خواص روغن زیتون بر هیچکس پوشیده نیست. برخی از فواید روغن زیتون عبارتند از درمان سرطان سینه و رودهی بزرگ، دیابت، مشکلات قلبی، آرتروز و کلسترول بالا، کمک به کاهش وزن، بهبود سوخت و ساز و گوارش و جلوگیری از پیری زودرس. همه متخصصانی که در حوزه سلامت فعالیت دارند در مورد رژیم غذایی مناسب، چربیها و موضوعاتی که به سلامتی، تناسب اندام و … مربوط هستند، طرفدار روغن زیتون خام یا به قولی فرابکر میباشند در واقع تأثیر و اهمیت این ماده انکار ناپذیر است. در این مقاله از سایت مرکز پارسیان مهرپرور قصد داریم تاثیرات روغن زیتون را که در تحقیقات مختلفی به اثبات رسیده را برای شما بیان کنیم.
روغن زیتون چگونه تولید میشود؟
زیتونها میوههای کوچکی هستند که در صورت نارس بودن سبز هستند و هنگام رسیدن، سیاه می شوند. برخی دیگر حتی وقتی کاملاً رسیده اند سبز باقی می مانند. زیتونها حاوی 11 تا 15٪ چربی هستند. 74٪ آن اسید اولئیک است که نوعی اسید چرب اشباع نشده میباشد و جزء ماده اصلی روغن زیتون به شمار میآید. روغن زیتون، روغن استخراج شده از بخش گوشتی میوه درخت زیتون است. روغن زیتون میتواند سبز، زرد روشن یا طلایی باشد. در همه کشورهایی که زیتونکاری دارند، روغنهایی با ویژگیها و کیفیتهای مختلف تولید میشود، این تغییرات به منطقه کشت و میزان رسیدگی میوه بستگی دارد.
این روغن به دو دسته تصفیه شده و تصفیه نشده تقسیم میشود. این روغن در مواد آرایشی، پزشکی، پخت و پز و صابونها مورد استفاده قرار میگیرد. تولید روغن زیتون در ابتدا از نواحی دریای مدیترانه بود اما امروزه در سراسر جهان مورد استفاده قرار میگیرد.
اطلاعات تغذیهای و ارزش غذایی روغن زیتون
یک قاشق غذاخوری روغن زیتون (حدود 14 گرم)، 119 کالری، 0 گرم پروتئین، 0 گرم کربوهیدرات و 14 گرم چربی دارد. روغن زیتون منبع خوبی از ویتامینهای E و K بوده و حاوی مقادیر کمی پتاسیم است.
- کالری: ۱۱۹
- چربی: ۱۴ گرم
- سدیم: ۰.۳ میلیگرم
- کربوهیدرات: ۰ گرم
- فیبر: ۰ گرم
- شکر: ۰ گرم
- پروتئین: ۰ گرم
- ویتامین E: ۱.۹ میلیگرم
- ویتامین K: ۸.۱ میکروگرم
- پتاسیم: ۰.۱ میلیگرم
یک قاشق غذاخوری از روغن زیتون، حاوی ۹.۸۶ گرم چربی تک غیراشباع (حدود ۷۳ درصد)، ۱.۴۲ گرم چربی غیراشباع چندگانه (حدود ۱۱ درصد)، و ۱.۸۶ گرم چربی اشباع شده (حدود ۱۴ درصد) است. اگرچه اکثر چربیهای این روغن از نوع خوب هستند، اما همچنان کنترل مصرف آن مفید است، زیرا کالری این روغن بالا است. ضمنا این اطلاعات مربوط به روغن زیتون فرابکر است. خواص روغن زیتون فرابکر بیش از سایر روغنهای زیتون میباشد.
فواید روغن زیتون برای سلامتی
روغن زیتون در صنایع غذایی، آرایشی و بهداشتی و دارویی استفاده میشود. فواید روغن زیتون بسیار زیاد است و میتوانیم این ماده مفید برای را برای سلامتی پوست، مو، تنظیم دستگاه گوارش و… به کار بگیریم. البته باید به این نکته دقت داشته باشید که منظور ما از روغن زیتون، روغن زیتونهای بکر و طبیعی است، نه محصولاتی که ناخالصی زیادی دارند. در این مقاله معرفی خاصیت روغن زیتون و موارد مصرفی آن خواهیم پرداخت.
