سرخجه در کودکان | 9 نشانه، نحوه سرایت، پیشگیری و درمان سرخجه

علائم و روش های درمان سرخجه در کودکان

سرخجه در کودکان یا روبلا یک عفونت است که اغلب بر پوست و غدد لنفاوی تاثیر می گذارد و ناشی از ویروس سرخجه است (که با ویروسی که موجب سرخک می شود فرق دارد) و درمان خاصی ندارد. این بیماری به طور کلی با ضایعات پوستی قرمز رنگ شناخته می‌شود که به این دلیل گاهی عوام آن را با سرخک و مخملک اشتباه می‌گیرند. در این مقاله از سایت مرکز پارسیان مهرپرور می‌توانید با روش های پیشگیری از ابتلا به سرخجه در کودک قبل از بارداری، علائم سرخجه در کودکان، چگونگی سرایت سرخجه آشنا شوید.

سرخجه چیست ؟

سرخجه یک بیماری تنفسی نسبتا خفیف، ولی مسری است، این بیماری سرخک سه روزه نیز نام دارد زیرا تب بیماری بعد از ۳ روز قطع می‌شود. در سرخجه دانه‌هایی در پوست صورت و بدن که شبیه به سرخک است، پیدا میشود. سرخجه در کودکان ممکن است کمی هم تب به همراه داشته باشد. اگر چه گاهی میشود یک کودک بدون بروز هیچ علامتی هم به سرخجه مبتلا شده باشد.

سن ابتلا به سرخجه در کودکان

نوزادان به علت ایمنی مادری معمولا تا 6 ماهگی به این بیماری مبتلا نمی‌شوند. پس از 6 ماهگی در هر سنی آمادگی ابتلا به این بیماری را دارند، ولی اغلب کودکان در سنین ۵ تا ۱۴ سالگی به بیماری سرخجه مبتلا می‌گردند.

تفاوت سرخجه و سرخک

علائم بیماری سرخجه در کودکان در مقایسه با بیماری سرخک خفیف است. عامل بیماری سرخجه یک ویروس است. بیشتر در کودکان دبستانی و پیش دبستانی بسیار شایع بوده و اغلب در اواخر زمستان و اوایل بهار دیده می شود. بیماری سرخجه در کودکان یا نوجوان خطرناک نیست، اما برای خانم های باردار، بخصوص در سه ماه اول بارداری، می تواند بسیار خطرناک و آسیب زننده برای جنین باشد.

سرخجه جنین

در ماه‌های اول رشد جنینی، جنین‌ مبتلا به این بیماری با خطر بسیار بالایی در معرض مرگ داخل رحمی، سقط خود به خودی و ناهنجاری‌های اندام‌های مهم بدن قرار دارند. این ناهنجاری‌ها شامل ناشنوایی، آب مروارید، کوچکی چشم، آب سیاه جنینی، میکروسفالی یا کوچکی جمجمه، عقب ماندگی ذهنی، وجود شنت پاتولوژیک بین سرخرگ ششی و آئورت، هپاتومگالی و اسپلنومگالی، یرقان و نقایص استخوانی می‌شوند.

واکسن سرخجه

واکسن سرخجه اولین بار برای پیشگیری از ابتلا به سرخجه در دوران حاملگی برای زنانی که در سنین باروری قرار داشتند ساخته شد. ابتلا به سرخجه در یک خانم حامله، بخصوص در 3 ماهه اول بارداری، تا ۸۵% منجر به بروز سندرم سرخجه مادرزادی می شود. همچنین می تواند سبب سقط جنین، تولد زودرس و نقایص شدید مادرزادی در جنین مانند کری، کوری و نقایص دیگر در قلب و مغز شود. زنان حامله ای که در بچگی واکسن سرخجه را دریافت کرده اند، نسبت به این بیماری ایمن هستند اما کسانیکه به این بیماری در دوران کودکی مبتلا نشده اند ممکن است نسبت به آن ایمن نشده باشند.

نشانه های سرخجه در کودکان

بثورات خارش دار مخصوص سرخجه اولین علامت است که در صورت، گردن و بعد در تمام بدن پدیدار می شود. دانه های سرخجه ممکن است به شکل نقاطی به رنگ صورتی یا قرمز کم رنگ به نظر آیند که بعدا می توانند با هم ترکیب شده و شبیه به یک لکه بزرگتر شوند. بطور معمول دو تا سه روز نیز این علائم به طول می انجامند. سایر علائم ممکن است بصورت تب خفیف که می تواند ۲۴ ساعت طول بکشد باشد.

برخی دیگر از علائم سرخجه در کودکان :

• گرفتگی یا آبریزش از بینی
• قرمزی و التهاب چشم ها
• تورم و بزرگ شدن غدد لنفاوی در قاعده جمجمه، پشت گوش ها و پشت گرد

سایر علائم سرخجه بیشتر در نوجوانان و بزرگسالان مشاهده می شوند. این علائم می تواند شامل :

• سردرد
• از دست دادن اشتها
• گرفتگی یا آبریزش بینی
• تورم غدد لنفاوی در سایر قسمت های بدن
• درد و تورم در مفاصل (به ویژه در زنان جوان) 
• التهاب ملایم ملتحمه (التهاب پوشش پلک ها و کره چشم)

نحوه سرایت بیماری سرخجه در کودکان

سرخجه از طریق تماس با ترشحات بینی و گلوی افراد آلوده منتقل می‌شود. این بیماری به طور مستقیم از طریق قطره‌های آب دهان (سرفه، عطسه کردن) ضمن تماس مستقیم بیماران منتقل می‌شود. فرد بیمار یک هفته قبل از پیدایش دانه های سرخجه و یک هفته بعد از پیدایش آنها می تواند بیماری را به دیگران انتقال دهد. بیشترین واگیری بیماری زمانی است که دانه ها بیرون ریخته باشند.

