علل انواع سردرد و درمان سردرد کودکان در خانه
سردرد کودکان از جمله مشکلاتی است که اغلب کودکان از آن شکایت میکنند. والدین عموماً یا به آن بی توجهی میکنند یا سردرد را به بیماریهای خطرناک مانند تومور ربط میدهند. سردرد میتواند یک بیماری معمول باشد یا علت یک بیماری خطرناک زمینه ای باشد. سردرد ممکن است ناشی از علل ساده باشد مثل دیر خوابیدن، بازی زیاد در زیر آفتاب، ضربه خوردن به سر و…. نکته حائز اهمیت در مورد این سردردها این است که علت آن را تشخیص دهیم. در این نوشته از سایت مرکز مهرپرور علل، انواع و روشهای درمان سردرد بچهها در خانه را بررسی میکنیم.
تعریف سردرد
عارضه سردرد از جمله اختلالهای شایع است و میتواند خوش خیم باشد و بدون نیاز به درمان خاص یا میتواند غیرقابل تحمل و نشانه یک بیماری خطرناک باشد. درمان صحیح درد سر در کودکان به علت ایجاد آن بستگی دارد. قبل از مصرف مسکن در پی کشف علت سردرد باشید.
نشانههای سردرد در کودکان چیست؟
کودکان مخصوصاً در سنین پایین ممکن است نتوانند به روشنی از سردرد خود صحبت کنند. بنابراین تشخیص علائم توسط والدین اهمیت زیادی دارد.
برخی نشانههای رایج سردرد در کودکان عبارتند از:
- شکایت از درد در پیشانی، پشت سر یا دو طرف سر
- گریه کردن یا بیقراری بدون علت مشخص
- بستن چشمها و حساسیت به نور
- تهوع یا استفراغ همراه با درد سر
- خوابآلودگی یا ضعف عمومی
در کودکان نوپا، سردرد ممکن است تنها با تغییر رفتار مانند بیقراری، گریه، یا ناتوانی در خوابیدن مشخص شود.
چرا کودکان سردرد میگیرند؟ (علل شایع سردرد)
علتهای سردرد در کودکان میتواند بسیار متنوع باشد. گاهی یک مسئله ساده مانند گرسنگی و گاهی مشکلی جدیتر مانند تومور مغزی میتواند باعث سردرد شود.
دلایل شایع سردرد در کودکان:
| علت | توضیح |
|---|---|
| کمآبی بدن | نخوردن مایعات کافی باعث کاهش جریان خون مغز و در نتیجه سردرد میشود. |
| گرسنگی طولانی | نخوردن غذا در زمان مناسب میتواند قند خون را کاهش دهد و موجب سردرد شود. |
| استرس و اضطراب | مشکلات در مدرسه، تنشهای خانوادگی یا ترس میتوانند منجر به سردرد شوند. |
| خستگی یا کمخوابی | کودکانی که به اندازه کافی نمیخوابند بیشتر دچار سردرد میشوند. |
| بیماریهای ویروسی | سرماخوردگی، آنفلوآنزا یا تب میتوانند با سردرد همراه باشند. |
| مشکلات بینایی | اگر کودک نیاز به عینک داشته باشد، فشار روی چشمها باعث سردرد میشود. |
انواع سردرد در کودکان
شناخت نوع سردرد به انتخاب درمان مناسب کمک میکند. در کودکان نیز مانند بزرگسالان انواع مختلفی از سردرد وجود دارد.
1. سردرد تنشی (Tension Headache)
شروع درد در ناحیه سر تنشی چند دقیقه طول میکشد و علت سردرد پیشانی در کودکان است. این دردها در شقیقه و دو طرف سر کودک بروز میکند و ممکن است سردرد در خواب آنها هم اختلال ایجاد کند و الگوی خواب را به هم بزند یا اینکه موجب انتشار درد در قسمت پشت گردن هم شود. درد سر تنشی در برخی کودکان ممکن است با عوارض پوستی هم همراه باشد. سردرد تنشی علت سردرد در بالای سر است و والدین را به شدت نگران میکند.
علائم:
- درد خفیف تا متوسط
- بدون حالت تهوع یا استفراغ
- حساسیت به نور و صدا کمتر دیده میشود.
علت درد پیشانی در کودکان چیست و چه زمانی نگران کننده میشود؟
واقعیت این است که برخی از کودکان در اثر استرس دچار سردرد یا بیقراری میشوند. معمولاً علت سردرد در کودکان ۷ ساله ترس و استرس ورود به مدرسه است. حتی کودکانی که والدین آنها با هم اختلاف دارند و اختلاف و تشنج را تجربه میکنند، ممکن است سردرد داشته باشند. برای درمان سردرد پیشانی در کودکان که به علت سرماخوردگی ایجاد شده میتوانید از شیوههای درمان سردرد کودکان در طب سنتی استفاده کنید و درد را کم کنید.