1. خواص روغن زیتون: بهبود بیماری قلبی
اگر از رژیمهای غذایی حاوی اسیدهای چرب تک اشباع نشده (MUFAs) مانند روغن زیتون استفاده کنید، قلب شما سالمتر خواهد بود. این مواد غذایی با کاهش کلسترولهای بد (LDL) بدن، از سکتهی قلبی و مغزی جلوگیری میکنند.
2. کنترل دیابت نوع 2 از خواص روغن زیتون
دیابت نوع 2 با کاهش کارایی انسولین ایجاد میشود. انسولین نوعی هورمون است که گلوکز را از خون به درون سلولها منتقل میکند. یکی دیگر از خواص روغن زیتون این است که ترکیبات فنولی موجود در آن به متابولیسم گلوکز کمک کرده و حساسیت و اثر بخشی انسولین را بهبود میبخشد. یک تحلیل بزرگ نشان داد که روغن زیتون در رژیم غذایی روزانه شما میتواند خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را 13 درصد کاهش دهد و حساسیت به انسولین را تقویت کند.
3. کاهش وزن با مصرف روغن زیتون
متخصصان دارویی میگویند اسیدهای چرب تک اشباع نشدهی موجود در روغن زیتون موجب افزایش وزن نمیشوند. تحقیقات انجام گرفته روی روغن زیتون به نتایج مثبتی در رابطه با کاهش وزن دست یافتند؛ زیرا این روغن حاوی چربیهای سالم بوده و جایگزینی مناسب برای کره و روغنهای دیگری که حاوی کالری هستند، به شمار میرود.
4. کاهش خطر ابتلا به سرطان
گفته میشود که روغن زیتون از بدن در مقابل سرطان، به خصوص سرطان روده محافظت میکند. تحقیق پزشکی که در دانشگاه آکسفورد انجام گرفت، به نتایج مثبتی دست یافت و نشان داد که ماهیت اسیدی این روغن میتواند از بروز سرطان مقعد و روده جلوگیری کند. یک تحقیق دیگر نیز تاثیر روغن زیتون را تایید کرده و عنوان میکند که این روغن در درمان سرطان سینه نیز تاثیر بسزایی دارد. هیدروکسی تروسول ، یکی از عناصر عمدهی تشکیل دهندهی این روغن بوده و احتمال میرود از بروز سرطان سینه در زنان یائسه جلوگیری کند.
5. روغن زیتون و کاهش فشار خون
تحقیقی که اخیراً انجام گرفته است بیان میکند که رژیم غذایی مدیترانهای شامل غذاهایی با چربی اشباع نشده (که در روغن زیتون و آجیل وجود دارد)، نیتریت و نیترات (که در گیاهان سبز رنگ وجود دارد) است که از بدن در مقابل فشار خون محافظت میکنند. با توجه به طعم، رایحه، میزان اسیدی بودن و رنگ، انواع مختلفی روغن زیتون وجود دارند. پیشنهاد میشود روغن مناسبی را برای آشپزی یا خواص دارویی تهیه کنید.
6. روغن زیتون و درمان کبد چرب
روغن زیتون سرشار از اسیدهای چرب امگا 3 است. این روغن در مقایسه با دیگر روغنها نظیر مارگارین و کره سالمتر است. تحقیقات نشان داده است که روغن زیتون برای کاهش سطح آنزیمهای کبدی و کنترل وزن مفید است.
7- درمان آلزایمر
روغن زیتون به طور بالقوه میتواند خطر ابتلا به بیماری آلزایمر و زوال عقل ناشی از سن را کاهش دهد. اجزای فنولیک روغن زیتون ممکن است به پاکسازی ترکیباتی که باعث تخریب مغز میشوند کمک کند. مطالعه ای دو رژیم غذایی مدیترانه ای با روغن زیتون و دیگر روغن استاندارد مقایسه کرد و بعد از پیگیری 5-6 سال نشان داد افرادی که در رژیم غذایی خود از روغن زیتون استفاده میکنند کمتر دچار از دست دادن عملکرد مغز و حافظه میشوند.
