عدم تعادل هورمونی زنان | 7 نشانه + راه‌های درمان آن

عدم تعادل هورمونی زنان چه نشانه‌هایی دارد؟ آیا در طول شبانه روز احساس نفخ و ورم معده دارید یا احساس خستگی و تغییر خلق و خوی شدید می‌کنید؟ احتمالاً این‌ها نشانه‌های عدم تعادل هورمونی زنان باشد. معمولاً در حالت طبیعی هورمون‌ها در دوران حاملگی و یائسگی از حالت همیشگی خود خارج می‌شوند. گاهی ‌اوقات مصرف بعضی مواد شیمیایی و دارویی سبب بهم ریختگی هورمون‌های زنانه می شود. در این نگارش از مرکز پارسیان مهرپرور به بررسی 7 علامت بهم ریختگی هورمون‌های زنانه و روش‌های درمان آن می پردازیم.

هورمون‌ها چیست‌اند؟

مواد شیمیایی‌اند که از برخی اعضا یا بافت‌ها در بدن ترشح می‌شوند و از طریق گردش خون در بدن، به اعضای هدف خود می‌رسند و آن اعضا را وادار به فعالیت‌های خاصی می‌کنند. انسولین، استروژن، پروژسترون، تستوسترون و … از جمله هورمون‌های بدن انسان‌اند.

علل عدم تعادل هورمونی زنان

بسیاری از دلایل عدم تعادل هورمونی زنان مربوط به هورمون‌های دستگاه تولید مثل آن‌ها می شود. علل بهم ریختگی هورمونی های در زنان، عبارتند از:

• بارداری
• یائسگی
• شیر دهی
• یائسگی زودرس
• نارسایی اولیه تخمدان
• سندرم تخمدان پلی کیستیک
• داروهای هورمونی مانند قرص‌های ضد بارداری

• دلایل دیگر آن احتمالاً شامل :  عدم ورزش و فعالیت بدنی ، عوامل ژنتیکی ، شیوه زندگی کم تحرک ، چاقی و  عادات غذایی غلط

7 مورد علائم بهم ریختن هورمون زنانه

منظور از عدم تعادل هورمونی زنان، تغییر در میزان نرمال ترشح هورمون‌ها، یعنی افزایش یا کاهش ترشح، و یا ترشح نابه‌جای آن‌ها، به‌ویژه هورمون‌های استروژن و پروژسترون در بدن زنان می‌باشد . این عدم‌ تعادل به مشکلات مختلف سلامت و تجربۀ حالت‌های ناخوشایند منجر می‌شود که برخی از نشانه‌های آن به شرح زیر می‌باشد .

 1. قاعدگی نامنظم از نشانه‌های بهم ریختگی هورمون زنانه

دوره طبیعی برای این موضوع بین ۲۱ تا ۳۵ روز است. اگر دوره شما در این محدوده نیست یا گاهی چند ماه عقب می‌افتد نشان دهنده این می‌باشد که میزان هورمون‌های استروژن و پروژسترون شما بالاست. البته اگر شما در اواخر دهه ۴۰ یا اوایل دهه ۵۰ زندگی خود هستید، احتمالاً این تغییر نشانه‌های پیش از یائسگی باشد. پس بهتر می‌باشد در این باره با پزشک خود مشورت کنید.

2. مشکلات خواب : نشانه عدم تعادل هورمونی زنان

اگر به اندازه کافی نمی‌خوابید یا کیفیت خواب شما خوب نیست، احتمالاً هورمون‌ها در حال بازی دادن بدن‌تان باشند. پروژسترون، هورمونی می‌باشد که از تخمدان‌ها رها می‌شود و به خواب شما کمک می‌کند. اگر میزان آن از حد نرمال کمتر باشد نمی‌توانید خوب بخوابید. استروژن پایین هم می‌تواند باعث گرگرفتگی و تعریق شبانه شود، برای داشتن یک خواب طبیعی باید میزان هر دو هورمون در بدن‌تان کافی و طبیعی باشد.

3. دردهای شکمی : نشانه بهم خوردن هورمون های زنانه

وقتی هورمون‌های استروژن و پروژسترون بالاتر یا پایین تر از حد معمول‌شان باشد، احتمالاً در هضم غذاها دچار مشکل شوید، این مشکلات گاهی به‌صورت اسهال، نفخ، درد معده و حالت تهوع شدید در طول دوره قاعدگی خود را نشان خواهد داد.

