبی نداشته باشد.

اطرافیان با انجام این موارد احساس ارزشمند بودن را به سالمند القا میکنند:

• هفته ای چند بار به دیدارشان بروید.
• لحظات شادی را برای سالمند خلق کنید.
• تاریخ های مهم زندگی سالمند را جشن بگیرید.
• در طول روز با انها تماس بگیرید و حالشان را بپرسید.
• انها راتنها نذارید.یا خودتان کنارشان باشید یا برایشان پرستار سالمند بگیرید تا تنها نمانند.