راه رفتن کودک | علت دیر راه افتادن، 12 تمرین آموزشی جدول رشد

راه رفتن کودک: علت دیر راه افتادن، آموزش گام به گام و جدول زمانی رشد 

راه رفتن کودک به تنهایی نتیجه آمادگی و فعالیت صحیح عضلات زیادی است. بلند شدن و برداشتن اولین قدم یکی از هیجان انگیزترین لحظات زندگی کودک و والدین است. بیشتر نوزادان بین ۱۰ تا ۱۸ ماهگی شروع به راه رفتن می‌کنند. این فرایند در هر نوزادی متفاوت است. ممکن است نوزاد شما نیاز به کار کردن داشته باشد تا یاد بگیرد که چگونه راه برود. نکته مهم تشویق و تمرین است تا کودک بتواند به راحتی راه برود. در این مقاله از سایت مرکز پارسیان مهرپرور به آموزش راه رفتن به کودکان و درمان ترس از راه رفتن در آنها می‌پردازیم:

علت دیر راه رفتن کودکان

بیشتر کودکان سالم بین ۱۰ تا ۱۸ ماهگی شروع به برداشتن اولین قدم‌ها می‌کنند. اما اگر کودک شما تا این سن هنوز راه نمی‌رود، لزوماً نشانه‌ی مشکلی جدی نیست. با این حال، بررسی دلایل جسمی و روانی تأخیر در راه رفتن بسیار مهم است تا بتوان در زمان مناسب به کودک کمک کرد.

 دلایل جسمی دیر راه رفتن کودک

عوامل جسمانی زیر می‌توانند باعث تأخیر در راه رفتن کودک شوند:

• شلی عضلات (هیپوتونی): کودکانی که قدرت عضلات پایینی بدنشان ضعیف است، دیرتر شروع به راه رفتن می‌کنند.
• سفتی بیش از حد عضلات (هایپرتونی): این حالت می‌تواند مانع حرکت طبیعی پاها شود.
• تولد زودرس (نوزاد نارس): معمولاً نوزادانی که قبل از موعد به دنیا آمده‌اند، مراحل رشدی‌شان کمی کندتر پیش می‌رود.
• مشکلات ژنتیکی مانند سندروم داون: این کودکان به دلیل ضعف عضلانی و اختلال در هماهنگی حرکات، ممکن است دیر راه بیفتند.
• اختلالات عصبی مانند اوتیسم یا فلج مغزی: این کودکان نیازمند ارزیابی تخصصی و کاردرمانی هستند.

📌 نکته مهم: اگر کودک شما در کنار تأخیر در راه رفتن، علائمی مثل سفتی یا شلی عضلات، تأخیر در نشستن یا ایستادن نیز دارد، حتماً با پزشک اطفال یا کاردرمانگر مشورت کنید.

 دلایل روانی تأخیر در راه رفتن کودک

برخی کودکان از نظر جسمی مشکلی ندارند اما به دلایل روانی و محیطی از راه رفتن خودداری می‌کنند:

1. اضطراب جدایی: کودک از این‌که از آغوش والدین جدا شود می‌ترسد و تمایلی به حرکت مستقل ندارد.
2. دلبستگی ناایمن: کودکانی که ارتباط عاطفی پایدار با والدین ندارند، ممکن است برای جدا شدن از آن‌ها مقاومت کنند.
3. تجربه‌های منفی قبلی: زمین خوردن یا افتادن ناگهانی می‌تواند باعث ترس از راه رفتن شود.
4. عدم تشویق والدین: نبود حمایت عاطفی یا بی‌توجهی والدین می‌تواند اعتماد به نفس کودک را کاهش دهد.
5. ترس‌های منتقل‌شده از والدین: اگر پدر یا مادر بیش از حد مراقب یا نگران باشند، این ترس به کودک منتقل می‌شود.
6. نگرفتن کودک در آغوش: کودک ممکن است راه رفتن را تهدیدی برای فاصله گرفتن از والدین بداند، چون کمتر او را بغل می‌کنند.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر کودک شما:

1. تا ۱۵ ماهگی حتی یک قدم برنداشته است،
2. تا ۹ ماهگی نتوانسته بدون تکیه بنشیند،
3. یا هنگام ایستادن وزن خود را روی پاهایش نمی‌اندازد،

👩‍⚕️ حتماً باید با پزشک اطفال یا متخصص رشد کودک مشورت کنید.

راههای زود راه رفتن کودک

اینکه کودک یاد بگیرد چگونه راه برود به تجربیات زیادی نیاز دارد؛ کودک باید یاد بگیرد سر پا بایستد، بدون حمایت بایستد و با استفاده از تکیه به یک مبل یا دیوار راه رفتن را شروع کند تا در نهایت بتواند مستقل حرکت کند. همچنین علت دیر راه افتادن کودک باید مشخص باشد تا در صورتی که علائمی از یک اختلال شناسایی شد، یک راه حل مناسب و فوری در نظر گرفته شود.

