عفونت گوش میانی در کودکان بسیار رایج میباشد. حدودا ۷۰ درصد کودکان تا قبل از سه سالگی حداقل یک بار به عفونت گوش میانی مبتلا میشوند. در این مقاله از سایت مرکز پارسیان مهرپرور به بررسی بررسی علت گوش درد، علائم، درمان و پیشگیری عفونت گوش در کودکان میپردازیم. عفونت همان مورد هجوم قرار گرفتن بافت اندام بدن، توسط عامل به وجود آورندهی بیماری میباشد. گوش میانی در فاصله پرده گوش تا قسمت بیضی شکل گوش درونی قرار دارد. این عفونت اصولا نگران کننده نیست و به خودی خود از بین میرود مگر در مواقعی که شدید باشد که در این صورت باید به پزشک مراجعه کنید زیرا در صورت عدم پیگیری و درمان در شرایط حاد سبب ناشنوایی میشود.
عناوینی که در این مقاله به بررسی آنها میپردازیم:
- انواع عفونت گوش میانی در کودکان
- 4 علل عفونت گوش میانی در کودکان
- 11 علامت و نشانه اوتیت مدیای
- پیشگیری از عفونت گوش میانی
- درمان عفونت گوش میانی
- 8 روش درمان خانگی عفونت گوش کودک
- بهترین زمان مراجعه به پزشک در درمان اوتیت مدیای کودکان
انواع عفونت گوش میانی در کودکان
دو نوع عفونت گوش میانی در کودکان مشاهده میشود:
- گوش درد حاد: این نوع گوش درد در کودکان ناگهانی همراه با قرمزی و ورم در پشت پرده گوش و اطراف آن نمایان میشود. اغلب به دلیل جمع شدن مخاط در گوش میانی، بد شنیدن رخ میدهد.
- گوش درد همراه با برون ریز: در این حالت بعد از این که عفونت برطرف میشود، مایع و مخاط در گوش میانی باقی میمانند و بر وضوح شنیدن شما تاثیر میگذارد.
4 علت عفونت گوش میانی در کودکان
کودکان به دلایل زیر عفونت گوش میانی را در دو تا چهار سال اول عمر بیشتر تجربه میکنند:
- شیپور استاش در کودکان کوتاهتر از بزرگسالان است و در نتیجه باکتری ها و ویروس ها راحتتر وارد فضای گوش میانی میشوند. از طرفی این مجرا در کودکان باریک تر و نرمتر است و مستعد به انسداد است.
- آدنوئید یا لوزه سوم که ساختمانهای غددی در خلف بخش فوقانی حلق نزدیک شیپور استاش است در کودکان بزرگتر است و میتواند دهانه شیپور استاش را ببندد.
- دیگر عوامل مستعدکننده و مهیا شامل دود سیگار، تغذیه با شیشه شیر و بودن در مهد کودک است. عفونت گوش میانی یا اوتیت مدیا در پسرها بیشتر از دخترها اتفاق میافتد و در کودکانی که شرح حال خانوادگی عفونت گوش دارند و طی فصل زمستان که سرماخوردگی و عفونتهای دستگاه تنفس فوقانی شایع تر هستند، بیشتر اتفاق میافتد.
- این عفونت اغلب از یک سرماخوردگی یا سایر مشکلات تنفسی سرچشمه میگیرد.
نکته: اگر کودکی شکاف دهان (یک موضوع مادرزادی) یا سندروم داون داشته باشد، احتمال ابتلا به این عفونت در او بیشتر میشود.
