کمر درد و درمان آن به وسیله طب سنتی و نوین
در این مقاله به کمر درد و درمان آن به وسیله طب نوین و طب سنتی می پردازیم .
کمر درد پس از سرماخوردگی شایعترین بیماری در جهان است . در اکثر کشورهای دنیا ۶۵ تا ۸۰ درصد مردم در طول زندگی به کمر درد مبتلا میشوند یا بهتر است بگوییم تمام مردم حداقل یکبار کمردرد را در طول عمر خود تجربه میکنند.
از شایعترین علل کمردرد در جوامع مختلف می توان به فتق دیسک اشاره کرد که بیش از ۹۰ درصد علل کمردردها را تشکیل میدهد. فتق دیسک عمدتاً در سنین ۳۵ تا ۵۵ سالگی رخ میدهد که البته در سنین بالاتر نیز ممکن است دیده شود.
دیسکهای بینمهرهای در کل یک چهارم طول ستون فقرات را تشکیل میدهند. دیسکها در نواحی گردن و کمر که حرکت بیشتری دارند، ضخیمتر هستند.
دیسکها در افراد جوان حرکت آسان مهرههای استخوانی را بر روی یکدیگر امکانپذیر میکنند.
بیماران مبتلا به فتق دیسک معمولاً با شکایت کمردرد ناگهانی که به سمت باسن و ران و ساق یک پا تیر میکشد، به پزشکان مراجعه میکنند. شایعترین سطوح درگیری دیسک بین مهرههای۴ L و۵ L (چهارم و پنجم کمری ) و بین مهرههای۵ L و۱ S (پنجم کمری و اولین مهره خاجی ) است که وقتی فتق دیسک به نواحی مرکزی کشیده شود، ممکن است بیش از یک ریشهی عصبی گرفتار شود.
با فتقهای بزرگ، ناحیهی دم اسبی نیز درگیر شده و در این حالت، ضعف حرکتی هر دو اندام تحتانی به وجود میآید که در این صورت احتمال میرود مثانه و روده نیز فلج شوند. درد ناشی از درگیری۵ L (مهره پنجم کمری ) از ناحیهی کمر به سرین، ناحیه خلفی خارجی ران و خلفی خارجی ساق انتشار یافته، از روی قوزک خارجی پا به انگشت اوّل (اتگشت شست ) و گاهی انگشتهای اوّل و دوّم امتداد مییابد و باعث ایجاد ضعف در خم شدن پا به سمت بالا میشود.
برای بررسی بیشتر علت کمردرد، بیمار را در وضعیت طاقباز خوابانده می شود ، سپس با بلندکردن مستقیم پای بیمار، خمکردن مفصل ران اغلب محدود به ۲۰ تا ۳۰ درجه درد را نشان میدهد در حالی که مقدار طبیعی در حد ۸۰ یا ۹۰ درجه است. در بیماران مبتلا به کمر درد حاد معاینهی عصبی اندام تحتانی طبیعی است زیرا در این بیماران درگیری ریشههای عصبی وجود ندارد.
همچنین برای بررسی ریشههای عصبی۵ L و۱ S میتوان از بیمار خواست که با پای برهنه روی پنجه و پاشنه راه برود.
عدم توانایی راه رفتن بیمار روی پنجه و پاشنه مؤید درگیری۱ S و۵ L است… بنابراین، با انجام معاینه کامل بالینی میتوان کمردرد دیسکی را از سایر علل ایجادکنندهی کمردرد (۵ تا ۱۰ درصد باقیمانده) افتراق داد. ویژگیهای سیاتیکهای غیردیسکی یا ثانویه، شروع خود به خودی و غالباً بدون سابقهی دیسکوپاتی مکانیکی است.
در این موارد درد همیشگی بوده؛ سیر پیشرونده دارد و با خواب و استراحت بهبود نمییابد و همچنین پاسخ مناسبی به درمانهای طبی وجود ندارد و ممکن است به همراه کمردرد شواهدی دال بر عفونت از قبیل آبسه، علائم سیستمیک مثل تغییر وضعیت عمومی، کاهش وزن، لاغری، کمخونی،… و افزایش کلسیم دیده شود.
شناسایی موارد مطرح شده در تعیین اتیولوژی کمردرد بسیار کمککننده است.
