آیا فتق ناف خطرناک است؟ درمان فتق ناف نوزاد چیست؟
فتق ناف در نوزادان یکی از شایعترین نگرانیهای والدین است. بسیاری از مادران و پدران وقتی متوجه برآمدگی کوچکی در ناحیه ناف کودکشان میشوند، دچار اضطراب میشوند و بهدنبال علت و درمان آن میگردند. این موضوع بهویژه برای والدین نوزادان تازه متولدشده یا نوزادان نارس بیشتر رخ میدهد. فتق ناف برخلاف ظاهرش معمولاً یک وضعیت خوشخیم و قابل کنترل است، اما در برخی موارد نیاز به پیگیری پزشکی یا حتی جراحی دارد. در این مقالهی جامع، به تمام ابعاد علمی، پزشکی، روانی، فرهنگی و درمانی فتق ناف نوزادان پرداخته خواهد شد.
فتق ناف در نوزادان چیست؟ (+ عکس ناف بیرون زده نوزاد)
فتق ناف در نوزادان (Hernia in children) زمانی رخ میدهد که بخشی از روده از شکاف موجود بین ماهیچههای شکمی بیرون بزند. علت پدید آمدن فتق ناف به دلیل جدا شدن عضلات شکم و یا پارگی قسمتی از دستگاه گوارش (روده) ایجاد میشود که این پارگی یا جدا شدن به صورت برآمدگی کوچک دیده میشود که ۱۰ الی ۱۵ درصد نوزادان به آن مبتلا هستند و معمولا بعد از یکسالگی به صورت خود به خود بهبود مییابد. از جمله علائمی که میتوان فتق ناف را در نوزادان تشخیص داد زمان گریه نوزاد میباشد بیرون آمدن ناف در نوزادان هنگام گریه کردن میتواند نشانه وجود فتق ناف در نوزادان باشد.
در بیشتر مواقع فتقهای ناف تا سن یک سالگی در نوزاد خود به خود برطرف میشوند، در بعضی موارد درمان فتق زمان بیشتری میبرد. برای جلوگیری از عوارض جانبی فتقهایی که تا ۴ سالگی برطرف نشده اند و یا در بزرگسالی به وجود آمده اند، نیاز به جراحی هست .معمولا فتق ناف آزاردهنده و دردناک نیست.
تفاوت بین فتق ناف و بیرونزدگی ناف
گاهی والدین بین فتق ناف و بیرونزدگی طبیعی ناف نوزادان تفاوت قائل نمیشوند. بیرونزدگی ناف ممکن است فقط مربوط به ساختار پوستی ناف باشد و بدون دخالت روده یا بافتهای داخلی. در حالیکه فتق ناف واقعی شامل خروج بخشی از احشا از دیواره شکم است. پزشک با لمس و معاینه دقیق میتواند این دو را از هم تفکیک دهد.
علائم فتق ناف در نوزادان و کودکان
فتق آماس و یا ورم ناف نوزاد را ایجاد میکند. باد كردن ناف نوزاد میتواند به قطر ۵-۳ سانتیمتر باشد. اگر کودک شما مبتلا به فتق میباشد، باید در موارد زیر توجه بیشتری به او داشته باشید:
- زمان گریه
- سرفه کودک
- بازیهای کششی
زیرا احتمالاً باد كردن ناف نوزاد در زمان آرامش و یا زمانی که به پشت دراز کشیده، بیرون زدن ناف نوزاد به طور کامل ناپدید شود. فتق ناف در نوزادان معمولا بدون درد است، در حالی که فتق در بزرگسالان معمولا باعث احساس ناراحتی در ناحیه شکم نوزاد میشود.
عوامل بوجود آمدن فتق ناف + عکس فتق ناف نوزاد
فقط فتق ناف در نوزادان نیست که شیوع دارد بلکه فتق ناف در بارداری نیز میتواند ایجاد شود. در طی بارداری بند ناف از یک فضای باز بسیار کوچک در ماهیچههای شکم جنین عبور میکند. این فضای باز بلافاصله بعد از زایمان بسته میشود. اگر بسته شدن فضای باز به طور کامل صورت نگیرد، دیواره در ناحیه میانی شکم نوزاد ضعیف میشود و احتمالاً سبب بروز فتق ناف در زمان زایمان و یا در طول زندگی فرد شود.
دلایل به وجود آمدن علائم فتق در زنان
بارداری، یبوست، بلند کردن اجسام سنگین، افزایش وزن، فیبروز کیستیک، آب آوردن شکم، دیالیز صفاق، تغذیه نامناسب، استعمال دخانیات، ورزشهای سنگین، جراحی و سرفههای مداوم میتواند از دلایلی باشد که سبب بروز علائم فتق در زنان میشود. همه این موارد قسمتی از روده بزرگ یا معده از دیافراگم شکمی یا دیوارهی شکمی بیرون میزند. این موارد معمولاً نیاز به عمل جراحی نیست. اما در موارد دیگر درد بسیاری احساس میشود که به صورت اورژانسی جراحی میگردد.