11 علامت و نشانههای اوتیت مدیای
با اینکه علائم اوتیت مدیا در هر فرد متفاوت است و هر کودک ممکن است نشانه خاصی از عفونت گوش را بروز دهد اما ما به شایع ترین نشانه های بیماری اوتیت میانی در کودکان و بزرگسالان ( چه به صورت حاد باشد یا مزمن همراه با افیوژن) اشاره می کنیم که عبارتند از :
- گوش درد
- تب در کودکان
- داشتن سرگیجه
- تهوع و استفراغ
- کم شدن شنوایی
- سرفه یا آبریزش بینی
- تغییر الگوی خواب یا اشتها
- خارج شدن مایع (چرک) از گوش
- گرفتگی یا جمع شدن خلط و خون
- کج خلقی و زود رنجی از علائم اوتیت مدیای
- بی قراری و تحریک پذیری از نشانههای اوتیت مدیای
توجه: جمع شدن مایع در گوش میانی، پرده صماخ را به بیرون فشار میدهد و سبب درد گوش میشود. کودکان بزرگتر امکان دارد از گوش درد شکایت کنند، ولی در سنین پایین تر، کودک احتمالاً گوش خود را میکشند یا امکان دارد فقط بی قرار بوده یا بیش از حد گریه کند.
اوتیت مدیای بدون علامت:
- در اوتیت مدیای همراه با تجمع مایع (غیرعفونی) اغلب بدون علامت است.
- در بعضی کودکان وجود مایع یا چرک ، احساس پری در گوش کودک به وجود میآورد.
نکته:گرچه سرماخوردگی قابلیت انتقال از یک فرد به فرد دیگر را دارد، ولی عفونت گوش ناشی از آن قابلیت سرایت ندارد.
پیشگیری از عفونت گوش میانی
استفاده از روشهای زیر امکان به وجودآمدن اوتیت مدیای در کودکان را کمتر خواهد کرد:
- واکسنهای کودک را سر وقت معین شده به آنها تزریق کنید.
- وقتی کودکان به سن یک سالگی رسیدند، دیگر با شیشه به آنان غذا ندهید و پستانک را از آنها بگیرید.
- تغذیه با شیر مادر حداقل تا شش ماهگی از به وجودآمدن حملات زودرس عفونت گوش در کودکان جلوگیری میکند.
- مصرف دخانیات توسط والدین و قرار گرفتن کودک در معرض دود، احتمال و شدت عفونت گوش را در کودک بیشتر میکند.
- اگر شیرخواری با شیشه (شیر) تغذیه میشود، از خوابیده شیر دادن به کودک خودداری کرده و سعی کنید هنگام شیر خوردن کمیسر و بدن کودک بالاتر قرار گیرد.
- تا جاییکه امکان دارد از فرستادن کودک به مهد کودک خودداری کنید زیرا تراکم کودکان احتمال بروز عفونتهای تنفسی فوقانی احتمال بروز عفونت بیشتر خواهد بود.
- شستوشوی دقیق دست توسط والدین و کودکان باید انجام شود. این کار یکی از بهترین راههای کاهش انتقال فرد به فرد عوامل بیماری زای سرماخوردگی است.
درمان عفونت گوش میانی
در معاینه ی فیزیکی پزشک که توسط گوش بین صورت میگیرد، قسمت خارجی گوش، قرمزی، ورم، چرک و مایع تجمع یافته را، بررسی میکند. پزشک گاهی برای بررسی عملکرد گوش، تست تمپانومتری انجام میدهند. در این تست یک وسیله در کانال گوش قرار میگیرد، فشار درون گوش را تغییر میدهد و باعث لرزش پرده گوش میگردد. در نهایت، تغییرات لرزه را اندازه میگیرند و بر روی گراف، ثبت میکنند و سرانجام توسط پزشک، تفسیر میگردد. سپس بر اساس تشخیص پزشک پاراستامول، ایبوپروفن یا سایر کاهندههای درد و تب، تجویز میگردد. تکنیک دیگر، پاک کردن و تمیز کردن شیپور استاش میباشد.