2. میگرن کودکان (Pediatric Migraine)
درد سر میگرنی سن و سال خاصی ندارد و از نوزادان تا کودکان و بزرگسالان را درگیر میکند. البته در بین کودکان با سن بالاتر بیشتر از نوزادان شاهد بروز درد سر میگرنی هستیم. میگرن ممکن است از ۵ سالگی آغاز شود. در برخی کودکان حتی بدون درد، علائم میگرن مانند تهوع یا اختلال دید ظاهر میشود. با اینحال علت سردرد در کودکان ۸ ساله یا بزرگتر که مبتلا به میگرن هستند شناخته نشده است. اما احتمالاً مسائل ژنتیکی در ایجاد آن دخیل باشد. بروز سردرد و حالت تهوع در کودکان و حساسیت به نور میتواند یک نشانه جدی سردرد میگرنی باشد. البته داروهای میگرن برای سردرد در کودکان ۶ ساله و بالاتر تجویز میشود.
علائم:
- درد شدید در یک طرف سر
- حالت تهوع، استفراغ
- حساسیت به نور و صدا
- اختلالات بینایی (دیدن نورهای چشمکزن)
3. سردرد خوشهای (Cluster Headache)
اگرچه نادر است، اما در کودکان هم دیده میشود. درد بسیار شدید و معمولاً در یک طرف سر یا اطراف چشم است.
علائم:
- افتادگی پلک
- سردرد یک طرفه
- بیقراری و تشویش
- ریزش شدید اشک
- قرمزی چشم در یک طرف سر
- عرق شدید در پیشانی یا صورت
- رنگپریدگی یا برافروختگی صورت
- ورم اطراف چشم در یک طرف سر
- گرفتگی یا آبریزش بینی در یک طرف سر
۴. سردرد ناشی از مشکلات ساختاری یا بیماریهای جدی
در موارد نادر، سردرد ممکن است نشانهای از مواردی مانند تومور مغزی، فشار داخل جمجمه یا مننژیت باشد. این موارد فوریت پزشکی هستند.
سردرد ناشی از عفونت و تب کودکان
شایعترین علت، ابتلا به عفونتهایی نظیر سینوزیت، عفونت گوش و گلو است. وقتی کودک علاوه بر سردرد تب هم دارد باید به عفونت مشکوک شد. متخصص بیماریهای مغز و اعصاب به علائم بالینی همراه سردرد توجه میکند و از روشهای تشخیصی برای پیدا کردن علت سردرد استفاده میکند تا بتواند مناسبترین دارو را تجویز کند.
سردرد ناشی از ضربه سر
بروز سوانح ممکن است با ضربه به سر کودک همراه باشد و سردرد ایجاد کند. معمولاً سردرد کودک ۶ ساله یا بزرگتر در بازی یا در اثر زمین خوردن ایجاد میشود. برای کودکی که با این علت سردرد را تجربه کند باید هر چه سریعتر اقدامات تشخیصی لازم انجام شود تا از وخیم شدن اوضاع جسمی او جلوگیری شود. درصورتی که بعد از سانحه رانندگی یا پرت شدن از بلندی کودک سردرد داشته باشد باید برای تشخیص دقیق علت سردرد به دکتر مغز و اعصاب مراجعه کنید.
سردرد ناشی از مشکلات مغزی کودکان
با اینکه بروز درد سر به دلیل تومور خیلی شایع نیست، اما در برخی از کودکان علت سردرد آبسه یا تومور مغزی است که موجب ایجاد فشار روی مغز میشود. کودکانی که به این عارضه مبتلا میشوند علائمی نظیر اختلال در بینایی، سرگیجه و عدم تعادل و هماهنگی دارند.
سردرد کودکان به علت غذاهای خاص
برخی از کودکان سردرد را به دلیل استفاده از خوراکیها یا نوشیدنیهای خاص تجربه میکنند. به طور مثال نوشیدنیهای حاوی کافئین مانند قهوه یا خوراکیهای حاوی نیترات که در گوشتهای پخته شده به عنوان نگهدارنده استفاده میشود میتواند موجب ایجاد سردرد شود. خیلی از اوقات دلیل سردرد در کودکان ۶ ساله مصرف سوسیس و کالباس یا بیکن است. برای درمان این موارد به جای استفاده از قرص و شربت سردرد کودکان، مصرف این خوراکیهای را قطع کنید.
