سینوزیت در کودکان، علائمی درد بین دو چشم و پیشانی، گرفتگی بینی و سرفه دارد. زمانی که گرفتگی بینی کودک شما برطرف نمیشود ممکن است به دلیل عفونت سینوس یا التهاب سینوس ایجاد شده باشد. این عفونت در اغلب مواقع پس از سرماخوردگی یا همراه با آلرژی رخ میدهد. سینوزیت در واقع عفونت سینوسهای گونه و پیشانی است. این بیماری قابل درمان است و معمولا مشکل حادی برای کودک ایجاد نمیکند. اما هر چقدر اطلاعات شما در این زمینه بیشتر باشد، بهتر میتوانید به کودکتان کمک کنید و روند درمان را سرعت ببخشید. اما سینوزیت چطور ایجاد میشود و علل آن چیست؟ در این مطلب از سایت مرکز پارسیان مهرپرور با سینوزیت کودکان، علائم سینوزیت و درمان عفونت سینوسی در کودکان آشنا شوید.
سینوزیت در کودکان چیست؟
سینوزیت در کودکان یکی از بیماریهای شایع تنفسی است که با علائمی مانند درد بین دو چشم، پیشانی، گرفتگی بینی و سرفههای مداوم همراه است. اگر گرفتگی بینی کودکتان برای مدت طولانی باقی بماند، ممکن است نشاندهندهی عفونت سینوسی باشد. این مشکل معمولاً پس از سرماخوردگی یا در اثر آلرژی بروز میکند.
سینوسها چه هستند و سینوزیت چگونه ایجاد میشود؟
سینوسها چهار جفت حفرهی هوایی در داخل استخوانهای صورت و جمجمه هستند که شامل:
- سینوس فکی (Maxillary Sinus): در استخوان گونه
- سینوس پیشانی (Frontal Sinus): در پیشانی
- سینوس اتموئید (Ethmoid Sinus): در بین دو چشم
- سینوس اسفنوئید (Sphenoid Sinus): در عمق بینی و پشت چشمها
در حالت عادی، این سینوسها با یک لایه نازک از مخاط پوشیده شدهاند که از ورود آلودگیها و ذرات مضر جلوگیری میکند. اما وقتی کودک دچار سرماخوردگی، آلرژی یا عفونت باکتریایی میشود، سینوسها ملتهب شده و ترشحات در آنها تجمع میکنند. این شرایط، محیط مناسبی برای رشد باکتریها، ویروسها و قارچها فراهم میکند که منجر به بروز سینوزیت میشود.
🔹 نکته: سینوزیت در نوزادان بسیار نادر است، زیرا سینوسهای آنها هنوز بهطور کامل شکل نگرفتهاند.
علائم سینوزیت در کودکان
علائم سینوزیت بسته به سن کودک متفاوت است. برخی از رایجترین علائم عبارتند از:
🔹 علائم در کودکان خردسال (زیر ۵ سال)
✔️ گرفتگی یا آبریزش بینی همراه با ترشحات زرد یا سبز
✔️ تب خفیف (۳۷.۵ تا ۳۸.۵ درجه سانتیگراد)
✔️ بیاشتهایی و بدخوابی
✔️ سرفههای مداوم، بهخصوص در شب
✔️ تحریکپذیری و بیقراری
🔹 علائم در کودکان بزرگتر (۵ سال به بالا)
✔️ سردرد و فشار در ناحیه سینوسها (پیشانی، گونهها و اطراف بینی)
✔️ سرفههای شدید که با دراز کشیدن تشدید میشود
✔️ گوش درد یا احساس فشار در گوش
✔️ گلودرد مزمن و ترشحات پشت حلق
✔️ کاهش حس بویایی و بدبویی دهان
📌 هشدار: اگر تب کودک پس از ۷ روز ادامه داشت یا علائم شدیدتر شدند، ممکن است عفونت باکتریایی ایجاد شده باشد و نیاز به مراجعه به پزشک باشد.