8. پوکی استخوان
به نظر میرسد که مصرف زیاد روغن زیتون باعث بهبود کانی سازی و کلسیفیکاسیون استخوانها میشود. به جذب کلسیم کمک میکند بنابراین نقش مهمی در کمک به مبتلایان و جلوگیری از بروز پوکی استخوان دارد.
9. درمان افسردگی
به گفته محققان اسپانیایی رژیم غذایی سرشار از روغن زیتون میتواند از بیماری روانی محافظت کند. محققان اخیراً دریافتند که مصرف بیشتر از این روغن و چربیهای اشباع نشده در ماهیهای چرب و روغنهای گیاهی با خطر کمتری از افسردگی همراه است.
10. از سکته مغزی جلوگیری میکند
سکته مغزی سومین عامل مرگ و میر در ایالات متحده و عامل اصلی ناتوانی طولانی مدت است. سکته مغزی هنگامی رخ میدهد که یک رگ خونی که مواد مغذی و اکسیژن را به مغز منتقل میکند توسط یک لخته یا پارگی مسدود شود. بسیاری از عوامل شیوه زندگی از جمله تغذیه میتوانند بر احتمال ابتلا به حمله مغزی تأثیر بگذارند. روغن زیتون میتواند با محافظت در برابر شرایطی مانند فشار خون و کلسترول بالا، خطر سکته مغزی را کاهش دهد.
11. مناسب برای تقویت موها
روغن زیتون برای رشد هر رنگ و بافت مو مناسب است. این روغن نرم کننده طبیعی است و میتواند موهای مجعد (موج دار) یا موهای آسیب دیده را نرم و درخشان کند. روغن زیتون حاوی پروتئینها، آنتی اکسیدانها و مواد ضد میکروبی است که میتواند به داشتن موهای سالم کمک کند همچنین میتواند در روند رشد مو بسیار موثر باشد.
12. مناسب برای پخت و پز
روغنهای مختلف آشپزی زیادی وجود دارد که ادعا میکنند بهترین هستند. با این حال هنگامی که شما مهمترین عوامل مؤثر در نحوه واکنش یک روغن به دمای بالا، ثبات اکسیداتیو و نسبت چربیهای اشباع نشده را در نظر میگیرید روغن زیتون در اولویت است. در حالی که روغن نارگیل دارای پایداری اکسیداتیو است ولی به نسبت روغن زیتون آنتی اکسیدانهای کمی دارد. روغن زیتون سرشار از آنتی اکسیدانهای مفید مانند توکوفرولها و هیدروکسی تیروزول است.
روغن زیتون برای پخت و پز بسیار مناسب است زیرا میتواند مکمل هر دو غذای شیرین و خوش طعم باشد. مطالعات نشان میدهد که پخت و پز با روغن زیتون میتواند باعث افزایش میزان مواد مغذی غذای شما شود. این بدان دلیل است که آنتی اکسیدانها در روغن زیتون در برابر حرارت زیاد مقاوم هستند و نه تنها از بین نمیروند بلکه جذب غذای پخته شده نیز میشوند.
13. درمان و رفع یبوست
مصرف خوراکی روغن زیتون برای عملکرد بهتر دستگاه گوارش بسیار موثر است. باعث تحریک سیستم گوارشی شده و موجب حرکت غذا در روده بزرگ میشود. مصرف منظم این روغن در رژیم غذایی، باعث رفع کامل یبوست میشود. روغن زیتون سرشار از چربیهای تک غیراشباع است که به همین دلیل به افزایش تحرک غذا در روده کمک میکند تا غذا بدون هیچ مشکلی در روده بزرگ حرکت کند. همچنین در تسریع تخلیه روده بسیار موثر بوده و از یبوست جلوگیری میکند.