4. خستگی مداوم : از علائم بهم ریختگی هورمون

آیا همیشه در طول شبانه روز خسته هستید؟ خستگی یکی از بیشترین علایم معمول در تعادل نداشتن هورمون‌هاست. اگر دچار کمبود انرژی هستید با یک آزمایش خون ساده می‌توانید از تعادل هورمون‌های تان مطمئن شوید.

5. اضافه وزن : نشانه عدم تعادل هورمون در زنان

دوست دارید در هر ساعت از روز خوراکی بخورید؟ همیشه گرسنه‌اید و به علت خوردن زیاد اضافه وزن دارید؟ احتمالاً بین تعادل نداشتن هورمون‌ها و اضافه وزن شما ارتباطی وجود داشته باشد، اختلال در استروژن می‌تواند بر سطح لپتین که به تنظیم مواد غذایی در بدن شما کمک می‌کند اثر بگذارد و شما را دچار اضافه وزن کند.

6. سردرد : از نشانه‌های بهم ریختگی هورمون‌های زنانه

سردرد شدن علت‌های متفاوتی دارد: اما در بعضی خانم‌ها، می‌تواند به علت کاهش سطح استروژن رخ دهد. اگر در طول دوره قاعدگی یا در یک زمان نسبتا معین در ماه، دچار سردرد می‌شوید، احتمالاً هورمون‌های تان در سطح درستی نباشد.

7. تغییر خلق و افسردگی : علائم عدم تعادل هورمونی در زنان

محققان فکر می کنند سطح پایین یا بالای هورمون‌ها، سبب تغییر خلق و خو در خانم‌ها می‌شود، سطح استروژن بر مواد اصلی شیمیایی مغز مثل سروتونین، دوپامین و نوراپی‌نفرین اثر می‌گذارد و احتمالاً اختلال در سطح هورمون‌های شما سبب افسردگی و تغییر حال روزانه‌تان شود.

8. کاهش میل جنسی : از علائم بهم ریختگی هورمونی در زنان

کاهش میل جنسی در زنان در اثر کاهش سطح استروژن و تستوسترون، به ویژه در دوران پیش از یائسگی یا یائسگی، شایع است (اگرچه تستوسترون به عنوان یک هورمون مردانه شناخته می شود، زنان نیز این هورمون را دارند). سایر علائم یائسگی مانند تعریق شبانه، خستگی، بدخلقی و اضطراب نیز می توانند بر زندگی جنسی فرد تأثیر بگذارند.

اگر در دوران یائسگی هستید، بهتر است با یک متخصص سلامت زنان در مورد آزمایش تستوسترون برای درمان با جایگزینی هورمون مشورت کنید. این درمان ها میل جنسی، خلق و خوی و سطح انرژی را بهبود می دهد. این دارو در دوزهای بسیار کم به صورت ژل و روی پوست استفاده می شود.

9. مشکلات پوستی : از علامت هشدار دهنده عدم تعادل هورمون ها

آکنه مزمن در بزرگسالان می تواند نشانه ای از سطوح پایین استروژن و پروژسترون و سطوح بالای هورمون های آندروژن و سندرم تخمدان پلی کیستیک باشد. عدم تعادل هورمونی در دوران بارداری یا یائسگی نیز می تواند باعث خارش پوست شود. خشکی پوست یکی از نشانه های یائسگی یا مشکلات تیروئید است.

از کجا بفهمم مشکل هورمونی دارم؟

برای تشخیص اختلالات هورمونی، به علائم زیر توجه کنید:

• تغییرات در قاعدگی (عقب افتادن یا خونریزی زیاد)
• احساس خستگی مداوم
• افزایش وزن بی‌دلیل
• تغییر خلق و خو، اضطراب، یا افسردگی
• ریزش غیر طبیعی مو یا جوش‌های شدید
• کاهش میل جنسی یا مشکلات خواب

در صورت مشاهده این علائم، انجام آزمایش خون هورمونی مانند استروژن، پروژسترون، TSH، پرولاکتین و تستوسترون توصیه می‌شود. حتماً با متخصص زنان یا غدد درون‌ریز مشورت کنید.