در صورتی که شاغل یا دست تنها هستید و برای نگهداری از فرزندان خود به پرستار کودک و نوزاد احتیاج دارید،میتوانید از تعرفه پرستار و مراقبت کودک که توسط مرکز پارسیان مهرپرور ارائه میشود، استفاده نمایید. جهت دریافت خدمات پرستاری و مراقبت از کودک در منزل با ما تماس بگیرید.
علل ایجاد سینوزیت در کودکان
سینوزیت میتواند در اثر عوامل مختلفی ایجاد شود، از جمله:
🔹 عفونتهای ویروسی: سرماخوردگی یکی از شایعترین علل سینوزیت است.
🔹 آلرژی و حساسیتهای فصلی: التهاب ناشی از آلرژی میتواند باعث انسداد سینوسها شود.
🔹 عفونتهای باکتریایی: برخی عفونتهای تنفسی میتوانند منجر به سینوزیت مزمن شوند.
🔹 عوامل محیطی: آلودگی هوا، دود سیگار و مواد شیمیایی میتوانند خطر سینوزیت را افزایش دهند.
🔹 اختلالات ساختاری: انحراف تیغه بینی یا بزرگ بودن آدنوئیدها ممکن است باعث انسداد سینوسها شود.
ارتباط آسم، آلرژی و سینوزیت در کودکان
💡 تحقیقات نشان داده است که کودکانی که به آسم و آلرژی مبتلا هستند، بیشتر در معرض سینوزیت مزمن قرار دارند. دلیل این ارتباط این است که التهاب مزمن راههای هوایی میتواند باعث تحریک و انسداد سینوسها شود.
برخی از علائم سینوزیت ناشی از آلرژی عبارتند از:
✔️ خارش و عطسه مداوم
✔️ ترشحات بینی شفاف و آبکی
✔️ سرفههای خشک و تحریککننده
انواع سینوزیت در کودکان
سینوزیت به چهار نوع اصلی تقسیم میشود:
| نوع سینوزیت | مدت زمان بیماری | ویژگیها |
|---|---|---|
| سینوزیت حاد | کمتر از ۴ هفته | معمولاً به دنبال سرماخوردگی ایجاد شده و با درمان آنتیبیوتیکی بهبود مییابد. |
| سینوزیت تحت حاد | ۴ تا ۱۲ هفته | علائم سینوزیت طولانیتر از معمول است ولی همچنان قابل درمان است. |
| سینوزیت مزمن | بیش از ۱۲ هفته | معمولاً نیاز به بررسیهای پزشکی دقیقتر دارد. |
| سینوزیت راجعه حاد | بیش از ۴ بار در سال | کودک دچار حملات سینوزیتی مکرر میشود. |
📌 نکته: در صورتی که کودک شما بهطور مکرر دچار سینوزیت میشود، باید با پزشک متخصص برای بررسی عوامل زمینهای مشورت کنید.
تشخیص سینوزیت در کودکان
تشخیص سینوزیت معمولاً با معاینه بالینی و بررسی علائم کودک انجام میشود. اما در مواردی که سینوزیت مزمن باشد یا درمانهای معمول مؤثر واقع نشوند، پزشک ممکن است آزمایشهای بیشتری را تجویز کند.
🔹 روشهای تشخیصی سینوزیت
- معاینه بالینی: پزشک داخل بینی کودک را بررسی کرده و به دنبال تورم، قرمزی و ترشحات چرکی میگردد.
- تصویربرداری با اشعه ایکس: در موارد شدید یا مزمن، رادیوگرافی سینوسها برای بررسی میزان انسداد و التهاب توصیه میشود.
- سیتی اسکن سینوسها: اگر سینوزیت طولانیمدت باشد و علائم شدید ایجاد کند، سیتیاسکن میتواند ساختار سینوسها را بهدقت نشان دهد.
