بررسی بیماری زکام در کودکان
در این مقاله از سایت مرکز پارسیان مهرپرور علل و درمان زکام کودکان را بررسی میکنیم. زکام در کودکان از بیماریهای شایع فصل پاییز است در این بیماری بیشتر بینی درگیر میشود. به هنگام زکام شدن کودکان راههای تنفس از طریق بینی دچار مشکل میشود. این بیماری عموما پس از سرماخوردگی ایجاد میشود. بسیاری والدین ترجیح میدهند برای درمان بیماریهای ساده کودکان از روشهای طبیعی و خانگی استفاده کنند.
بیماری زکام چیست؟
معنی زکام در زبان عربی همان سرماخوردگی میباشد. در اصطلاح طب سنتی زکام به معنی التهاب بافت مخاطی بینی است. این بیماری موجب احتقان بینی، آبریزش بینی و کاهش حس بویایی میشود. زکام آبریزش بینی به طرف خارج حلق و سینه است.
عوامل ایجاد زکام چیست؟
این آبریزش بینی میتواند در نتیجهٔ سرماخوردگی ساده یا آلرژی های فصلی ایجاد شود. ممکن است علت بروز زکام در پی بیماری مهمتری مانند سرخک و آنفولانزا باشد. مخاط یا آب بینی و گلو به خودی خود روشن و روان است که به صورت آبریزش از بینی خارج میشود اما امکان دارد قبل از، بهبود این بیماری بیماری غلیظ و زرد رنگ شود.
آیا زکام در کودکان خطرناک است؟
زکام مزمن امکان دارد به دلیل سینوزیت ایجاد شود. مخاط و یا آب بینی که در سینوسهای عفونی وجود دارد از پشت گلو پائین میآید و باعث میشود کودک به خصوص در زمان خوابیدن یا دراز کشیدن سرفه کند. به همین دلیل، تنفس برای کودک مشکل میشود و اگر مقدار زیادی مخاط قورت داده باشد به خاطر احساس بدی که برایش به وجود میآید امکان دارد باعث استفراغ کردن کودک شود. گاهی اوقات، زکام در کودکان با عفونت گوش میانی، بزرگ شدن لوزه سوم و یا پولیپ بینی در کودکان همراه است. زکامی که بر اثر بیماریهای جزئی به وجود میآید خطرناک نیست. اما در مورد زکام مزمن حتما باید درمان شود.
علائم بیماری زکام
زکام در هر فرد علائمی متفاوتی را ایجاد میکند. از جمله علائم بیماری زکام به شرح زیر میباشد:
- گرفتگی بینی
- بلع مخاط و استفراغ
- سرفه کردن به خصوص در شب
- آبریزش از بینی با ترشح شفاف
- بروز مشکل در غذا خوردن، به خصوص در شیرخواران کوچک
نکته :
یکی از مشخصترین انواع زکام حاد، در مبتلایان به تب یونجه به وجود میآید. تب یونجه به صورت آبریزش از بینی با خارش و آمدن اشک از چشمها و عطسه کردن همراه است.
تغذیه کودکان مبتلا به زکام چگونه باید باشد؟
در این زمان از غذاهای مورد علاقه کودک استفاده نمایید. در نظر داشته باشید که بهتر است از غذاهای نرم مثل سوپ، پوره یا فرنی بیشتر در این ایام استفاده نمایید. برای ایجاد احساس آرامش در کودک قبل از غذا خوردن، دست و صورت آن را بشویید و در صورت گرفتگی بینی، قبل از غذا، بینی او را تمیز کنید. در هنگام غذا دادن به کودک بیمار صبر و حوصله به خرج دهید. توجه داشته باشید که اجبار کودک به غذا خوردن باعث حالت تهوع و استفراغ میشود پس هیچوقت به اجبار این کار را انجام ندهید. در نهایت در زمان خواب آلودگی کودک به او غذا ندهید.
غذاهای ممنوعه هنگام زکام در کودکان
یکی از راههایی که میتواند درمان سرماخوردگی را تا بهبود کامل میسر کند، پیروی از رژیم غذایی درست و سالم و عدم مصرف غذاهای ممنوعه در این ایام میباشد که شامل موارد زیر میباشد :
- لبنیات
- آب یخ، قهوه و کاکائو
- غذاهای نفاخ مثل حبوبات
- غذاهای تند، شور و ترش
- غذاهای چرب و سرخ کرده
- سبزیجات تند مثل شاهی
- میوههای با طبیعت سرد و تر
- شیرینی که در قنادی تهیه میشود
- غذاهای آماده، یا مانده و کارخانهای
- مصرف گوشتهای غلیظ (مثل گوشت گاو و گوساله)
اقدامات مفید در زمینه زکام در کودکان
بدون تجویز پزشک هرگز از قطرههای بینی استفاده نکنید. اگر کودک شما شبها سرفه میکند بالشی را زیر سر وی قرار دهید تا ترشحات بینی داخل گلو نشود. باید به کودک یاد بدهیم که مرتب فین کند و او را به این کار تشویق کنیم. زکام احتمالاً درمانی بیشتر از این ندارد. اگر کودک شما به سختی نفس میکشد منتول( معروفترین فرآورده این ماده همان پماد ویکس است) را که البته به صورت قطره هم وجود دارد میتوان به سینه کودک بمالید و یا به لباسهای خواب او بپاشید و اگر متوجه حرف شما میشود از او بخواهید بخار ناشی از بلورهای منتول را که در آب داغ حل شدهاند با نفس بالا بکشد و یا به صورت بخور از آن استفاده کنید.