سردرد کودکان در سرماخوردگی
این نوع سردرد نشانهی خطرناکی نیست و همره با آبریزش بینی، عطسه، بیاشتهایی بروز میکند. سردرد پیشانی در کودکان به دلیل سرماخوردگی آنها را بیحال و خسته میکند.
جدول مقایسه انواع سردرد در کودکان
| نوع سردرد | محل درد | شدت | علائم همراه | درمان خانگی پیشنهادی |
|---|---|---|---|---|
| تنشی | دو طرف سر | ملایم تا متوسط | بدون تهوع، حساسیت کم به نور | کمپرس گرم، ماساژ |
| میگرن | یک طرف سر | شدید | تهوع، نورگریزی، اختلال بینایی | کمپرس سرد، استراحت |
| خوشهای | اطراف چشم | بسیار شدید | اشکریزش، آبریزش بینی | مراجعه به پزشک |
| ناشی از بیماری | هر ناحیه | متغیر | تب، تهوع، بیحالی | مراجعه فوری به پزشک |
سردرد مزمن در کودکان
پزشکان، سردرد مزمن را برای سردردهای میگرنی و سردردهای عصبی استفاده میکنند که بیشتر از ۱۵ روز در یک ماه اتفاق میافتد. سردرد مزمن امکان دارد به وسیله یک عفونت، آسیب به سر یا مصرف داروها به وجود آمده باشد.
سردرد سینوسی کودکان (سردرد پیشانی در کودکان)
نواحی صورت، پل بینی، یا در گونهها این نوع سردرد احساس میشود. این نوع سردرد اغلب در ناحیه پیشانی متمرکز میشود. سردرد سینوسی کودکان ممکن است همراه با احتقان بینی یا آبریزش بینی باشد.
- سردردهای سینوسی با حرکت سر و دراز کشیدن تشدید میشوند.
- این نوع سردرد ممکن است ساعتها طول بکشد و اغلب فصلی است.
- سردرد سینوسی پس از بیدار شدن از خواب به حداکثر شدت خود میرسد.
سردرد کودکان و کرونا
محققان دریافتهاند خستگی، سردرد و تب رایجترین علائم ویروس کرونا در کودکان است و تنها شمار کمی از کودکان مبتلا به کووید-۱۹ به سرفه دچار میشوند و یا حس چشایی یا بویایی خود را از دست میدهند. سرویس سلامت همگانی بریتانیا (NHS) سه علامت را به عنوان علائم کووید-۱۹ در بزرگسالان و کودکان ذکر کرده است: درجه حرارت بالا، سرفه مداوم و کاهش یا تغییر حس بویایی یا چشایی.
سردرد چه زمانی نگرانکننده است؟
اگر هر یک از موارد زیر در کودک شما دیده شد، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید:
- سردرد ناگهانی و شدید (مثل ضربه شدید به سر)
- تغییر در رفتار یا هوشیاری
- سردردی که کودک را از خواب بیدار میکند
- تب بالا همراه با خشکی گردن
- استفراغ مکرر بدون دلیل واضح.
درمان خانگی سردرد کودکان با ۸ روش در منزل
برای سردرد کودکان چی خوبه؟ شیوع درد سر در کودکان بسیار بالاست و در صورتی که درمان نشود ممکن است خطرات جدی برای فرد ایجاد کند. در ادامه روشهای خانگی (مورد استفاده در طب سنتی) درمان سردرد کودکان را بررسی میکنیم.
1. درمان سردرد به کمک زنجبیل
ریشه زنجبیل دارای ترکیبات مفیدی از جمله انواع آنتی اکسیدان و مواد ضد التهاب میباشد. زنجبیل به کاهش و رفع نشانههای سردرد شدید مانند تهوع و استفراغ کمک میکند. برای درمان سردرد، ریشه زنجبیل را همراه چای میل کنید.
2. درمان سردرد به کمک دارچین
دارچین اثر فوق العادهای در کاهش دردها دارد؛ اثر ضد درد دارچین برابر با داروهای بروفن است. چای دارچین برای سردردهای ناشی از خستگی یا استرس به شدت توصیه میشود. مخلوط شیر گرم و دارچین روشی عالی برای تسکین سردرد و بهترین جایگزین قرص است.
3. درمان سردرد به کمک سیب
سرکه سیب به کمک متعادل کردن سطح اسیدی و قلیایی بدن به درمان سردرد کمک میکند. برای رفع سردرد میتوانید ۲ قاشق چایخوری سرکه سیب را به یک لیوان آب اضافه کنید و سپس میل نمایید.