علائم فتق در زنان چیست؟
بسیاری از موارد بعد از به وجود آمدن فتق علائمی چون درد، حالت تهوع، استفراغ، ناتوانی در انقباض شکم، ناتوانی در خروج گاز از شکم، ریفلاکس اسید معده، سوزش معده در خانمها وجود دارد. این موارد فتق بدون جراحی به جای خود بر نمیگردد و فتق محبوس به وجود آمده میباشد. این موارد احتمالاً قطع جریان خون به اندامهای داخلی اتفاق بیفتد و خطر ساز باشد بنابراین بهتر است سریعاً به پزشک مراجعه شود. خانمها احتمالاً ۳ تا ۶ ماه بعد از انجام جراحی مثل سزارین دچار فتق شوند. اگر در مواردی پس از انجام یک عمل جراحی باردار شوند هم مستعد ابتلا به فتق هستند. فتق در بانوان بیشتر از نوع برشی و اینگوئینال در کشاله ران میباشد.
علائم فتق در نوزادان پسر
فتق های اینگوئینال به صورت برجستگی یا تورم در کشاله ران یا کیسه بیضه به نظر میرسند. هنگام گریه کودک احتمالاً تورم را راحت تر ببینید. احتمالاً هنگام آرام بودن نوزاد ، کوچکتر شود یا از بین برود. هنگام معالجه نوزاد ، نوزاد آرام دراز کشیده است به آرامی این برجستگی را تحت فشار قرار میدهد، معمولاً کوچک میشود یا دوباره به داخل شکم برمیگردد. این موارد علائم فتق ناف در کودکان پسر میباشد.
برخی از علل فتق در سنین مختلف
- سرفه های مکرر
- چند قلو باردار بودن
- بلند کردن اجسام سنگین
- چاقی ؛ علت فتق ناف نوزادان و بزرگسالان
- وجود مایعات اضافه در فضای داخل شکمی، علت باد كردن ناف نوزاد
در چه شرایطی فتق ناف خطرناک است؟
فتق ناف در نوزادان بسیار معمول میباشد، به خصوص نوزادان نارس و نوزادانی که با وزن کمتر از نرمال به دنیا آمده اند. احتمال بروز این شرایط در دختران و پسران به یک اندازه میباشد. فتق ناف در بزرگسالان، اضافه وزن و باردار بودن چند قلو میتواند خطر بروز فتق ناف را بالا ببرد.
عوارض فتق ناف در نوزادان
فتق ناف در کودکان به ندرت عوارضی را به دنبال دارد. زمانی که بخش بیرون زده بافت روده، در شکاف ایجاد شده بین ماهیچهها گیر افتاده و دیگر نتوانید آن را با دست به داخل حفره شکمی هل دهید، میتواند برای نوزاد عوارضی را به دنبال دارد که باعث کاهش جریان خون میشود و بافت روده و درد در ناحیه شکم دارد و اگر خونرسانی به طور کامل قطع شود بافت روده کاملا فاسد میشود. در این حالت عفونت احتمالاً در تمامی حفره شکمی پخش شود و شرایط خطرناکی را برای نوزاد و یا فرد به وجود آورد .احتمال انسداد روده در بزرگسالانی که فتق ناف دارند، بیشتر است . معمولا برای درمان این شرایط به صورت اورژانسی جراحی انجام میشود.
چه موقع نزد پزشک برویم؟
آیا فتق ناف نوزاد خطرناک است؟ اگر فکر میکنید کودک شما فتق ناف دارد، او را نزد پزشک متخصص اطفال ببرید تا آن را تشخیص دهد. اگر کودک دچار مشکلات زیر شد، فورا او را نزد پزشک ببرید:
- کودک استفراغ میکند.
- کودک دچار درد ناف میباشد.
- برآمدگی ناف نوزاد ورم کند یا تغییر رنگ دهد و یا بسوزد.
فتق ناف در نوزادان شایع تر میباشد، به خصوص در نوزادان نارس یا نوزادانی که هنگام تولد وزن کمی دارند. موارد فوق برای بزرگسالان نیز صدق میکند .در صورت احساس درد و ناراحتی در ناحیه تورم، شما نیاز به مراقبتهای ویژه خواهید داشت. تشخیص و درمان به موقع ، میتواند از بروز عوارض بعدی جلوگیری کند .
درمان فتق ناف بدون جراحی : درمان دارویی
در اکثر موارد فتق ناف تا سن یک سالگی خود به خود برطرف میشود. همچنین پزشک احتمالاً در طی تستهای فیزیکی بتواند برآمدگی فتق را به داخل حفره شکمی هل دهد. خودتان این کار را انجام ندهید. به گفته برخی افراد، بستن سکه بر روی برآمدگی درمان فتق ناف میباشد. این کار کمکی نخواهد کرد و احتمالاً سبب تجمع میکروارگانیسمها و بروز عفونت در آن ناحیه شود. معمولا جراحی برای بچهها زمانی انجام میشود که فتق بزرگ و یا بسیار دردناک باشد و یا :
- تا سن ۴ سالگی ناپدید نشده باشد.