روش‌های تشخیص عدم تعادل هورمونی

برای تشخیص عدم تعادل هورمونی، پزشک ممکن است از روش‌های زیر استفاده کند:

 – آزمایش‌های خونی

اندازه‌گیری سطح هورمون‌هایی مانند استروژن، پروژسترون، تستوسترون، TSH، T3 و T4.

– سونوگرافی

برای بررسی ساختار تخمدان‌ها و رحم، به ویژه در موارد مشکوک به PCOS.

– معاینه فیزیکی و بررسی علائم بالینی

ارزیابی علائم فیزیکی و روانی مرتبط با عدم تعادل هورمونی.

روش‌های درمان عدم تعادل هورمونی زنان

درمان عدم تعادل هورمونی در زنان: راه‌های درمان اختلالات هورمونی در زنان به علت ایجاد آن، بستگی دارد و برای تنظیم هورمون زنانه استروژن می‌توان راهکارهای متفاوتی پیش گرفت که در این بخش می‌خواهیم شما را با انواع قرص تنظیم کننده هورمون زنان آشنا کنیم که شامل موارد زیر هستند:

• استروژن واژن برای درمان خشکی یا درد واژن 
• هورمون درمانی تیروئید در افراد مبتلا به کم کاری تیروئید
• استفاده از روش‌های پیشگیری بارداری برای تنظیم چرخه قاعدگی
• داروهای ضد آندروژن از داروی تعادل هورمونی برای درمان اختلالات هورمونی در زنان
• درمان بهم ریختگی هورمونی: استروژن درمانی در زنان با علائم ناراحت کننده یائسگی مانند گرگرفتگی

درمان قطعی اختلالات هورمونی

درمان اختلالات هورمونی بستگی به علت آن دارد. برخی از راه‌های درمان قطعی عبارتند از:

• هورمون‌درمانی جایگزین (HRT): برای زنان یائسه یا دارای کاهش شدید هورمون‌های جنسی.
• تنظیم تیروئید: با داروهای خاص در صورت کم‌کاری یا پرکاری تیروئید.
• درمان تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS): با داروهای ضد آندروژن و تنظیم چرخه.
• تغییر سبک زندگی: شامل تغذیه مناسب، کاهش استرس و ورزش منظم.
• گیاه‌درمانی: مثل رازیانه یا Vitex (با تأیید پزشک)

در موارد مزمن، درمان دارویی و پیگیری منظم کلید بهبود دائمی است.

نقش تغذیه و مکمل‌ها در تعادل هورمونی

تغذیه سالم نقش بسیار مهمی در حفظ تعادل هورمونی دارد. بسیاری از مواد مغذی مورد نیاز برای تولید و تنظیم هورمون‌ها از طریق رژیم غذایی تأمین می‌شوند.

مواد غذایی مفید برای تعادل هورمونی:

• چربی‌های سالم: مثل آووکادو، روغن زیتون، مغزها و دانه‌ها، به تولید هورمون‌های جنسی کمک می‌کنند.
• پروتئین با کیفیت بالا: مثل گوشت بدون چربی، تخم‌مرغ، ماهی و حبوبات، برای تولید پیام‌رسان‌های شیمیایی ضروری هستند.
• فیبر غذایی: به تنظیم انسولین و کاهش استروژن اضافی در بدن کمک می‌کند.
• سبزیجات صلیبی (کلم، بروکلی): به سم‌زدایی استروژن اضافی کمک می‌کنند.

مکمل‌های پیشنهادی:

• منیزیم: برای تعادل استروژن و کاهش علائم پیش از قاعدگی مؤثر است.
• ویتامین B6: در تنظیم خلق و افزایش سطح پروژسترون نقش دارد.
• ویتامین D: کمبود آن با بسیاری از اختلالات هورمونی مرتبط است.
• اسید چرب امگا 3: در تنظیم التهاب و بهبود عملکرد غدد درون‌ریز مؤثر است.

پیشگیری از عدم تعادل هورمونی

برای پیشگیری از عدم تعادل هورمونی، می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:

• حفظ وزن سالم: چاقی می‌تواند بر تعادل هورمونی تأثیر منفی بگذارد.
• اجتناب از مواد شیمیایی مختل‌کننده غدد درون‌ریز: مانند BPA و فتالات‌ها.
• مدیریت استرس: از طریق تکنیک‌های آرام‌سازی و فعالیت‌های تفریحی.
• معاینه منظم پزشکی: برای شناسایی زودهنگام مشکلات هورمونی.

نتیجه‌گیری