فعالیت‌های مثل آنچه که به افزایش ثبات مفاصل لگن، افزایش قدرت عضلات پا، تمرین تعادل کمک می‌کنند؛ به کودک کمک می‌کنند تا از قدرت بینایی خود و تجربیاتی که به دست می‌آورد برای راه رفتن استفاده کند.

درمان ترس کودکان از راه رفتن

ترس از راه رفتن کودک آن هم وقتی که والدین می‌فهمند همسن‌های فرزندشان خیلی وقت پیش توانسته‌اند راه بروند، تبدیل به موضوعی مهم و نگران کننده می‌شود. برای از بین بردن ترس از راه رفتن کودک تان ابتدا باید علت بروز آن را بفهمید. اگر هیچ نوع مشکل جسمانی وجود نداشته باشد، پس باید کودک را از نظر روانی بررسی شود. اما چگونه کودکی که قادر به فهم مسائل نیست، در همین سنین طفولیت آسیب روانی می‌بیند؟

• شاید کودکان توانایی درک و شناخت مسائل را مانند بزرگسالان نداشته باشند.
• اما آن‌ها نیز دارای بعد روانی بوده و استرس‌ها و محیط زندگی می‌تواند بر آن‌ها نیز تاثیر بگذارد.
• نگرانی‌های بیش از حد یا بر عکس بی توجهی والدین به مسائل فرزندان سلامت رشدی آن‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

بزرگترین ترس از راه رفتن کودک چیست؟

کودک راه رفتن را در حدود یک سالگی با طی مراحل مختلف یاد می‌گیرد. راه رفتن کودک از دو جنبه اهمیت دارد:

جنبه اول

• کودک با راه رفتن می‌تواند با تسلط، سرعت و کنترل بیشتر به کاوش محیط بپردازد.
• پس استقلال کودک برای کشف محیط اطرافش که لازمه رشد اوست، به مهارت راه رفتن کودک بستگی دارد.

جنبه دوم

• راه رفتن کودک اولین قدم برای جدا شدن از والدین محسوب می‌شود و نیاز به بغل شدن توسط والدین را کاهش می‌دهد.
• همچنین این موضوع برای کودک می‌تواند اضطراب جدایی ایجاد کند.

آموزش صحیح راه رفتن کودک

بلند شدن و برداشتن اولین قدم یکی از هیجان انگیزترین لحظات زندگی کودک و والدین است. راه رفتن کودک به تنهایی نتیجه آمادگی و فعالیت صحیح عضلات زیادی است. هماهنگی عضلات دست‌ها، پاها تا عضلات پشت و کمر همگی برای برداشتن اولین قدم‌ها ضروری است.

5 راه کمک به صحیح راه رفتن کودک

بلند شدن و برداشتن اولین قدم یکی از هیجان انگیزترین لحظات زندگی کودک و والدین است. راه رفتن کودک به تنهایی در نتیجه آمادگی و فعالیت صحیح عضلات زیادی است. هماهنگی عضلات دست‌ها، پاها تا عضلات پشت و کمر همگی برای برداشتن اولین قدم‌ها ضروری است. به کمک ترفندهای زیر کودکتان به راه می‌افتد :

۱) برای راه رفتن کودک به آن کمک کنید

برای مثال مبلمان منزل خود را به گونه ای بچینید که کودک بتواند با کمک گرفتن از آنها راه برود. به کودک خود کمک کنید تا با نگه داشتن انگشتان دست خود، مبلمان را رها کند و با دستانشان والدین یا پرستار کودک در منزل را بگیرند.

۲) کودک خود را به حالت ایستاده حرکت دهید:

به کودک خود اجازه دهید انگشتان دست شما را بگیرد و آنها را به حالت ایستاده حرکت دهید. هر چقدر بیشتر پاهای کودک ورزش داده شود کودک زودتر شروع به حرکت میکند. نگه داشتن کودک در حالت ایستاده نیز به محکم شدن عضلات پاهایشان کمک می‌کند.

۳) برای راه رفتن کودک، او را تشویق کنید:

کودکان از زمان تولد دوست دارند پدر و مادر را خوشحال کنند و تشویق شوند. بنابراین برای ایستادن یا راه رفتن کودکانه و تلاش‌هایش او را تشویق کنید.

