بیماری صرع در کودکان اختلالی مغزی است که باعث تشنجهای مکرر میشود. اکثر کودکان مبتلا به این بیماری در معرض خطر ابتلا به مشکلات ذهنی و جسمی بسیاری هستند. داشتن یک برنامه تشخیص و درمان مناسب برای کمک به فرزندتان بهمنظور عبور از مشکلات احتمالی ناشی از صرع مهم است. بسیاری از کودکان مبتلا به صرع قبل از نوجوانی به این بیماری مبتلا میشوند و درمانها معمولاً میتوانند زندگی کامل و سالم را تضمین کنند. در این مقاله به علائم و نشانههای صرع در دوران کودکی به علاوه انواع مختلف تشنج و سندرمها میپردازیم. ما همچنین گزینههای درمانی برای کودکان مبتلا به این بیماری را مورد بحث قرار میدهیم.
صرع چیست؟
بیماری صرع – اپیلپسی (به انگلیسی: epilepsy) یک بیماری عصبی است، به این معنی که مغز و سیستم عصبی را تحت تاثیر قرار میدهد. شاخصه صرع بروز حملات تشنجی است. در این اختلال کودک دچار حملات تشنجی میشود. همه تشنجها صرع نیستند و در برخی موارد بروز حوادثی مانند: ضربه، عفونت پرده مغزی (مننژیت)، غش (سنکوپ) به دلیل افت فشار خون و افزایش ناگهانی دمای بدن در هنگام بیماری کودک، باعث ایجاد حملات تشنجی میشوند.
در طول حمله تشنج چه اتفاقی میافتد؟
انواع مختلفی از تشنج وجود دارد. نوع تشنج بستگی به این دارد که کدام ناحیه از مغز کودک تحت تأثیر قرار گرفته است. دو نوع اصلی تشنج وجود دارد:
- تشنج کانونی
- تشنج جنرالیزه
تشنجهای کانونی فقط یک طرف مغز را درگیر میکنند، در حالی که در تشنجهای جنرالیزه هر دو طرف مغز درگیر میشوند. به طور کلی، بزرگسالان و کودکان انواع مشابهی از تشنج را تجربه میکنند. با این حال، برخی از انواع تشنج ممکن است در دوران کودکی شایعتر باشند، مثلاً تشنجهای غایب (ابسانس) که میتوانند بسیار کوتاه باشند و اغلب با خیالپردازی و یا عدم توجه اشتباه گرفته میشوند.
علائم بیماری صرع در کودکان
نشانههابروز صرع در کودکان به نقطه شروع آن و قسمتی از بدن که درگیر حمله شده بستگی دارد و میتواند فیزیکی یا روانی باشد.
| علائم حرکتی و غیر حرکتی صرع در کودکان | علائم غیر حرکتی صرع در کودکان |
|
|
علائم صرع خفیف در کودکان
از نشانههای صرع خفیف در کودکان میتوان به عدم تمرکز کوتاه مدت، گاز گرفتن لبها، سریع پلک زدن، تنفس سریع و وقفه کوتاه مدت در صحبت اشاره کرد. صرع خفیف باعث عدم تعادل و از دست دادن هوشیاری برای مدت زمان طولانی نمیشود و معمولا حدود ۱۵ ثانیه اتفاق میافتد.
علت ایجاد صرع در کودکان
در برخی افراد، بیماری صرع کودکان علت ژنتیکی دارد و در بسیاری افراد دیگر، علت آن ناشناخته است. گاهی ناشی از بیماریهای زمینه ای، آسیب یا اختلال رشد مغز است اما اغلب ناگهانی ظاهر میشود. برخی از علل بروز صرع در کودکان:
- اختلالات ژنتیکی
- اختلالات متابولیسمی
- نارسایی رگهای خونی
- اختلالات رشدی مثل نوروفیبروماتوز
- تب، عفونتها و تومورهای مغزی نیز میتوانند باعث صرع بشوند
- ضربه به مغز به علت حادثه قبل، بعد یا در طول تولد یا بعد از دوران کودکی
- حدود 3 الی 10 درصد اطفال مبتلا به اوتیسم ممکن گاهی دچار حملات صرع بشوند.