اکر کودک مشکوک به بیماری سرخجه بود از آنجا که بیماری سرخجه مسری است، باید کودک را به پزشک ببرید. بعلاوه سرخجه ممکن است با سرخک و مخملک اشتباه گرفته شود، معاینه پزشک برای افتراق این بیماری ها از یکدیگر لازم است. در صورت نیاز و صلاحدید پزشک آزمایش خون جهت تایید بیماری انجام می شود. اگر تب در کودکان از ۳۹.۵ درجه سانتیگراد بالاتر رفت یا علائمی غیر از تب و دانه های پوستی داشت به پزشک او اطلاع دهید.

عوامل خطر بیماری سرخجه در کودکان

• واکسینه نشدن: اگر کودک واکسن سرخجه را دریافت نکرده بیشتر احتمال دارد که این بیماری را توسعه دهد.
• مسافرت بین المللی : اگر به کشورهایی سفر می کنید که سرخجه شایعتر است، شما و فرزندان شما بیشتر در معرض هستید.
• کمبود ویتامین A : کمبود این ویتامین در رژیم غذایی کودک باعث افزایش احتمال ابتلا به سرخجه افزایش با علائم شدیدتر می شود.

درمان سرخجه در کودکان

درمان سرخجه در کودکان به دلیل حاد نبودن علائم این بیماری اقدام خاصی نیاز ندارد. به این دلیل که عامل بیماری ویروس می باشد نه باکتری، آنتی بیوتیک نیز موثر نخواهد بود.

 درمان دارویی علائم سرخجه در کودکان

ممکن است برای پایین آوردن تب در کودک لازم باشد که از استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کنید. اما هرگز از آسپرین استفاده نکنید، زیرا ممکن است سبب بروز سندرم Reye شود که بیماری نادر اما بسیار خطرناک و کشنده است.

درمان‌ خانگی سرخجه

آب پرتقال و یا حتی آب لیمو منبع خوبی از ویتامین C هستند که نه تنها در رفع تشنگی و کاهش التهاب گلو کمک می کند بلکه همچنین به غلبه بر احساس شدید گرسنگی، که به دلیل وجود ویروس است، کمک می کند.

مدت زمان بهبودی بیماری سرخجه در کودکان

دوره درمان بثورات سرخجه معمولاً ۳ روز است. غدد لنفاوی ممکن است یک هفته یا بیشتر متورم باشند. درد مفاصل می تواند بیش از ۲ هفته طول بکشد. کودکانی که سرخجه دارند معمولاً طی یک هفته بهبود می یابند. علائم سرخجه در بزرگسالان ممکن است مدت زمان بیشتری برای برطرف شدن کامل نیاز داشته باشد.

عوارض سرخجه در کودکان

جدی ترین عارضه سرخجه زمانی اتفاق می افتد که یک زن باردار در 4 ماه اول بارداری این بیماری را بگیرد. مادر آلوده می تواند بیماری را به جنین در حال رشد منتقل کند. این می تواند باعث سقط جنین شود. سرخجه همچنین می تواند به مغز در حال رشد، به گوش، چشم ، قلب، و یا دیگر ارگانها آسیب بزند. این وضعیت سندرم سرخجه مادرزادی نامیده می شود. التهاب مفاصل زانو، مچ دست و انگشتان در زنان و نوجوانان شایع است. سرخجه به ندرت می تواند باعث کاهش تعداد پلاکت ها شود که می تواند منجر به خونریزی شود. انسفالی (عفونت مغزی) یکی دیگر از عوارض نادر است.

پیشگیری از ابتلا به سرخجه در کودکان قبل از بارداری

سرخجه برای کودکان خطرناک نیست، اما می‌تواند برای جنین در سه ماهۀ اول بارداری اثرات مخربی داشته باشد. واکسن این بیماری اول برای این ساخته شد که از زنان در سن باروری و قبل از بارداری محافظت کند. با انجام واکسیناسیون MMR که طبق برنامه واکسیناسیون کشوری، معمولا دوز اول آن در سن ۱۲ تا ۱۵ ماهگی تزریق شده و یادآور آن در سنین ۴ تا ۶ سالگی انجام می شود. پزشکان توصیه می‌کنند زنانی که قصد بارداری دارند،‌ قبل از باردار شدن برای بررسی مصونیت بدنشان نسبت به سرخجه آزمایش شوند. اگر زنی نسبت به بیماری مصونیت ندارد،‌ لازم است واکسن MMR را که شامل واکسن سرخک،‌ اوریون و سرخجه است، حداقل یک ماه قبل از بارداری بزند.