درمان دارویی عفونت گوش میانی در کودکان
بهترین انتی بیوتیک برای عفونت گوش کودکان: برای کودکان، راهحلهایی برای درمان این عفونت موجود است. درمان با توجه به سن کودک، سلامتی و سابقه دارویی او انجام میگردد. پزشکان همچنین شدت عفونت، تحمل کودک و در مقابل آنتی بیوتیک و نظر والدین را نیز مدنظر قرار میدهند. معمولا برای کودکان، آنتی بیوتیک تجویز نمی شود اما اگر علائم ماندگار یا شدید باشند، تجویز میگردد. بعضی از این آنتیبیوتیکها میتواند خوراکی باشد و برخی به صورت قطره گوش تجویز میگردد. داروهای کاهش درد، مانند مسکنها و داروهایی که برافروختگی را کاهش میدهد، امکان دارد برای کاهش علائم مورد استفاده قرار گیرد.
آموکسی کلاو برای عفونت گوش کودکان : آموکسی کلاو یک داروی آنتی بیوتیک از خانواده پنی سیلین است که به درمان عفونتهای باکتریایی کمک میکند. این دارو معمولا برای درمان عفونتهای سینوس و گوش به ویژه برای کودکان تجویز میشود. برای کودکان زیر شش سال اغلب از شربت خوراکی آن استفاده میکنند، اما به شکل قرص هم در دسترس است.
در صورت تجویز آموکسی کلاو برای عفونت گوش کودکان لازم است حتما دوره درمان را کامل کنید. در غیر این صورت، درمان ناقص عفونت منجر به مشکلات جدی خواهد شد. کودکانی که این دارو را مصرف میکنند ممکن است با عوارضی مثل اسهال یا برفک دهانی مواجه شوند که معمولا بعد از قطع دارو برطرف خواهد شد.
8 شیوه درمان خانگی عفونت گوش در کودکان
بهتر است با روشهای درمان عفونت گوش به روش خانگی آشنا شوید تا درصورت نیاز و با مشورت با پزشک کوک از این روشها استفاده کنید و از پیشرفت بیماری جلوگیری کنید. در ادامه این مطلب انواع درمان خانگی عفونت گوش کودکان و بزرگسالان را معرفی میکنیم.
1) درمان عفونت گوش با سرکه سیب
برای درمان خانگی عفونت گوش هم میتوان از سرکه سیب استفاده کرد. مقدار مساوی از سرکه سیب را با آب مخلوط کنید و با قطره چکان داخل گوش بریزید. این کار باعث میشود جرم داخل گوش یا عوامل عفونی در سرکه حل شود. به این ترتیب نیم ساعت بعد از انجام این کار با یک دستمال تمیز یا گوش پاک کن میتوانید مجرای گوش را تمیز کنید.
2) درمان عفونت گوش نوزادان با شیر مادر
شیر مادر خواص ضد میکروبی دارد و عفونتها را از بین میبرد. چون یک آنتیبادی طبیعی است و به فرایند از بین بردن بیماری سرعت میدهد. انجام این روش هم مانند سایر روشهای درمان خانگی به سادگی انجام میشود و فقط لازم است با قطره چکان چند قطره شیر مادر داخل گوش نوزاد ریخته شود. اگر این روش چند مرتبه در روز تکرار شود میتواند عفونت را به طور کامل از بین ببرد.
3) درمان خانگی عفونت گوش با روغن زیتون
برای استفاده از روغن زیتون باید به روی گوش سالم دراز بکشید و چند قطره روغن زیتون داخل گوشی که درد و التهاب دارد یا وزو میکند بریزید. حدود ۱۵ دقیقه در همین وضعیت بمانید تا روغن از گوش بیرون نریزد و جذب گوش شود. اگر از این روش به عنوان درمان خانگی عفونت گوش بزرگسالان در روز ۳ یا ۴ مرتبه انجام شود میتواند عفونت گوش را به طور کامل از بین ببرد.
4) درمان خانگی عفونت گوش با روغن حنظل
با توجه به خواص روغن حنظل برای عفونت گوش کودکان و بزرگسالان استفاده از این روش محدودیتی ندارد و همهی افراد میتوانند از آن استفاده کنند. روش استفاده از روغن حنظل هم مانند سایر روغنها است و باید چند قطره روغن را داخل گوش بچکانید و کمی صبر کنید تا از مجرای گوش عبور کند و عوامل بیماریزا را از بین برد.
