راه رفتن در خواب نشانه چیست؟
راه رفتن در خواب که با نام علمی somnambulism شناخته میشود به عنوان یک اختلال از خانواده پاراسومنیاها طبقه بندی میشود و رفتار یا تجربهایی نامطلوب در طول خواب محسوب میشود. در این نوع اختلال، فرد از رختخواب بیرون میآید و راه میرود یا کارهای دیگری انجام میدهد. این اتفاق زمانی میافتد که یک شخص، از مرحلهی عمیقتری از خواب، به مرحله ی سبکتر یا حالت نیمه بیداری وارد میشود. این اختلال، اکثرا در کودکان و از سنین 4 الی 8 سالگی رخ میدهد، اما در برخی از اوقات احتمال آن نیز وجود دارد که بزرگسالان نیز به آن مبتلا شوند. در این مقاله از سایت مرکز پارسیان مهرپرور به بررسی علت راه رفتن در خواب و راههای درمان آن میپردازیم.
خوابگردی در کدام مرحله خواب روی میدهد؟
خواب دارای دو مرحلهی جداگانه میباشد:
- خواب آر.ای.ام (REM): به معنی حرکت سریع چشمها و مرحلهای است که در آن خوابهای واضح میبینیم.
- خواب غیر آر.ای.ام (NREM): به معنی خواب بدون حرکت سریع چشمها
خواب غیر آر.ای.ام. با توجه به فعالیت الکتریکی مغز و عمقِ خواب به سه مرحله تقسیم میگردد. شما هر شب چندین چرخهی آر.ای.ام. و غیر آر.ای.ام. را تجربه میکنید. راه رفتن در خواب معمولا در عمیقترین مرحله خواب غیر آر.ای.ام. رخ میدهد که N3 یا خواب عمیق هم نامیده میشود. البته راه رفتن ممکن است در مرحلهی N2 یا خواب سبک هم اتفاق بیفتد.
علت راه رفتن در خواب
علت راه رفتن در خواب دقیقا مشخص نمیباشد. راه رفتن در خواب به عنوان یک اختلال تحریکی شناخته شده است. بر اثر آن بخشهایی از مغز بعد از خواب غیر آر.ای.ام. به صورت کامل فعال نمیگردند. باعث میشود فرد در حالتی بین کاملا خواب و کاملا بیدار قرار گیرد. فرضیه ی دیگر این است که خوابگردی نتیجهی اختلال در تعادل خواب عمیق میباشد. این اختلال در پسران شایع تر میباشد و بیشتر در سن چهار تا هشت سالگی اولین بار به چشم میخورد. اوج آن 12 سالگی است و پیش بینی میشود که تا 15 سالگی علائم آن خود به خود از بین میرود.
چندین فاکتور مهم و تاثیر گذار در راه رفتن در خواب
- مسافرت
- کمخوابی
- سردردهای میگرنی
- مصرف نوشیدنیهای الکلی
- اختلالات عصبی مثل استرس، نگرانی یا افسردگی
- آسیب روحی روانی که ریشه در کودکی داشته باشد.
- سایر اختلالات خواب مثل حمله ی خواب یا سندرم پای بی قرار
- مشکلات مجاری تنفسی مانند آپنه خواب یا ایست موقت تنفسی در حین خواب
- بیماریهای خاصی مثل: پرکاری تیروئید، جراحت سر، تخریب حاد موکوسِ مری و سکته
راه رفتن در خواب احتمالا در خانوادهها ارثی میباشد. 80 درصد بزرگسالانی که در خواب راه میروند حداقل یکی از اعضای خانواده آنها هم در خواب راه میرود. همچنین خوابگردی در کودکانی رایج تر است که یکی از والدین آنها سابقه ی راه رفتن در خواب دارد. خوابگردی در کودکان رایج تر است. احتمالا به این دلیل که میزان خواب عمیق با افزایش سن کمتر میشود.
علائم راه رفتن در خواب
معمولا راه رفتن در خواب کمی بعد از به خواب رفتن شروع میگردد. با اینکه اصطلاح خوابگردی را به کار میبریم، این عمل شامل بسیاری از فعالیتهای دیگر هم میگردد.
- اشاره کردن به دیوار
- شکلک در آوردن
- حرف زدن
اما رفتارهای پیچیده تری هم مشاهده میشود مثل :
- رانندگی کردن
- نواختن موسیقی
- عوض کردن لباسها
- انجام فعالیت جنسی
- آماده کردن یا پختن غذا
- انجام کارهای غیر عادی مثل ادرار کردن در کمد
- انجام اعمال خطرناکی مثل بیرون پریدن از پنجره
تشخیص اختلال خوابگردی
دورههای مکرر بیرون آمدن از رختخواب و راه رفتن در خواب که معمولا در یک سوم اول یک دوره خواب بوجود میآید. در حین خوابگردی، شخص چهره ای بدون احساس و چشمهایی خیره دارد. همچنین نسبت به اقدام دیگران برای مکالمه با او نسبتا بیتفاوت است و به دشواری میتوان او را بیدار کرد. پس از بیداری، شخص نسبت به دوره اختلال و رفتارهایی که انجام داده، دچار فراموشی میشود. چند دقیقه پس از بیداری، رفتار و فعالیت روانی شخص مشکلی ندارد.البته ممکن است که ابتدا به صورت کوتاه مدت و خفیف دچار گیجی و فراموشی باشد.
