رفلاکس معده نوزاد : علائم خطرناک ، علل و روش های درمان رفلاکس نوزادان

رفلاکس معده نوزاد زمانی رخ می‌دهد که مواد غذایی از معدهٔ نوزاد به مری برمی‌گردد و کودک بالا می‌آورد این موضوع گاهی خطرناک و آزاردهنده است. متاسفانه تشخیص این که آیا نوزاد دچار سوزش سردل مزمن شده است یا خیر چندان راحت نمی باشد و به این منظور حتما باید با پزشک خود مشورت کنید. هرچند نشانه هایی نیز وجود دارد که مشکلات در خوابیدن نوزاد، سرفه در نوزاد ، کاهش وزن در نوزاد ، بی اشتهایی در نوزاد ، ترشح بزاق بیش از حد و مشکلات تنفسی می باشند. در این مقاله قصد داریم به شناخت رفلاکس معده کودکان و روش های درمان رفلاکس معده نوزادان بپردازیم.

رفلاکس معده چیست؟

ساختار معده نوزاد با افراد بزرگسال چندان تفاوت ندارد و وقتی دریچه پائین نای درحال استراحت است. رفلاکس یا برگشت اسید رخ می دهد. این دریچه به صورت یک زبانه وظیفه دارد مانع از برگشت محتویات معده به داخل مری شود. هنگام بلع غذا این دریچه باز می شود و بعد از اتمام عمل این دریچه بسته می شود تا مری و سایر اعضا از تماس با اسید معده در امان باشند.

علائم رفلاکس در نوزادان

والدین یا پرستار نوزاد نمی‌دانند که رفلاکس معده نوزاد ، به دلیل کوتاه‌تر و باریک‌تر بودن مری، عارضه‌ای رایج در میان نوزاد و کودک زیر دو سال میباشد. نشانه‌های احتمالی ترش کردن معده در کودکان و نوزادان عبارتند از :

• دشواری نوزاد در خوابیدن
• گریه کردن مکرر کودک و نوزاد
• تنفس دشوار و تنگی نفس در نوزاد
• کج‌خلقی در نوزاد یا نوزاد و تحریک‌پذیری
• قوز کردن نوزاد در طول شیرخوردن یا پس از آن
• خودداری از شیر خوردن نوزاد با وجود تمایل به مکیدن پستانک و…
• تشخیص رفلاکس در آنها دشوارتراست. و ممکن است علایم شبیه علایم بزرگسالان در آنها بروز کند.
• استفراغ های مکرر، سرفه، مشکلات تنفسی، گریه های مکرر، کاهش وزن، کاهش اشتها، تنفس بدبو.
• استفراغ مداوم کودک یا نوزاد که معمولاً بلافاصله پس از غذا (شیر) خوردن یا تا دو ساعت بعد از آن ممکن است اتفاق بیفتد.
• بسیاری از این علائم در میان نوزادان و شیرخواران رواج دارد. در صورت بروز مکرر این علائم بهتر است هر چه سریع‌تر به پزشک.مراجعه کنید.

نکته : علت اصلی رفلاکس در نوزادان سیستم گوارش نارس و نابالغ آنها میباشد و رفلاکس در اغلب نوزادان پس از سن یک سالگی بهبود می یابد.

رفلاکس معده در کودکان و نوجوانان

رفلاکس گاه به گاه معده در کودکان و نوجوانان در سنین ۲ تا ۱۹ سالگی شایع است و همیشه به این معنی نیست که بیماری رفلاکس معده به مری وجود دارد. تا ۲۵ درصد از کودکان و نوجوانان دارای علائم بیماری رفلاکس معده می‌باشند. هر کودک ممکن است علائم متفاوتی داشته باشد.

 علائم شایع بیماری رفلاکس معده عبارتند از:

• آروغ زدن
• عق زدن
• سکسکه
• درد شکم
• بی‌اشتهایی
• احساس خفگی
• سرفه کردن به دفعات
• استفراغ کردن بطور مکرر
• سرفه‌های ناگهانی در شب
• ایرادگیری در هنگام وعده‌های غذایی

دیگر علائم رفلاکس معده نوزادان

• بوی بد دهان کودک
• گلودرد در هنگام صبح
• عفونت گوش در کودک
• خس خس سینه در کودک
• مزه ترشی در دهان کودک
• ضربان سریع سینه در کودک
• سرماخوردگی به دفعات در کودک
• از بین رفتن یا پوسیدگی مینای دندان

علت رفلاکس معده نوزاد

عوامل رفلاکس نوزاد در کودکان مختلف، مشترک بوده و در بیشتر موارد اجتناب‌ناپذیر هستند. این عوامل عبارت‌اند از:

• دراز کشیدن نوزاد در بیشتر مواقع؛
• رژیم‌ غذایی‌ای که بیشتر مایع است؛
• زودرس بودن و پیش از موعد به دنیا آمدن نوزادان.