اقدامات پزشک هنگام زکام در کودکان
وقتی در هنگام زکام، کودک نمیتوانست خوب غذا بخورد و دچار مشکل در غذا خوردن شد، هر چه زودتر با پزشک مشورت کنید و یا اگر فکر میکنید زکام در کودکان بر اثر یک واکنش آلرژیک از قبیل تب یونجه است و یا اینکه بدون هیچ دلیل مشخصی ادامه دارد مراجعه به دکتر لازم است. پزشک اقدامات زیر را انجام میدهد :
- پزشک برای کودک قطرههای بینی تجویز میکند تا گرفتگی را قبل از غذا خوردن برطرف کند.
- اگر زکام در کودکان ناشی از سینوزیت مزمن و یا گوش میانی باشد آنتی بیوتیک مینویسد.
- اگر زکام در کودکان ناشی از بزرگی لوزه سوم و یا به علت پولیپ بینی باشد عمل جراحی ضرورت دارد.
- زمانی که پزشک گرفتن زکام را به دلیل آلرژی یا حساسیت بداند، احتمالاً یک سری آزمایشات را برای یافتن علل احتمالی توصیه میکند.
توصیههای لازم در زمینه زکام در کودکان
الف: روش صحیح گرفتن بینی را به کودک یاد بدهید تا اینکار را هر تعداد که لازم است انجام دهد.
ب: هرگز بینی کودک را با چیزی شبیه گوش پاک کن و یا هر وسیله دیگری تمیز نکنید. این کار موجب میشود مخاط و آبهای داخل آن به طرف عقب رانده شوند.
ج: هرگز بدون توصیه دکتر سعی نکنید از داروهای ضد گرفتگی بینی یا احتقان استفاده کنید زیرا این داروها محوطه دماغ را کاملاً خشک میکنند و بدن برای جبران آن، مخاط بیشتری تولید میکند.
علل بیماری زکام از دیدگاه طب سنتی
بر اساس دیدگاه طب سنتی گاهی زکام بر اثر عوامل خارجی ایجاد میشود. که این عوامل به دو بخش گرمایی و سرمایی ایجاد میشوند :
ایجاد زکام بر اثر عوامل گرمایی :
این گرما باعث خارج شدن رطوبت مغز به سمت بینی و حلق خواهد شد. شامل:
- قرار گرفتن در آفتاب
- نزدیک آتش قرار گرفتن
- بوئیدن چیزهای گرم مثل مشک و زعفران
- خوردن چیزهای گرم مثل خردل، سیر، پیاز
ایجاد زکام بر اثر عوامل سرمایی مانند:
- مواجهه با آب سرد
- سر را برهنه کردن بعد از ورزش و استحمام
- برهنه نگهداشتن سر به مدت طولانی در هوای سرد
درمان خانگی زکام در کودکان
شما میتوانید بعد از مراجعه به پزشک و مشخص شدن نوع و شدت بیماری کودک، درمانهای خانگی ملایم و ایمنی را نیز امتحان کنید. اگرچه این درمانها بیماری کودکتان را که دوره آن معمولاً تا ۱۰ روز طول میکشد کوتاه نخواهد کرد اما حتماً حال عمومی او را خیلی بهتر خواهد کرد. درمان زکام کودکان در طب سنتی شامل موارد زیر میشود:
- کودک به هنگام تب به حمام نرود.
- در زمان ابتلا به زکام باید از ورزش شدید پرهیز کرد.
- مصرف تخم کتان به همراه عسل با کمی فلفل سودمند است.
- یک قاشق چایخوری پودر زنجبیل دم کرده به همراه عسل میل کنید.
- در زمان ابتلا به بیماری، حرکت دادن اندامهای تحتانی بدن بسیار مفید است.
- آبگوشت، سوپ و شورباهایی که در آن شلغم و اسفناج باشد، توصیه میشود.
- در طول سرماخوردگی کودکان برای درمان زکام پودر آویشن را در غذا، شیر، آب و چای بریزید و میل کنید.
- مصرف آب گرم در زمانی که حلق درگیر است برای درمان زکام کودکان مفید است و آن را نرم میکند.
- سیاهدانه، بازکننده گرفتگیهای بینی و سینوسهاست و مخصوصا اگر با سرکه باشد برای زکام مفید است.
- مصرف سوپ سرماخوردگی حاوی رشتهفرنگی، روغن کنجد، شوید، بال مرغ، پیاز و نمک و زردچوبه و لیمو عمانی توصیه میشود.
شربت برای زکام کودکان
رایجترین شربتهای زکام کودکان به انواع زیر دستهبندی میشوند:
- کوریزان (Corizan)
- شربت اکسپکتورانت
- شربت پلارژین (Plargin)
- شربت دیفن هیدرامین (Diphenhydramine)
خلاصه مطلب
زكام فزونی مخاطها در داخل بيني و گلو است و میتواند در نتيجه سرماخوردگی ایجاد شود و يا دنباله يك بيماري عفونی مانند سرخك و آنفولانزا باشد. زكامی كه بر اثر بيماریهای جزئی ايجاد میشود خطرناك نيست. اما زكام مزمن نيازمند درمان است. با شناسایی علائم این بیماری بهتر میتوانید به درمان آن بپردازید. جهت مشاوره رایگان و بهرهمندی از پرستار کودک و نوزاد میتوانید با مرکز ما تماس حاصل فرمایید. همچنین اگر تجربهای در این زمینه دارید با ما در میان بگذارید.