- کشت ترشحات بینی: اگر عفونت سینوسی کودک به درمانهای آنتیبیوتیکی پاسخ ندهد، پزشک ممکن است نمونهای از ترشحات را برای بررسی نوع باکتری یا قارچ ارسال کند.
📌 نکته: در بیشتر موارد، پزشکان سینوزیت را بر اساس علائم و بدون نیاز به تصویربرداری تشخیص میدهند.
درمان قطعی سینوزیت در کودکان
درمان سینوزیت به شدت بیماری و عامل ایجادکننده آن بستگی دارد. اگر سینوزیت خفیف باشد، معمولاً بدون نیاز به آنتیبیوتیک و تنها با استراحت و درمانهای حمایتی بهبود مییابد. اما در موارد شدیدتر، مصرف داروهای تجویزی ضروری است. ما در ادامه همه موارد را بررسی می کنیم.
– داروهای مناسب برای سینوزیت در کودکان (آنتی بیوتیک، مسکن و …)
– آنتیبیوتیکها: اگر سینوزیت باکتریایی باشد، پزشک آنتیبیوتیکهایی مانند:
- آموکسیسیلین (Amoxicillin)
- کوآموکسیکلاو (Augmentin)
- آزیترومایسین (Azithromycin)
- کلاریترومایسین (Clarithromycin)
- سفتریاکسون (Ceftriaxone) در موارد شدید
بهترین آنتی بیوتیک برای سینوزیت کودکان:
آنتی بیوتیک برای سینوزیت و ریه مانند قرص آموکسی سیلین، کوآموکسی کلاو (آموکسیسیلین کلاولانات)، کلاریترومایسین، آزیترومایسین، سولفامتوکسازول، تریمتوپریم و سیپروفلوکساسین است. که برای درمان سینوزیت حاد باکتریایی استفاده میشود. قبل از اقدام به مصرف آنتیبیوتیک برای درمان سینوزیت مزمن و حاد با پزشک خود صحبت کنید.
📌 توجه: آنتیبیوتیکها باید طبق تجویز پزشک و به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز مصرف شوند. قطع زودهنگام دارو ممکن است باعث عود مجدد عفونت شود.
– مسکن و کاهشدهنده تب: برای کاهش تب و درد سینوسی میتوان از استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کرد.
– اسپریهای بینی و دکونژستانتها: برای کاهش تورم و گرفتگی بینی، پزشک ممکن است اسپریهای استروئیدی مانند فلوتیکازون یا مومتازون را تجویز کند.
– داروهای ضدحساسیت: اگر سینوزیت ناشی از آلرژی باشد، آنتیهیستامینها مانند لوراتادین یا ستیریزین مفید خواهند بود.
– درمان خانگی سینوزیت در کودکان (۳ مورد)
علاوه بر درمان دارویی، روشهای خانگی نیز میتوانند به تسریع بهبودی کودک کمک کنند. در ادامه برخی از موثرترین روشهای خانگی را معرفی میکنیم:
🔹 ۱. بخور دادن و استفاده از دستگاه رطوبتساز
استنشاق بخار آب گرم به باز شدن سینوسها کمک میکند. همچنین استفاده از دستگاه بخور سرد در اتاق کودک از خشکی هوای محیط جلوگیری کرده و به کاهش التهاب سینوسها کمک میکند.
🔹 ۲. شستوشوی بینی با محلول آبنمک
✅ محلول سالین (آبنمک رقیق) به تخلیه ترشحات سینوسی و کاهش عفونت کمک میکند.
روش استفاده:
- یک قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید.
- با استفاده از سرنگ یا بطری مخصوص، محلول را داخل یکی از سوراخهای بینی بریزید تا از سوراخ دیگر خارج شود.
- این کار را روزی دو تا سه بار انجام دهید.
📌 نکته: این روش برای کودکان بالای ۳ سال توصیه میشود.