همچنین افرادی که در خواب راه میروند، ممکن است نشانههای دیگری از جمله موارد زیر را در هنگامِ خوابگردی یا بعد از آن انجام دهند:
- گیجی بعد از بیدار شدن
- خشونت بعد از بیدار شدن
- فراموش کردن کارهای انجام شده در حالت خوابگردی
- مشکل به سختی بیدار شدن در هنگام راه رفتن در خواب
- نشستن در تخت با چشمهای باز، معمولا با نگاهی بیروح و حالتی مبهم
توجه : راه رفتن در خواب میتواند باعث خواب آلودگی و خستگی بسیار زیادی در طول روز شود. خوابگردی موجب ناراحتی و تخریب در عملکرد اجتماعی، تحصیلی و شغلی یا دیگر زمینههای مهم فرد میشود.
درمان راه رفتن در خواب
برای راه رفتن در خوابی که گاهی اوقات رخ میدهد، عموما احتیاجی به درمان نمیباشد. اما اگر این وضعیت منجر به رفتارهای ناراحت کننده یا خطرناک شود، پزشک شما درمانی برای آن پیشنهاد میکند.
درمانهای این رفتار میتواند شامل موارد زیر باشد:
- هیپنوتیزم
- برطرف کردن علت اولیه ی راه رفتن در خواب، مثلا کم خوابی یا مصرف دارو
- بیدار کردن پیشگیرانه، یعنی کمی بعد از زمانی که معمولا شروع به خوابگردی میکنید، شما را بیدار کنند.
- قرص برای راه رفتن در خواب شامل: داروهای مسکن از خانوادهی بنزودیازپین، مثل: دیازپام، کلونازپام، ایمیپرامین
آیا خوابگردی خطرناک است؟
خوابگردی به خودی خود خطرناک نمیباشد. با این وجود راه رفتن های شبانه میتوانند خطرناک باشند. به این دلیل که کودکان بیدار نیستند و متوجه نیستند چه کاری انجام میدهند. مانند:
- پایین رفتن از پلهها
- باز کردن پنجره
چگونه خوابگرد را ایمن نگه داریم؟!
اگرچه خوابگردی بالقوه خطرناک نمیباشد، اما لازم است احتیاطهایی را انجام دهید که احتمالات زیر را کاهش دهید:
- سقوط
- رانندگی
- برخورد با اشیاء
- بیرون رفتن از خانه
مراقبت از کودک هنگام راه رفتن در خواب
- اشیای خطرناک را دور از دسترس کودک بگذارید.
- اشیای تیز و شکستنی را در اطراف تخت کودک نگذارید.
- اجازه ندهید کودک نزدیک زمان خواب کافئین مصرف نماید.
- بالای پلهها یا اتاق کودک، راه گیرهای محافظی نصب نمایید.
- برای جلوگیری از تصادف و برخورد ، موانع را از اتاق و سراسر خانه بردارید.
- برای جلوگیری از سقوط، اجازه ندهید کودک خوابگرد بالای تخت دو نفره بخوابد.
- هم برای خوابیدن و هم برای بیدار شدن از خواب، برنامههایی منظم را طرح ریزی و اجرا نمایید.
- زمان خواب کودک را زود تر آغاز نمایید. این باعث میشود خواب آلودگی و خستگی او کاهش یابد.
- هنگام راه رفتن در خواب او را بیدار نکنید. چون این کار ممکن است او را بترساند. به جای آن، او را به آرامی به سوی رختخواب هدایت نمایید.
- کنترل نور در اتاق خواب کودک مهم است و باید فضا آرام و برای خواب راحت باشد. در هنگام خواب، سر و صدای خانه را به حداقل برسانید.
- به کودک خود اجازه ندهید قبل از خواب، نوشیدنی زیادی بنوشد و او را قبل از خواب به توالت ببرید. زیرا مثانه پر میتواند با خوابگردی ارتباط داشته باشد.
- پنجرهها و درهای خانه را ببندید و قفل کنید. زیرا ممکن است کودک خوابگرد به سمت آنها برود. اگر خوابگرد بزرگ تر است:سوییچ ماشین را در محلی دور از دسترس او قرار دهید.