14. خواص ضدباکتریایی قوی
ترکیبات مغذی موجود در روغن زیتون میتواند با باکتریهای مضر مقابله کرده و آنها را از بین ببرد. از جمله باکتریهایی مانند هلیکوباکتر پیلوری میباشد که نوعی باکتری است که در معده رشد میکند و میتواند باعث بروز زخم معده و سرطان معده شود. مطالعات و تحقیقاتی بر روی تعدادی از افراد نشان داد که 30 گرم روغن زیتون فوق بکر، که روزانه مصرف شود، میتواند عفونت هلیکوباکتر پیلوری را در 10 تا 40 درصد از افراد در مدت زمان کمتر از دو هفته از بین ببرد.
15. خواص روغن زیتون برای پوست
- محافظ طبیعی پوست در برابر اشعه UV: روغن زیتون یک روغن سرشار از آنتی اکسیدان است، بنابراین استفاده از آن به طور مرتب بر روی پوست میتواند از آن در برابر رادیکالهای آزاد و فرآیندهای اکسیداسیون مضر که ممکن است با قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور خورشید آسیب ببیند، محافظت کند.
- مرطوب کننده و تغذیه کننده پوست: روغن زیتون حاوی درصد بالایی از ویتامینها است که میتواند به تغذیه و مرطوب کردن پوست کمک کند. از جمله این ویتامینها میتوان به ویتامین A ،D ،K ،E اشاره کرد. هر یک از ویتامینهای ذکر شده دارای خاصیت پوستی مختلفی هستند. به عنوان مثال، استفاده از ویتامین E به طور موضعی روی پوست ممکن است به تسکین علائم مرتبط با برخی از شرایط پوستی مانند پسوریازیس کمک کند.
- کاهش چین و چروک و علائم پیری: روغن زیتون حاوی آنتی اکسیدانهایی است که ممکن است به مبارزه با فرآیندهای اکسیداتیو مضر که منجر به علائم پیری از جمله چین و چروک و لکههای کبدی (لکههای کوچک مسطح بر روی پوست) شود. همچنین ماساژ پوست با روغن زیتون به رطوبت و خاصیت ارتجاعی آن کمک میکند و این انعطاف پذیری برای مبارزه با علائم پیری لازم است.
خواص روغن زیتون مالیدنی
از دیگر خواص روغن زیتون مالیدنی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- رفع آکنه و جوش
- جوانسازی پوست
- نرمی و لطافت پوست
- از بین رفتن لکههای پوستی
- خواص روغن زیتون مالیدنی
- برطرف کردن چین و چروک بدن
- رفع خشکی پوست و جذب رطوبت
- از بین رفتن التهاب و اثرات آفتاب سوختگی
16. خواص روغن زیتون برای مو
- درمان شپش و شوره سر: یکی از خواص روغن زیتون برای مو این است که در صورت استفاده منظم از آن میتواند شپش سر را از بین ببرد. همچنین این روغن به کاهش قابل توجه شوره سر نیز کمک میکند. اما در زمینه شوره سر این نکته شایان ذکر است که اگر باکتریها و قارچها عامل ایجاد شوره باشند، استفاده از روغن زیتون ممکن است این مسئله را بدتر کند.
- تقویت رشد مو: اگر از روغن زیتون به طور منظم استفاده شود نه تنها موجب تقویت موهای موجود میشود بلکه رشد موهای جدید را نیز تحریک میکند. شایان ذکر است که دلیل توانایی روغن زیتون در تحریک رشد مو و اثر بخشی آن در این زمینه را میتوان به غنی بودن آن از ویتامین E نسبت داد، که هم برای مو و هم برای پوست بسیار مفید و مهم است.
- درمان موخوره: یکی دیگر از فواید روغن زیتون برای موها، توانایی آن در از بین بردن موخوره برای ایجاد زیبایی و استحکام بیشتر آن است. خصوصاً برای موهای آسیب دیده به دلیل استفاده مکرر از ابزارهای حرارتی روی مو بسیار مناسب میباشد. اگرچه ممکن است روغن زیتون توانایی درمان سریع موخوره را نداشته باشد، اما استفاده از آن به طور مرتب در انتهای موها باعث میشود به مرور زمان بهبود یابد.
17. خاصیت ضد التهابی روغن زیتون
بسیاری از بیماریها ازجمله سرطان، بیماریهای قلبی و عروقی، سندروم سوختوساز، دیابت، آلزایمر، آرتروز و حتی چاقی در سالمندان محرکی دارند به نام التهاب مزمن. و از آنجا که روغن زیتون موجب کاهش التهاب میشود. این ویژگی یکی از دلایل لزوم استفاده از این روغن میباشد .این خاصیت در روغن زیتون به دلیل وجود آنتیاکسیدان میباشد.
