علائم و روش های درمان انواع بیماری پانکراتیت یا التهاب پانکراس
بیماری پانکراتیت یا التهاب لوزالمعده نوعی التهاب پاتولوژیک در لوزالمعده می باشد. بیماری پانکراتیت مزمن یک بیماری التهابی پیشرونده طولانی مدت در لوزالمعده است که منجر به تجزیه دائمی ساختار و عملکرد لوزالمعده می شود. بیماری پانکراتیت، می تواند به صورت حاد باشد، بدین معنا که ناگهانی ظاهر و بعد از گذشت چند روز برطرف شود. در این مقاله از سایت مرکز پارسیان مهرپرور انواع بیماری پانکراتیت، خطرات التهاب پانکراتیت، علائم، تشخیص و درمان پانکراتیت را بررسی می کنیم.
پانکراس چیست؟
پانکراس یا لوزالمعده عضوی حیاتی از بدن است که در قسمت بالا و عقب شکم در پشت معده قرار دارد و متشکل از سه قسمت سر، تنه و دم است. قسمت سر آن در قوسی از اثنیعشریا دوازدهه قرار گرفته و ترشحات خود را همراه ترشحات صفرا که از کبد به وسیله مجرای صفراوی خارج می شود، به داخل دوازدهه می ریزد. پانکراس با تولید آنزیمهایی مانند انسولین و گلوکاگون، نقش مهمی در هضم غذا دارد .
انواع بیماری پانکراتیت یا التهاب لوزالمعده
پانکراتیت یا التهاب لوزالمعده : پانکراتیت مزمن معمولاً در پی حملات مکرر پانکراتیت حاد به وجود می آید زیرا لوزالمعده در بین حملات کاملاً بهبود نمی یابد. دو نوع داریم : پانکراتیت حاد و پانکراتیت مزمن.
بیماری پانکراتیت حاد
مواردی که باعث پانکراتیت حاد می شود شامل اختلالات مادرزادی، عفونتهای ویروسی، ضربههای شکمی، الکل، سنگهای صفراوی، افزایش چربی خون ، بعضی داروها و برخی عوامل دیگر هستند. علایمیچون درد شکم، تهوع و استفراغ از علایم اولیه پانکراتیت حاد هستند.
علایم شایع بیماری پانکراتیت حاد
- تب
- استفراغ
- درد عضلانی
- افت فشارخون
- تورم و نفخ شکم
- درد شکمی شدید
بیماری پانکراتیت مزمن
در مواردی که اشکالات آناتومی، مصرف طولانی مدت الکل و یا سنگهای صفراوی مکرر عامل ایجاد التهاب باشند، نسج پانکراس به تدریج از بین رفته و پانکراتیت مزمن ایجاد می شود که بر اساس شدت آن، موجب علایمی چون درد شکم پس از خوردن غذا، اسهال طولانی مدت ناشی از هضم نشدن مواد غذایی، کاهش وزن و حتی در موارد شدیدتر افزایش قند خون می شود.
علائم شایع پانکراتیت مزمن
۱-درد پایدار خفیف تا شدید اغلب پس از غذا، در قسمت فوقانی شکم که گاهی به پشت یا سراسر شکم منتشر می شود. این درد ممکن است حالت مبهم ، سوزشی، مالشی یا خنجری داشته باشد. دوره های درد ممکن است روزها یا هفته ها طول بکشد ولی به ندرت کمتر از یک روز ادامه دارد.
۲- یرقان یا زردی پوست و چشم ها
۳-کاهش وزن سریع
علت بیماری پانکراتیت
- داروها
- تومورها
- اعتیاد به الکل
- آسیب شکمی
- سوءمصرف الکل
- عفونت های ویروسی
- ضربه یا جراحی شکم
- تغذیه نامناسب ؛ چاقی
- بالا بودن چربی های خون
- بیماریهای کیسه صفرا یا مجاری صفراوی
تشخیص بیماری پانکراتیت
برای تشخیص این بیماری از تلفیق تصویربرداری از لوزالمعده و آزمایشهای خون استفاده می شود. در صورت ابتلا به پانکراتیت حاد، فرد دردهای شدیدی را متحمل میشود و سطح آنزیمهای لوزالمعده بطرز محسوسی در نتیجه آزمایش خون بالا میرود. برای تشخیص وضعیت ساختمان لوزالمعده، علائم التهاب و کسب اطلاع از وضع مجاری لوزالمعده و صفرا از سیتیاسکن، ام.آر.آ و سونوگرافی استفاده میشود. آزمایش مدفوع هم میتواند به تشخیص سطح چربی در آن کمک کند.