🔹 ۳. دمنوشهای گیاهی مناسب برای سینوزیت
برخی از گیاهان دارویی خواص ضدالتهابی و ضدباکتریایی دارند که به بهبود سینوزیت کمک میکنند:
✔️ دمنوش بابونه (ضدالتهاب و آرامبخش)
✔️ دمنوش آویشن (کمک به رفع احتقان بینی و تقویت سیستم ایمنی)
✔️ دمنوش مریمگلی (ضدعفونیکننده قوی)
📌 نکته: این دمنوشها برای کودکان بالای ۲ سال مناسب هستند و باید در مقدار کم مصرف شوند.
– سینوپلاستی با بالن
سینوپلاستی با بالن در کودکان روش درمانی کمتهاجمی است که در آن با استفاده از بالن کوچکی راه بینی را باز میکنند. این عمل را اغلب میتوان در مطب انجام داد. در این روش با وارد کردن بالن در مجرای بینی و باد کردن بالن، راه سینوسها باز میشود.
– برخی روشهای درمان سینوزیت مزمن
درمان به علائم، سن و سلامت عمومی و همچنین به شدت بیماری کودک تان بستگی دارد. درمانهای مختلفی که ممکن است در این موارد ارائه شوند عبارتند :
- شستشوی سینوسها (شستشوی سینوسها با محلول سالین زیر بیهوشی عمومی)
- جراحی و برداشتن آدنوئید (بعضی اوقات همزمان با شستشوی سینوسها انجام میشود)
- جراحی آندوسکوپی سینوسها ( روشی که کمی تهاجمی تر از روشهای قبلی است. در این روش مسیری که تخلیه طبیعی سینوسها از طریق آن به داخل بینی انجام میشده و حالا مسدود شده است را جراحی میکنند تا سینوسها کمتر دچار انسداد شوند.)
پیشگیری از ایجاد سینوزیت
تغییرات ساده در سبک زندگی یا محیط منزل میتواند به کمتر شدن ریسک ابتلای سینوزیت در کودکان کمک کند. برای مثال در زمستان که سیستم گرمایشی سبب خشکی غیر عادی هوای داخل منزل میشود، از دستگاه بخور سرد برای تأمین رطوبت ۵۰% – ۴۵% در منزل استفاده کنید. وجود رطوبت از خشکی هوا که منجر به تورم و دردناک شدن و نیز عفونت سینوسها میشود جلوگیری میکند. تمیز کردن مرتب دستگاه بخار و جلوگیری از رشد قارچ و کپک در آن اهمیت دارد.
✅ رعایت برخی نکات ساده میتواند احتمال ابتلای کودک به سینوزیت را کاهش دهد:
✔️ شستن مرتب دستها برای جلوگیری از انتقال ویروسها و باکتریها
✔️ مرطوب نگه داشتن محیط خانه برای جلوگیری از خشکی مخاط بینی
✔️ اجتناب از قرار گرفتن در معرض دود سیگار و آلودگی هوا
✔️ تقویت سیستم ایمنی کودک با تغذیه سالم، خواب کافی و ورزش
عوارض سینوزیت در کودکان
به علت نزدیک بودن سینوسهای پارانازال به چشمها و مغز، اختلالات چشمی یا داخل جمجمه ای ثانویه به سینوزیت حاد باکتریال امکان دارد به وجود آید.
عوارض چشمی
سلولیت پری اوربیتال باعث تورم بافت اطراف حدقه چشم میشود و سلولیت اوربیتال که ساختمان hnهای داخل حدقه ی چشم را درگیر میکند و سبب proptosis و Chemosis، کاهش قدرت بینایی، دوبینی، درد چشم و اختلال در حرکات خارجی چشم میشود. در این موارد باید سی تی اسکن انجام شود و سریعا درمان آنتی بیوتیک وریدی شروع شود. انجام مشاوره ی اورژانس چشم پزشکی نیز ضروری است.