۴) کودکان نیازی به خرید کفش ندارند:

برای کودک خود کفش‌های پیاده روی نخرید. تا زمانی که سطوح تمیز و بی خطر برای راه رفتن کودک وجود دارد، اجازه دهید تا راه برود و پابرهنه مسائل را کشف کند. اگر ترجیح می‌دهید جوراب‌های که لیز نباشند و ترمز دار باشند برایشان تهیه کنید. همچنین اگر کودک شما قصد بیرون رفتن از منزل را دارد، حتما از کفشهای سبک و انعطاف پذیر برای آنها استفاده کنید. از چکمه‌های بلند یا کفش ورزشی بلند بپرهیزید زیرا گرفتن بیش از حد مچ پا در واقع می‌تواند حرکت آنها را محدود میکند.

۵) برای راه رفتن کودک، او را مجبور به ایستادن نکنید:

اگر کودک نمی‌خواهد که بایستد و یا حرکت کند او را مجبور به این کار نکنید. این کار می‌تواند در کودک شما ترس از راه رفتن ایجاد کند.در نتیجه ایستادن یا راه رفتن آنها را به تأخیر اندازد. بسیاری از نوزادان وقتی آماده می‌شوند قدم می‌زنند. بنابراین اگر کودک شما تا سن ۱۸ ماهگی یا احتمالاً بزرگتر از ۱۸ ماه شروع به راه رفتن نکند، نگران نباشید.

نکته : هنگامی‌که کودک شما شروع به راه رفتن کرد حتما باید خانه خود را ایمن کنید، زیرا می‌توانند به ارتفاعات و احتمالاً خطرات جدید برسند.

نشانه های راه افتادن کودک

نوزادان یک شبه راه رفتن را شروع نمی‌کنند. علایم راه رفتن با گام های تدریجی و رشد فیزیکی که در نهایت منجر به راه رفتن می‌شوند، شروع می‌شوند.

1. بالا کشیدن بدن برای ایستادن

این یکی از اولین علائمی است که آمادگی کودک شما را برای راه رفتن نشان می‌دهد. به نظر می‌رسد که کودک چندین حرکت اسکات ( نوعی ورزش ) انجام می‌دهد ، اما در واقع در حال تقویت عضلات و هماهنگی خود است.

2. راه رفتن با تکیه بر امتداد اشیا یا مبلمان

اگر کودک را در حالی که به اشیا اطراف یا مبلمان تکیه نموده و سعی در راه رفتن دارد ببینید این به معنی این است که بزودی راه خواهد رفت. این حرکت نشانگر قابل توجهی برای بهبود قدرت عضلات و تعادل بدن است. کودک با این کار یاد می گیرد هنگام حرکت وزن خود را روی هر دو پا متعادل نگه دارد.

3. راه رفتن کودکان با کمک

کودک ممکن است سعی کند راه برود یا در حالی که دستان شما را نگه دارد قدم های کوچکی را بردارد. اگر کودک دارای اسباب بازی های مانند روروئک،یا اتومبیل یا اسباب بازی های موسیقی مخصوص راه رفتن است و سعی در حرکت دادن آنها دارد، این ممکن است نشانه ای از قصد آنها برای راه رفتن باشد.

4. عبور از میان اشیا (موانع)

هنگامی‌که کودک شما سعی می‌کند با عبور از روی اشیا یا غلبه بر آنها به حرکت خود ادامه دهد ، این نشان دهنده اشتیاق آنها برای برداشتن اولین قدم های خود است.

5. تلاش برای بالا رفتن از پله ها

اگر کودک بارها و بارها سعی دارد رده های راه پله را نگه دارد تا خودش را بالا بکشد و از پله بالا برود، این می‌تواند نشان دهد که آنها به زودی اولین قدم های خود را برمی‌دارند. علائم آمادگی برای راه رفتن ممکن است در نوزادان متفاوت باشد. والدین می‌توانند اغلب حرکاتی را که کودک آنها برای راه رفتن انجام می‌دهد تشخیص دهند. برخی از نوزادان ممکن است بدون نشان دادن علائم مشخص آمادگی، به تدریج شروع به راه رفتن کنند.

7 تمرین راه رفتن کودک

همه کودکان در حال یادگیری مراحل رشد هستند، بسیار مهم است که بدانید هیچ دو کودکی دقیقا شبیه به هم نیستند. هر کودک مراحل رشد را طبق روش خود طی می‌کند. در ادامه 7 تمرین برای آموزش راه رفتن به کودک را بررسی کرده ایم. در حین انجام این تمرینات زیر کودک را حمایت کنید و به او سخت نگیرید. استرس و ترس کودک می‌تواند سبب تاخیر در یادگیری راه رفتن شود. والدین می‌بایست از طریق تشویق کردن و صبور بودن به کودکان خود راه رفتن را بیاموزند.