آیا بیماری التهاب لوزالمعده خطرناک است؟
برخی از افراد، به مشکلات و خطرات جانبی پانکراتیت هم دچار میشوند. این مشکلات بهندرت رخ میدهند، اما افراد مبتلا به پانکراتیت مزمن را بیشتر درگیر میکند:
- تخریب کلیه
- انواع دیابت
- سوء تغذیه
- عفونت لوزالمعده
- سرطان لوزالمعده
افراد مبتلا به پانکراتیت حاد هم در خطر ابتلا به مشکلات تنفسی هستند.
عوارض احتمالی پانکراتیت حاد
- دیابت شیرین
- کمبود مزمن کلسیم
- عفونت ثانویه باکتریایی لوزالمعده
- خونریزی شدید و تخریب لوزالمعده
- تشکیل کیست یا آبسه در لوزالمعده
با رعایت موارد زیر می توان از بروز دوباره آن جلوگیری کرد .
- پرهیز از استعمال دخانیات و مشروبات الکلی
- تهیه برنامه غذایی مناسب به کمک متخصص بیماریهای گوارشی
- جراحی فقط در مواردی که درمان های بدون جراحی کمکی به بهبودی بیمار نکند، تجویز می شود.
- ممکن است تا در نهایت لازم شود که کیسه صفرا درآورده شود. پزشک بیمار را در خصوص ضرورت انجام این عمل راهنمایی میکند.
- چنانچه دلیل ابتلا به این بیماری سنگ کیسه صفرا باشد و کیسه صفرا از بدن خارج نشده باشد، باید از مصرف غذاهای چرب و روغنی، مانند کره و نیمرو، خودداری کرد.
- بیماری پانکراتیت در هر سنی حتی در کودکان البته با درصد شیوع خیلی کم نیز ممکن است به وجود آید. پزشک پس از تشخیص بیماری و نوع آن اقدام به درمان پانکراتیت می کند.
درمان بیماری پانکراتیت
بررسی های تشخیصی امکان دارد شامل آزمایش های خون و ادرار، اسکن رادیوایزوتوپ ، رادیوگرافی شکم ، سی تی اسکن یا سونوگرافی لوزالمعده ، و آندوسکوپی باشد. در پانکراتیت حاد معمولاً بستری کردن بیمار در بیمارستان برای تجویز مایعات وریدی ، کنترل درد و استفراغ ، و اصلاح اختلالات متابولیسمی (جبران کمبود کلسیم و منیزیوم ) لازم است . جراحی ممکن است در موارد وجود سنگ های صفراوی، زخم معده سوراخ شده، یا تخلیه منبع عفونت لازم باشد. درمان پانکراتیت مزمن امکان دارد به طور سرپایی با تجویز داروها، تنظیم رژیم غذایی، و مصرف نکردن الکل و مشروبات الکلی صورت بگیرد.
داروهای درمان التهاب لوزالمعده
- مسکن ها
- داروهای مهارکننده اسید معده
- انسولین ، در صورت وجود دیابت
- آنتی بیوتیک ها، در صورت بروز عفونت باکتریایی
- آنزیم های هضم کننده غذا که لوزالمعده آسیب دیده قادر به تولید آنها نیست .
فعالیت بیمار مبتلا به پانکراتیت
در پانکراتیت حاد، استراحت در بستر یا، اگر در حالت نشسته راحت تر هستید، استراحت به حالت نشسته بر روی صندلی توصیه می شود. با برطرف شدن علایم ، فعالیت های طبیعی خود را به تدریج از سر بگیرد. در پانکراتیت مزمن محدودیتی از نظر فعالیت وجود ندارد.
رژیم غذایی بیمار مبتلا به پانکراتیت
رژیم غذایی برای بیماران پانکریت یک بخش حیاتی و مهم در درمان این بیماران است و پزشک پس از تشخیص و شروع درمان دارویی برای این بیماران آنها را به متخصص تغذیه برای دریافت رژیم غذایی مناسب برای بهبود وضعیت بیماریشان ارجاع میدهد، اهداف اولیه رژیم غذایی پانکریت شامل اهداف زیر است:
- قطع مصرف الکل
- رژیم کم چربی به صورت وعده های کم حجم و متعدد
- پیشگیری از عود مجدد پانکراتیت و التهاب حاد پانکراس
- از چربی های جانوری کمتر استفاده شود و حاوی آنتی اکسیدان فراوان باشد.
- جلوگیری از سوء تغذیه و دریافت ناکافی مواد غذایی در رژیم غذایی بیماران پانکریت
- حفظ قند خون در سطح نرمال (جلوگیری از هر دو حالت هیپوگلایسمی و هیپرگلایسمی)
- جلوگیری از بوجود آمدن دیابت، مشکلات کلیه و دیگر مشکلاتی که در نتیجه التهاب پانکراس مزمن به وجود می آید.