عوارض داخل جمجمه ای
مننژیت، ترومبوز سینوس کاورنو، آمپیم ساب دورال، آبسه اپیدورال و آبسه ی مغزی. در صورتی که کودک دچار اختلال هوشیاری، سفتی گردن، یا علایم افزایش فشار داخل جمجمه داشته باشند، سریعا باید سی تی اسکن مغز و اوربیت و سینوسها انجام شود و درمان با آنتی بیوتیکهای وسیع الطیف وریدی ( سفتریاکسون یا ترکیب سفتریاکسون با وانکومایسین) پس از انجام کشت باید شروع گردد.عارضه ی دیگر : Putt puffy tumor یا استئومیلیت استخوان فرونتال که تورم و ادم پیشانی وجود دارد. درناژ جراحی در این موارد نیاز است.
پیشگیری از عوارض سینوزیت
اولین اقداماتی که شما میتوانید انجام دهید:
- در صورتی که ترشح سبز – زرد بینی بیشتر از ۲ روز ادامه یابد با پزشک مشورت کنید.
- اگر جسم خارجی در کار نیست، برای رفع احتقان بینی از بخور آب جوش استفاده کنید؛
- اگر کودک شما مبتلا به سرماخوردگی، سرفه یا گلودرد شده، به تغییر رنگ ترشحات بینی کودک توجه کنید؛
- بینی کودک را از نظر وجود جسم خارجی در آن بررسی کنید. در صورت وجود جسم خارجی ترشحات بینی امکان دارد بدبو و خونی باشد. در صورتی که نمیتوانید به راحتی جسم خارجی را بیرون بیاورید به پزشک مراجعه کنید؛
📌 نکته: اگر کودک شما دچار تورم صورت، کاهش بینایی یا سردرد شدید همراه با تب بالا شد، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
خلاصه درمان سینوزیت کودکان
در صورتی که گرفتگی بینی کودکتان بهبود نمییابد، امکان دارد وی دچار التهاب یا عفونت سینوسی یا سینوزیت شده باشد. سرماخوردگی تنها علت ایجاد سینوزیت نمیباشد. توجه به نشانههای عفونت سینوسی در کودکان شامل : شکل غیر عادی بینی، عفونت دندانی، جراحت و آسیب بینی، جسم خارجی در بینی میتوان جلوی التهاب سینوس را گرفت. توجه داشته باشید که بچههای مبتلا به آلرژی دستگاه تنفسی خیلی مستعد ابتلا به عفونت سینوس هستند بدون اینکه سرما خورده باشند.
📢 لطفاً نظرات و تجربیات خود را در بخش دیدگاهها با ما به اشتراک بگذارید.
پرسشهای متداول
🔹 سینوزیت حاد معمولاً ۲ تا ۴ هفته طول میکشد، اما نوع مزمن آن ممکن است بیش از ۱۲ هفته ادامه یابد.
🔹 خود سینوزیت مسری نیست، اما ویروسهایی که باعث ایجاد آن میشوند (مانند ویروس سرماخوردگی) میتوانند منتقل شوند.
🔹 اگر سینوزیت ویروسی باشد، آنتیبیوتیک کمکی نمیکند. اما اگر باکتریایی باشد، مصرف آنتیبیوتیک طبق دستور پزشک لازم است.
🔹 بله، ماساژ آرام پیشانی، گونهها و بینی میتواند به تخلیه ترشحات سینوسها کمک کند.
🔹 حفظ بهداشت، تقویت سیستم ایمنی و مرطوب نگه داشتن بینی و محیط مهمترین راههای پیشگیری هستند.
2 دیدگاه
[…] به گونه ای که استخوان بینی فرورفته میشود و در عمل به سینوس صدمه وارد شده است که اصطلاحا به آن بینی زینی شکل […]
[…] ضعیف تری دارد بیشتر دچار عوارض ثانوی سرماخوردگی ماند سینوزیت یا عفونتهای گوش میشود. تأثیر آب و هوای سرد به طور […]