۱) نشستن رو چهار پایه و تقویت پای کودک برای راه رفتن

زمانیکه فرزندتان قادر بود بدون کمک شما بنشیند او را بر روی چهارپایه کودک بنشانید. حتماً باید در این حالت والدین در کنار کودک باشند تا در مواقع لزوم او را نگه دارند. مهم است که چهارپایه بدون پشتی باشد و والدین پشت به فرزندشان باشند. پاهای کودک باید در این موقعیت کف زمین را لمس کند و حتی قادر باشد به زمین فشار بیاورد. در این حالت زانوهای کودک می‌بایست زاویه ۹۰ درجه داشته باشند.

در همین حالت از کودک بخواهید که وسیله ای را از روی زمین بر دارد و مجدد به روی چهارپایه بنشیند. آن شیء را به اطراف چهارپایه بگذارید تا عضلات مختلف درگیر شوند. این تمرین عضلات پاها، پشت و شانه‌های کودک را تقویت می‌کند و او را آماده برای راه رفتن می‌کند. این تمرین همچنین به کودک کمک می‌کند تا پاهایش را به شکلی قرار دهد که بتواند وزن خودش را بر روی آنها بگذارد.

۲) استفاده از اسباب بازی برای ایستادن

اسباب بازی را در نزدیکی او و کمی‌بالاتر از او قرار دهید و او را تشویق کنید تا بلند شود و اسباب بازی را بر دارد.

۳) ایستادن با کمک

کودک از طریق مبل و میز و یا صندلی هم سطح خود می‌تواند بایستد و شما یکی از دستانش را برای حفظ تعادل بگیرید. در این حالت به آرامی به جلو و عقب بروید. اگر کودک نیاز به انگیزه دارد می‌توانید یک عروسک را در انتهای مبل قرار دهید تو او به سمت عروسک حرکت کند.

۴) شوت زدن

زمانی که کودک به کمک ایستاده است شما می‌توانید یک توپ سبک را در جلوی پای او قرار دهید. حال او را تشویق کنید تا به آن ضربه بزند. در ابتدا بهتر است خودتان چند ضربه به توپ بزنید. اگر شما توپ را پشت پای او قرار دهید او برای ضربه زدن مجبور است پای خود را بلند کند تا به توپ ضربه بزند. توپ را در دو طرف او قرار دهید تا تمرین ضربه زدن با هر دو پا را یاد بگیرد.

۵) به کودک کمک کنید که بنشیند

برخی از کودکان شروع به بلند شدن می‌کنند ولی نمی‌توانند بنشینند. بنابراین آنها پس از بلند شدن ممکن است گریه کنند و بعدا تمایلی به دوباره بلند شدن نشان ندهند. به کودکتان کمک کنید تا به آرام خم شود و بنشیند.

۶)گرفتن لگن کودک

والدین باید در مقابل کودک بنشینید. حال دستان کودک را روی شانه خود قلاب می‌کنند و همزمان با گرفتن لگن کودک، او را تشویق به راه رفتن می‌کنند. برای این کار والدین می‌تواند آرام آرام به عقب بروند تا کودک را به جلو هدایت کنند. به مرور والدین می‌توانند میزان حمایت خود را کم کنند.

۷) راه رفتن با کمک

یکی دیگر از روشهای آموزش راه رفتن به کودک این است که او را بلند کنید و پشت او قرار بگیرید. سپس به آرامی یکی از بازوان اش را به جلو و سپس دیگری را بکشید.

چند نکته مهم: بسیار مهم است که در حین انجام این تمرینات کودک را حمایت کنید و به او سخت نگیرید. استرس و ترس کودک می‌تواند سبب تاخیر در یادگیری راه رفتن شود. والدین و پرستار کودک در منزل باید از طریق تشویق کردن و صبور بودن به کودک خود راه رفتن را بیاموزند.

جدول زمانی راه رفتن کودک از تولد تا پنج سالگی

پنگوئنی راه رفتن کودک

هر نوع اختلال در الگوی راه رفتن کودک که از کنترل او خارج باشد، یک ناهنجاری به حساب می‌آید. این ناهنجاری‌ها در اثر مشکلات ژنتیکی، آسیب‌ها و برخی بیماری‌های مادرزادی یا اکتسابی ایجاد می‌شوند. راه رفتن مثل اردک یا پنگوئن یکی از الگوهای رایج بد راه رفتن در کودکان است. این نوع ناهنجاری‌های در کودکانی که تازه راه افتاده اند، کاملا طبیعی است و جای نگرانی ندارد.

درمان اردکی راه رفتن کودک

کاردرمانگر کودک ابتدا علت الگوی بد راه رفتن کودکان را تشخیص دهد، سپس بر اساس علت آن، تکنیک‌های توانبخشی لازم را جهت تقویت پای کودک و درمان راه رفتن غلط او طراحی می‌کند. فراموش نکنید که این تمرینات را باید ابتدا زیر نظر کاردرمانگر به خوبی یاد بگیرید، بعد می‌توانید آنها را در منزل برای کودکان اجرا کنید.