- برای دستیابی به اهداف گفته شده نیاز است تا در رژیم غذایی بیماران پانکریت بیشتر از غذاهای پر پروتئین استفاده شود.
درمان های گیاهی التهاب لوزالمعده یا درمان پانکراتیت
1 – لیمو و درمان بیماری پانکراتیت
میوه های ترش نظیر لیمو میتوانند سبب ترشح آنزیم های گوارشی از غدد بزاقی و پانکراس شود، همچنین لیمو و کیوی در عملکرد بهتر پانکراس و ترشح آنزیم های گوارشی ارزشمند هستند.
2 – ریشه شیرین بیان کمک به درمان پانکراتیت حاد
عصاره شیرین بیان یک درمان عالی برای التهاب پانکراس و اختلالات پانکراس میباشد. چینی ها از ریشه شیرین بیان به مدت هزاران سال به عنوان یک داروی مناسب برای درمان بیماری ها استفاده میکردند. ریشه شیرین بیان سرشار از مواد ضد التهاب است که میتواند سبب کاهش التهاب در پانکراس و کاهش درد و ورم در بیمار شود.
3 – گیاه دم اسبی درمان التهاب لوزالمعده با طب سنتی
گیاه دم اسبی هم یکی از گیاهانی است که در درمان پانکراتیت میتواند مورد استفاده قرار گیرد، بخصوص در افرادی که پانکراتیت سبب بالا رفتن قند خون آنها شده است، ماده ای به نام سیلیکا در این گیاه موجب بهبود بافت های آسیب دیده که در اثر پانکراتیت رخ داده است میشود، بر اساس تحقیقات انجام شده تنها استفاده پنج هفته ای این گیاه سبب کاهش میزان قند خون در افراد مبتلا به پانکراتیت میشود.
4 – هلیله سیاه درمان گیاهی پانکراتیت
هلیله سیاه یک داروی طبیعی برای درمان پانکراتیت است که از میوه گیاهی به نام Terminalia Chebula که در کشور هندوستان رشد میکند به دست می آید. مصرف هلیله سیاه در بیماران مبتلا به پانکراتیت سبب کنترل قند خون و کاهش قند خون بالای بیماران پانکراتیت میشود، عوارض جانبی خاصی هم برای این گیاه تا کنون دیده نشده است.
5 – پونه کوهی (مرزنگوش) درمانی برای پانکراتیت
مرزنگوش یا پونه کوهی سرشال از فنول های طبیعی و آنتی اکسیدان است که برای اکسیداسیون ناشی از دیابت پانکراتیت آن را بسیار ارزشمند میکند، بعلاوه این گیاه اثر بسیار مثبتی در کاهش قند خون و کاهش عوارض طولانی مدت دیابت دارد.
6 – قاصدک درمان التهاب لوزالمعده
این گیاه که بسیار نام آشنا است و اکثرا آن را میشناسند یک درمان موثر در برابر سرطان پانکراس است بخصوص در بیمارانی که صرفا به سرطان پانکراس مبتلا هستند. در طی مطالعاتی که صورت گرفت مشاهده شد که عصاره ریشه قاصدک در کشتن سلول های سرطانی پانکراس موثر هستند بدون اینکه به سلول های سالم آسیبی برسانند. دمنوش قاصدک یک سم زدای قوی برای سیستم گوارشی و ترمیم پانکراس آسیب دیده ناشی از پانکراتیت یا سایر آسیب های دیگر است.
7 – برگ درخت زیتون درمان گیاهی التهاب لوزالمعده
برگ درخت زیتون حاوی مواد مغذی ای است که که خون را سم زدایی کرده و گردش خون را بهبود می بخشد، مصرف عصاره برگ زیتون از آسیب هایی که رادیکال های آزاد برای بدن ایجاد میکنند جلوگیری میکند و باعث کاهش فشار خون در فرد میشود. اسید اولئیک موجود در برگ زیتون دارای خاصیت آنتی اکسیدانی است و اثر رادیکال های آزادی که به پانکراس آسیب میرساند و سبب پانکراتیت میشود را خنثی میکند. مصرف مداوم عصاره برگ زیتون میتواند از رشد سلول های سرطانی جلوگیری کند و ریسک سرطان های سینه و سرطان پانکراس را کاهش می دهد.
8 – سیر برای درمان التهاب پانکراس
سیر نه تنها به پانکراس کمک میکند بلکه باعث تحریک ترشح انسولین و کاهش سطح قند خون میشود، شما میتواند روزانه یک تا دو حبه سیر خرد شده را به غذای خود اضافه کنید و یا اینکه دمنوش سیر را به همراه چند برگ جعفری بنوشید، خوردن جعفری پس از مصرف سیر میتواند سبب کاهش بوی بد سیر شود.