عوارض بیماری صرع در کودکان
بیماری صرع هم مانند سایر بیماریها عارضههایی به همراه دارد و باید مراقب کودکان مبتلا به این بیماری باشیم تا از بروز خطرات احتمالی جلوگیری نماییم.
پیامدهای بیماری صرع برای جسم یا روان کودکان
مشکلات روانی مانند احساس اضطراب یا افسردگی در کودک که گاهی منجر به خودکشی میشوند: علائم افسردگی و اضطراب در کودکان با یکدیگر متفاوت است. بیماری صرع یکی از عواملی است که روی افسردگی و اضطراب و تشدید آن تاثیر میگذارد، اما از آنجایی که افسردگی معمولا در کودکان قابل تشخیص نیست، والدین آن را متوجه نمیشوند؛ چرا که علائم افسردگی در کودک بیمار بهعنوان احساسات طبیعی و تغییرات روانی شناخته میشود؛ بنابراین درصورتیکه فرزند شما دچار بیماری صرع باشد، دور از انتظار نیست که به افسردگی نیز مبتلا گردد. به همین خاطر باید به علائم آن مانند گوشهگیری، احساس ناراحتی و… دقت کنید. در صورتی که به افسردگی او اهمیت داده نشود ممکن است پس از مدتی به اقداماتی مانند خودکشی دست بزند.
مشکلات رفتاری مانند پرخاشگری یا عصبانیت در کودکان
یکی دیگر از پیامدهای بیماری صرع در کودکان مشکلات رفتاری است. احتمالا طی بیماری صرع کودک پرخاشگر یا عصبی میشود. این موضوع کاملا طبیعی خواهد بود و برای حل آن بهتر است به یک روانشناس کودک مراجعه کنید. همچنین والدین میتوانند فضای آرامی را در منزل برای او ایجاد کنند تا چیزی موجب عصبانیت کودک نشود. پرخاشگری یا عصبانیت ممکن است مشکلات اجتماعی دیگری برای فرزند شما ایجاد نماید. برای مثال در محیط مدرسه با کوچکترین مشکل، پرخاشگری خواهد کرد.
سایر عوارض صرع در کودکان
- مرگ ناگهانی
- اختلال در رشد
- آسیب رسیدن به مغز و رفتن به کما
- احتمال غرق شدن هنگام شنا در استخر
- اختلال در یادگیری و عقب ماندن از تحصیل
- از دست دادن تعادل و زمین خوردن که باعث آسیب به سر یا دیگر اعضای بدن کودک میشود.
تشخیص صرع در کودکان
تشخیص برخی از اشکال صرع در کودکان، به ویژه نوزادان و کودکان خردسال میتواند دشوار باشد. برای کمک به پزشک در تشخیص صحیح، والدین باید شرح مفصلی از علائم کودک داشته باشند. همچنین گرفتن فیلم ضبط شده از کودک در حین تشنج میتواند مفید باشد. پزشک معمولاً زمانی صرع را تشخیص میدهد که بیش از یک تشنج رخ دهد و هیچ دلیل ظاهری برای آن وجود نداشته باشد، مانند تب یا ضربه. مراحل تشخیص عبارتند از:
- جزئیات تشنج
- معاینه جسمی
- آزمایش خون
- سابقه کامل پزشکی و خانوادگی
- اسکن و اندازه گیری مغز، از جمله سی تی اسکن، اسکن MRI و الکتروانسفالوگرام (EEG)
پس از اینکه کودک تشخیص صرع را دریافت کرد، والدین و پزشک او باید با یکدیگر همکاری کنند تا نوع تشنج کودک و نوع صرع را تعیین کنند. این عوامل به نوع درمان کمک میکند.