گاهی رفلاکس نوزاد درنتیجهٔ شرایط جدی‌تری ایجاد می‌شود، از جمله:

بیماری رفلاکس معده به مری یا GERD:

رفلاکس مقداری اسید دارد که می‌تواند پوشش داخلی مری را تحریک کند و به آن آسیب برساند.

تنگی پیلور (pyloric stenosis):

در این بیماری دریچه‌ٔ میان معده و رودهٔ کوچک تنگ می‌شود که از تخلیهٔ محتویات معده به رودهٔ کوچک جلوگیری می‌شود.

عدم‌ تحمل غذایی:

وجود پروتئینی در شیر گاو، رایج‌ترین علت این مشکل است.

ازوفاژیت ائوزینوفیلیک (eosinophilic esophagitis):

نوع خاصی از گلبول‌های سفید خون (به نام ائوزینوفیل، eosinophil) تجمع پیدا کرده و به پوشش داخلی مری آسیب می‌زنند.

9 مورد از عوارض بیماری رفلاکس معده نوزاد

در صورت عدم درمان، بیماری رفلاکس معده کودک گاهی اوقات می‌تواند موجب عوارض جدی در طول زمان شود، مانند:

1 -التهاب مری (ازوفاژیت)

التهاب مری ممکن است منجر به زخم در پوشش داخلی مری شود.

2- تنگی مری یا ازوفاژیت خورنده

 تنگی مری زمانی رخ می‌دهد که مری بیش از حد تنگ می‌شود. این وضعیت می‌تواند منجر به مشکلاتی در بلعیدن شود.

3- مشکلات تنفسی

در یک کودک یا نوجوان مبتلا به بیماری رفلاکس معده ممکن است اسید معده به ریه‌ها استنشاق شود. در این صورت اسید معده می‌تواند گلو یا ریه‌ها را تحریک کند و موجب مشکلات تنفسی یا علائمی مانند موارد زیر شود:

4- آسم

یک بیماری ریوی طولانی مدت که می‌تواند یک کودک یا نوجوان را نسبت به چیزهایی که به آن‌ها آلرژی دارد، بیش از حد حساس کند.

سایر عوارض رفلاکس معده نوزاد

5- سرفه : خشک و طولانی مدت یا گلودرد 

6 – گرفتگی صدا : از دست رفتن بخشی از صدای کودک یا نوجوان

7 – لارنژیت :  تورم حنجره که می‌تواند منجر به از دست رفتن کوتاه مدت صدا شود.

8 – ذات‌الریه : عفونت در یک یا هر دو ریه که بطور مکرر رخ می‌دهد.

9 – خس خس سینه : صدای بلند خس خس سینه که در هنگام تنفس شنیده می‌شود.

 درمان رفلاکس معده در نوزاد

هرچند برگشت اسید معده یک بیماری است و نیازمند مراقبت و داروهای پزشکی است ولی جای نگرانی وجود ندارد زیرا به مرور با تغییرات شیوه تغذیه نوزاد  و رشد او به مرور از بین می رود. علاوه بر معاینه کودکان جهت تشخیص بیماری بازگشت اسید معده، نوع اسید معده کودک نیز باید آزمایش شود. راههایی نیز وجود دارد که بازگشت اسید معده را کاهش می دهد از جمله تغییرات عادات غذایی، سرپا نگه داشتن کودک بعداز خوردن غذا و … . معمولا رفلاکس نوزاد خودبه‌خود برطرف می‌شود. در این مدت ممکن است که پزشک موارد زیر را به شما توصیه کند :

• قطع کردن شیردهی برای آروغ زدن کودک
• دادن وعده‌های غذایی کوچک‌تر در دفعات بیشتر به کودک
• تغییر نوع شیرخشکی که برای تغذیهٔ کودک خود استفاده می‌کنید.
• به‌طور عمودی نگه داشتن کودک به‌مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پس از شیر خوردن
• در صورت تغذیهٔ کودک با شیر مادر، حذف محصولات لبنی، گوشت گاو یا تخم مرغ از رژیم غذایی مادر برای بررسی اینکه آیا کودک به چیزی آلرژی دارد.
• استفاده از اندازهٔ متفاوتی از سرشیشهٔ شیر کودک. اگر سرشیشهٔ شیر بیش از حد بزرگ یا کوچک باشد، موجب می‌شود که همراه شیر، هوا نیز وارد دهان کودک شود.
• غلیظ‌ تر کردن شیر خشک یا شیر مادر دوشیده‌شده، به‌میزان اندک و به‌طور تدریجی، با سریال برنج (rice cereal). گرچه این روش، راه‌حل معقولی به‌نظر می‌رسد، ولی افزایش غلظت شیر موجب اضافه کردن کالری‌های غیرضروری به رژیم‌ غذایی کودک می‌شود.