- پس از ۱ یا ۲ سالگی بزرگتر شده باشد.
- گیر افتادن روده و انسداد در آن ناحیه ایجاد کند.
در طی جراحی، برش کوچکی در بخش پایین شکم ایجاد کرده و بافت فتقی شده به داخل حفره شکمی بازگردانده میشود و سپس بخش باز شده از دیواره شکم به هم دوخته میشود. بیشتر افراد چند ساعت پس از انجام جراحی از بیمارستان مرخص شده و دو تا چهار هفته بعد میتوانند به فعالیتهای طبیعی خود بازگردند. بازگشت فتق ناف در نوزادان پس از جراحی بسیار نادر است.
درمان بیرون زدگی ناف نوزاد در طب سنتی
نکته مهم در درمان بیرون زدگی ناف نوزاد در طب سنتی: استفاده خوراکی از گیاهان دارویی برای نوزادان ممنوع است مگر با تجویز پزشک متخصص طب سنتی اطفال. تنها برخی روشهای موضعی ممکن است به کاهش التهاب کمک کنند، اما هرگونه درمان باید با مشورت پزشک انجام شود.
برخی از روشهای موضعی طب سنتی:
- دمکرده گل ختمی (تنها استفاده موضعی)
- کمپرس بابونه به صورت خارجی برای کاهش التهاب
- ماساژ شکم با روغن زیتون گرم زیر نظر پزشک
❌ مصرف خوراکی موادی مثل تخم شوید، شیرینبیان یا زنجبیل برای نوزادان بسیار خطرناک است و میتواند باعث مسمومیت شدید یا مرگ شود.
بستن ناف نوزاد با سکه ؟
نوزادانی که دچار فتق ناف میشوند ، نیاز به اقدامهای خاصی مثل بستن ناف یا گذاشتن سکه روی آن (که از روشهای قدیمی است)، نیست و این روشها توصیه نمیشود. فتق نافی، یک نقص تکاملی بوده و به دلیل اینکه ناف کاملا بسته نشده است، ایجاد میشود. در این شرایط به والدین توصیه میشود تا ۵ یا ۶ سالگی (یعنی قبل از رفتن به مدرسه) صبر کنند چون امکان رفع خود به خود فتق نافی وجود دارد. در غیر این صورت اگر بعد از گذشت این زمان، فتق نافی برطرف نشد، حتما نیاز به انجام عمل جراحی در این سن است.
نقش مادران در مراقبت خانگی
مادران نقش مهمی در مراقبت از کودک مبتلا به فتق ناف دارند. برخی از اقدامات خانگی مفید شامل موارد زیر است:
- پرهیز از سفت بستن پوشک
- خودداری از استفاده از سکه یا باندهای فشاری بدون تجویز پزشک
- تغذیه مناسب برای جلوگیری از یبوست
- مراقبت از پوست اطراف ناف
- توجه به علائم هشدار دهنده
خلاصه مطلب فتق ناف در نوزادان
وقتی والدین متوجه برجستگی و تورم در ناف کودک میشوند، ویزیت دکتر متخصص ضروری است. البته در بعضی شرایط نیاز به ویزیت اورژانسی کودک توسط دکتر ایجاد میشود. از جمله: اگر کودک در ناف احساس درد شدید کند، وقتی که فتق ناف در نوزادان با استفراغ همراه باشد و زمانی که تورم و برجستگی ناف دردناک و حساس باشد.
پرستار کودک و نوزاد در منزل از مجموعه خدماتی است که احتمالاً در زمانهای ایجاد بیماری در کودکان به آن احتیاج دارید. شرکت پارسیان مهرپرور با سابقه ترین شرکت خدمات پرستاری در منزل میباشد. با کارشناسان ما تماس بگیرید.
سوالات متداول والدین درباره فتق ناف در نوزادان
بله، خواباندن کودک به پشت مشکلی ایجاد نمیکند.
بله، در اغلب موارد تا ۲ سالگی بدون نیاز به جراحی درمان میشود.
خیر، نوزادان بهطور طبیعی تحرک کمی دارند و فعالیت آنها مشکلی ایجاد نمیکند.
3 دیدگاه
بسیار ممنون از مطلب کامل و آگاهی بخش شما
پسرمن چون کولیک داره خیلی دلپیچه میشه فتق ناف هم داره اون دل پیچه برا فتق نافش که ضرری نداره من خیلی نگرانم لطفا پاسخ بدید
کولیک و دلپیچه معمولاً خطری برای فتق ناف ایجاد نمیکنه. فقط اگر ناف سفت، دردناک یا تغییررنگ شد باید سریع به پزشک مراجعه کرد.