علل ایجاد کنندهی سیاتیکهای ثانویه عبارتند از: درد سیاتیکی و کمردردهای ناشی از تومورها، عفونتها، بیماریهای متابولیک و درگیری مفاصل. در نهایت میتوان برای تشخیص از آزمایشات تکمیلی شامل CBC(شمارش گلبولهای خونی )، ESR، … و گرافیهای ستون فقرات، CT اسکن، MRI و EMG وNCV (نوار عضلانی و عصبی )استفاده کرد.
طب نوین
در طب نوین جهت درمان کمردرد از انواع و اقسام روشهای زیر استفاده میشود: استراحت مطلق و نسبی، داروها، تزریقات موضعی، سرما درمانی، گرما درمانی، ماساژ، کایروپراتیک و درمانهای امروزی مثل مدرسه کمردرد، سایکوتراپی و جراحی ، فیزیوتراپی .
در مجموع در کمتر از دو درصد موارد فتق دیسک، انجام عمل جراحی ضروری تشخیص داده میشود.
فیزیوتراپی در منزل کمر
طب سنتی
بهبود بیشتر بیماران با درمان غیرجراحی، در حد بازگشت به فعالیت اولیه می باشد ولی گاهی امکان عود علائم با فشار یا کار سنگین نیز وجود دارد. از قول ابوعلیسینا آمده است: نوعی از درد مفاصل است که از مفصل باسن شروع و از پشت ران به پایین انتشار مییابد و هرچه مدت زمان درگیری بیشتر باشد، انتشار بیشتری به سمت پایین را دارد.
حتی ممکن است انگشتان پا را نیزدر بر بگیرد و باعث شود پای درگیر شده لاغر شود که این امر بستگی به کم و زیادی ماده نیز دارد. آنچه که در تشخیص و درمان این بیماری مهم است، شناخت مزاج بیمار است… اگر بیماری از ماده خلط خونی به وجود آمده باشد، ممکن است جای درد سرخ رنگ باشد که درد مفاصل در طول انتشار مییابد.
همچنین تپش و احساس سنگینی از علائم این خلط است که با “فصد” فوراً تسکین پیدا میکند. چنانچه در لمس کردن جای درد، بیمار حرارت شدید حس کرد و درد به طرف سطح پوست انتشار داشت و با سرد شدن تسکین یافت، ماده تولیدکننده درد ماده صفرایی است.
اگر ماده به وجود آورنده درد، خلط بلغمی باشد، رنگ جای به درد آمده تغییر نمیکند و یا طوسی رنگ میشود. حالت التهابی کم و همیشگی و درد در پهنا شدت مییابد. اگر ماده سبب درد، خلط سودایی باشد، درد مخفی است و کمتر انتشار مییابد.
جای درد سفت و خشک است و رنگ جای به درد آمده روشن نیست… در درمان بیماران در صورتی که پیوست داشته باشند، باید پیوست آنان برطرف شود به همین خاطر میتوان از زیتون، انجیر، خاکشیر با آب گرم، بادکش گرم وسیع شکم و یا در نهایت از سنا و گل سرخ استفاده کرد.
در بیماران گرم مزاج به خصوص صفراویها و همچنین در سودایی مزاجها بعد از قراردادن منضج برای بیمار (که معمولاً از ترکیب عسل، سرکه و عرق نعناع استفاده میشود)، درمان به وسیلهی حجامت عام و ساکرال به فواصل ۳ تا ۷ روز انجام میشود و همچنین میتوان از بادکش گرم سیاتیک نیز استفاده کرد و در مراحل انتهایی از “فصد” نیز بهره گرفت.
در تمام بیماران جهت تسکین درد و نرم کردن و رفع اسپاسم میتوان از ترکیب روغن بادام تلخ و اسانس نعناع برای ماساژ دادن کمر استفاده کرد.
در ضمن بیماران بلغمی و سودایی باید از مصرف سردیها پرهیز کنند. در بیماران بلغمی ماساژ با روغن بادام تلخ و اسانس نعناع مؤثر بوده است.
در پایان باید به این نکته اشاره کرد که بیماران مبتلا به این نوع درد برای مداوای خود باید کاملاً دقیق و با نظر پزشک عمل کنند.