آیا بیماری صرع در کودکان قابل درمان است؟
گزینههای برای درمان صرع در کودکان عبارتند از:
داروی صرع در کودکان
اکثر افراد مبتلا به صرع برای کنترل علائم خود به داروهای ضد صرع نیاز دارند. این داروها ممکن است از بروز تشنج جلوگیری کنند، اما درمان نیستند و پس از شروع تشنج نمیتوانند آن را متوقف کنند. بسیاری از کودکان تا آخر عمر به دارو نیاز ندارند. والدین کودکانی که چندین سال بدون تشنج بودهاند، باید در مورد احتمال کاهش یا قطع دارو با پزشک خود صحبت کنند. افراد نباید درمان را بدون مشاوره پزشکی قطع کنند، زیرا ممکن است تشنج عود کند یا بدتر شود. داروهای ضد صرع تشنج را در همه کودکان کنترل نمیکنند. در این موارد ممکن است درمانهای دیگری لازم باشد.
رژیم کتوژنیک
اگر داروها کافی نباشند، برخی از کودکان ممکن است بتوانند رژیم کتوژنیک یا “رژیم کتو” را برای کنترل تشنج خود امتحان کنند. هنگام قرار دادن کودک در رژیم کتو، همکاری با پزشک و متخصص تغذیه ضروری است.
غذاهای ممنوعه برای کودکان صرعی
به طور کلی بهتر است در برنامه غذایی کودک، از گنجاندن غذاهای حاوی قند بالا، غذاهای فرآوری شده مانند کلوچه، کیک، آبنبات و نان سفید خودداری شود. کودک مبتلا به صرع در حالت ایدهآل، باید از یک رژیم غذایی متعادل پیروی کند که انرژی را با سرعت کمتر و ثابتتری وارد جریان خون وی نماید و به طور بالقوه تعداد تشنجهای او را کاهش دهد. محرکهایی مانند چای، قهوه، شکلات، شکر، شیرینیها، نوشابهها، نمک اضافی، ادویهها و مصرف زیاد پروتئینهای حیوانی ممکن است با تغییر ناگهانی متابولیسم بدن باعث تشنج کودک شوند. برخی از والدین گزارش کردهاند که واکنشهای آلرژیک به برخی غذاها (مانند آرد سفید) نیز به نظر میرسد باعث تشنج در کودکان شده است.
تحریک عصبی
اگر صرع به داروها پاسخ ندهد، پزشک ممکن است تحریک عصبی را توصیه کند. در این درمان، دستگاهی جریانهای الکتریکی کوچکی را به سیستم عصبی میفرستد. در حال حاضر سه نوع تحریک عصبی برای درمان صرع وجود دارد:
- تحریک عمیق مغز
- تحریک عصب واگ
- تحریک عصبی پاسخگو
عمل جراحی
در برخی موارد، کودکان خاص میتوانند برای برداشتن بخشی از مغز تحت عمل جراحی قرار گیرند. این جراحیها ممکن است از تشنج جلوگیری یا کاهش دهند.
مراقبت از کودک مبتلا به صرع
هنگامیکه کودک مبتلا به صرع دچار تشنج میشود، پرستار کودک یا اطرافیان میتوانند مراقبتهای لازم در منزل را برای وی انجام دهند.
- اطمینان از باز بودن راههای تنفسی و کنترل علائم حیاتی بیمار مبتلا به صرع بسیار مهم است.
- مراقب بیمار در منزل در زمان تشنج نکات جلوگیری از آسیب دیدگی فرد را رعایت و پیشگیری نماید.
- نباید به کودکی که دچار تشنج صرعی شده و بیهوش شده، دارویی داده شود. این زمان بیهوشی بسیار کم است.
- همچنین در صورت بروز حرکات پرشی کودک برای پیشگیری از آسیب دیدگی کودک از کنترل این حرکات بپرهیزید.
نکته مهم: اگر بیمار مبتلا به صرع بیش از 10 دقیقه بیهوش بماند یا تشنج او بیش از 5 دقیقه طول کشیده یا تشنجها مکرر و پی در پی باشد، میبایست سریعا به اورژانس مراجعه کنید.
خلاصه مطلب بیماری صرع کودکان
عدم درمان بیماری صرع در کودکان یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار در مرگ و میرهای ناگهانی میباشد. درست است که داروها و روشهای درمانی متفاوتی جهت کنترل و درمان این بیماری وجود دارد; اما مهم ترین عامل در درمان این بیماری ، زمان و طریقه درست در تشخیص و اقدام به درمان این بیماری میباشد.