5) درمان خانگی عفونت گوش با پیاز
یکی از روشهای درمان خانگی که از سالها قبل برای افراد مبتلا به عفونت گوش شناگر استفاده میشود درمان عفونت گوش با پیاز است. پیاز یک مادهی موثر خانگی است که میتواند عوامل میکروبی را از بین ببرد و درد و التهاب گوش را درمان کند. علت استقبال زیاد از پیاز برای درمان خانگی عفونت گوش کودکان و بزرگسالان در دسترس بودن و اثرگذاری بالای آن است.
6) درمان خانگی عفونت گوش با عسل
سل بدون ایجاد عارضهی جانبی بر سلامتی یا ایجاد تهدید برای شنوایی میتواند عفونت را از بین ببرد. اگر درد و وزوز گوش دارید یا گاهی اوقات مبتلا به سردرد و سرگیجه میشوید میتوانید دو سه قطره عسل را داخل گوش بریزید. عسل داخل مجرای گوش نفوذ میکند و جرم گوش را در خود حل میکند و عفونت را از بین میبرد.
7) درمان خانگی عفونت گوش با عنبر نسا
برای درمان عفونت گوش به روش سنتی و با استفاده از عنبر نسا باید مقداری عنبر نسا را بسوزانید و گوش را در معرض دود آن قرار دهید تا دود به مجرای گوش نفوذ کند و با خاصیت آنتیباکتریال بیماری را از بین ببرد.
8) درمان خانگی عفونت گوش با سیر
برای درمان عفونت گوش با سیر از روشهای مختلفی میتوان استفاده کرد. سادهترین راه این است که یک حبه سیر پوست کنده را داخل یک تکه گاز قرار دهید و داخل گوش بگذارید. سپس یک حوله گرم یا لیف گرم را روی گوش قرار دهید تا حرارت حاصل از آن موجب درمان عفونت گوش شود.
بهترین زمان مراجعه به پزشک در درمان اوتیت مدیای کودکان:
اگر تنها علامت کودک شما گوش درد بود، برای مراجعه به پزشک ۱ یا ۲ روز زمان دهید. بعضی وقتها اوتیت مدیای خود به خود رفع میشود. اما اگر درد بهبود نیافت و کودک تب کرد، هرچه زودتر به پزشک خود مراجعه کنید. اگر دیدی از گوش کودک مایع خارج میشود یا کودک دچار مشکل شنوایی شده است، حتما به دارو درمانی نیاز است. در صورت نادیده گرفتن این عفونت، امکان دارد سوراخ در پرده ی گوش ایجاد شود و شنوایی به صورت دائم دچار اختلال گردد. حتی امکان دارد که عفونت به دیگر بخشهای بدن مثل استخوان پشت گوش، گوش درونی، پوسته ی محافظ اطراف مغز، انتقال گردد.
نکته: عفونت گوش میانی عمدتاً با عفونتهای دستگاه تنفس فوقانی همراه است، بدین جهت علائمی مانند آبریزش بینی یا سرفه هم همراه با گوش درد در کودکان دیده میشود.
خلاصه مطلب
گرچه سرماخوردگی قابلیت انتقال از یک فرد به فرد دیگر را دارد، ولی عفونت گوش ناشی از آن قابلیت سرایت ندارد. تغذیه با شیر مادر حداقل تا شش ماهگی از به وجود آمدن حملات زودرس عفونت گوش در کودکان جلوگیری میکند. برای کودکان، راهحلهایی برای درمان عفونت گوش میانی موجود است. درمان با توجه به سن کودک، سلامتی و سابقه دارویی او انجام میگردد. مرکز خدمات پرستاری پارسیان مهرپرور دسترسی سریع شما به خدمات پرستاری و مراقبتی در منزل بخصوص پرستار کودک در منزل و پرستار سالمند را فراهم میکند.