از میان آنتیاکسیدانهای موجود در روغن زیتون، اولئوکانتال یکی از آنتیاکسیدانهای مؤثری است که کارکردی شبیه به ایبوپروفن (نوعی داروی ضدالتهاب) دارد. محققان دریافته اند که اولئوکانتال موجود در ۵۰ میلیلیتر (معادل۳٫۴ قاشق غذاخوری) از روغن زیتون، تأثیری مشابه ۱۰ درصدِ دُز ایبوپروفن برای سالمندان دارد. مطالعات دیگر نیز نشان میدهد که اسید اولئیک، اسید چرب موجود در روغن زیتون بهتنهایی قادر به کاهش سطوحی از نشانگرهای التهابی مهم مانند پروتئین واکنشی سی میباشد.
18. خواص روغن زیتون برای واژن
خواص روغن زیتون برای واژن بسیار زیاد میباشد. روغن زیتون میتواند بسیار به سلامت رحم و واژن کمک کند. همه خانمها دوست دارند از رحمی سالم برخوردار باشند. وجود داشتن بیماریهای عفونی ممکن است برای هر خانمی دردناک و آزار دهنده باشد. استفاده بلند مدت از روغن زیتون میتواند تا حدود زیادی این مشکل را برطرف نماید.
- خاصیت ضدالتهابی و کاهش درد: همچنین دردهای قاعدگی در خانمها جزو دردهای آزار دهنده هستند. روغن زیتون به دلیل دارا بودن ترکیبات آنتی اکسیدانی خاصیت ضد التهابی نیز دارد. در نتیجه مصرف روغن زیتون توسط خانمها در دوران قاعدگی کمک بسیار زیادی به آنها در کاهش این نوع دردها میکند.
- رفع خشکی واژن: یکی دیگر از خواص روغن زیتون برای واژن برطرف کردن خشکی این منطقه میباشد. معمولا خانمهایی که در دوران یائسگی قرار دارند از این مشکل رنج میبرند و خشکی واژن یکی از معضلات آنها به شمار میآید. این مشکل در اثر کاهش هورمون استروژن در بدن میباشد. روغن زیتون و ماساژ این ناحیه توسط این روغن میتواند تا حدود زیادی به برطرف کردن این مشکل در خانمهای یائسه کمک کند.
- خاصیت ضد باکتریایی و ضد قارچی: این روغن دارای خاصیت ضد باکتریایی و ضد ویروسی و ضد قارچی نیز میباشد. مصرف این روغن به صورت خوراکی و یا موضعی میتواند بسیار به سلامت واژن کمک کند و از بروز عفونتهای قارچی و باکتریایی جلوگیری نماید. بر اساس تحقیقات صورت گرفته شده خانمهایی که به عفونتهای ناحیه واژن دچار هستند با مصرف این روغن اعجاب انگیز توانسته اند تا حدود زیادی عفونتهای واژن خود را بر طرف کنند.
خلاصه مطلب
در انتخاب نوع روغن زیتون مصرفی دقت کنید در واقع هر قدر از اهمیتِ انتخاب روغن زیتون مناسب بگوییم باز هم کم است. روغن زیتون فوق خام یا فرابکر تنها نوعی است که تمام آنتیاکسیدانها را دارد و حاوی ترکیبات زیست فعال میباشد و مصرف آن در سالمندان و افراد بسیار توصیه میشود. اما در هر حال در بازار فروش روغنزیتونها، تقلب همیشه وجود دارد و بسیاری از مواقع، آنچه بهعنوان روغن زیتون خام و خالص به شما داده میشود، ترکیبی از سایر روغنهای تصفیهشده میباشد. پس در خرید روغن زیتون مناسب، دقت فراوان داشته باشید. در حقیقت روغن زیتون فوق خام یا فرابکر خاصیت زیادی دارد و بد نیست بدانید این ماده یکی از مقوی ترین چربیهای موجود میباشد.