4. درمان سردرد به کمک رزماری
رزماری دارویی طبیعی جهت درمان سردرد است. روغن رزماری دارای خواص تسکیندهنده و ضد التهابی است و به رفع سردرد کودکان کمک شایانی میکند. میتوانید از دمنوش برگ رزماری برای درمان سردرد استفاده کنید. استفاده از یک قاشق چایخوری روغن رزماری بر روی پیشانی به درمان سردرد کمک میکند.
5. درمان سردرد به کمک یخ
یخ با بی حس کردن محل به کاهش التهاب و درمان درد کمک میکند. استفاده از کمپرس سرد، به درمان سردرد کمک میکند.
6. درمان سردرد به کمک پودر خردل
فشارخون در رگهای پا از تمام قسمتها بالاتر است. برای کاهش فشار و درمان سردرد، مراحل زیر را انجام دهید:
- یک ظرف آب داغ را با پودر خردل مخلوط کنید.
- سپس پاهای خود را در آن به مدت نیم ساعت داخل آن قرار داده و با حوله خشککنید.
7. آب بنوشید
کم آبی بدن از مهمترین دلایل سردرد میباشد. برای درمان سردرد کودکان سریعاً مقداری آب به او بدهید. نوشیدن آب سبب رقیقتر شدن خون و افزایش پتانسیل رگها برای خون رسانی بهتر میشود و به طور مستقیم با رفع سردرد در ارتباط است.
8. درمان سردرد کودکان در خانه به کمک اسطوخودوس
درمان سردرد پیشانی در کودکان: اسطوخودوس دارای خاصیت ضد التهابی است و از بهترین مواد درمانی درد در ناحیه سر است. اسطوخودوس همچنین علل ایجاد سردرد مانند بیخوابی یا بدخوابی، افسردگی و استرس را از بین میبرد. برای رفع سردرد چند قطره روغن اسطوخودوس را در به دو فنجان آب اضافه کنید سپس بخار آن را استنشاق کنید.
دارو برای درمان سردرد کودکان
اگر سردرد شدید است و روشهای خانگی اثر ندارد، میتوان از داروهای بدون نسخه با مشورت پزشک استفاده کرد. داروهایی مانند استامینوفن یا ایبوپروفن در کودکان بالای ۶ ماه به مقدار مناسب قابل استفاده هستند.
هشدار: هرگز بدون توصیه پزشک به کودک آسپیرین ندهید. این دارو میتواند در کودکان باعث سندرم خطرناک ری شود.
دارو برای سردرد کودکان
استامینوفن برای سردرد کودکان یا ایبوپروفن معمولا میتوانند سردرد کودکان را آرام کند. در هنگام مصرف آسپرین برای کودکان یا نوجوانان احتیاط کنید. آسپرین برای کودکان زیر دو سال ممنوع است. آسپرین موجب سندرم ری میشود، بیماری نادری که موجب مرگ کودک میگردد. برای کودکان بالای شش سال میتوانید تریپتان بدهید، تریپتان دارویی میباشد که برای درمان میگرن مورد استفاده میشود. زمانی که کودک به همراه سردرد میگرنی، حالت تهوع و استفراغ دارد، پزشک امکان دارد یک داروی ضد حالت تهوع نیز تجویز کرده باشد. داروی ضد تهوع از کودکی به کودکی دیگر تفاوت دارد.
عوارض سردرد در بچه ها
سردرد از مشکلات شایع در طب کودک میباشد اثراتی که سردرد میتواند بر توان یادگیری کودک، خاطرات، شخصیت، فعالیتهای اجتماعی و تحصیلی او بگذارد به علت و شدت و دفعات حمله سردرد بستگی دارد در بیشتر موارد علت مراجعه والدین به پزشک بیش از آنکه به منظور تخفیف سردرد باشد برای کسب اطمینان از این مسئله است که آیا عامل خطرناکی کودک را تهدید نمینماید ؟ نکته قابل توجه در کودک عدم توانائی کودک در بیان مسئله و علائم است و پاسخ آنها نسبت به سردرد الگوی قابل پیش بینی نداشته و ممکن است حالتهائی همچون بیقراری، کج خلقی و استفراغ داشته باشد.کودک یک اتاق تاریک را ترجیح دهد و یا مکررا سر و چشم خود را مالش بدهد.
پیشگیری از سردرد در کودکان
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. با رعایت چند نکته ساده میتوان از بسیاری از سردردها جلوگیری کرد.
- خواب کافی و منظم
- رژیم غذایی سالم با وعدههای منظم
- مصرف مایعات کافی
- کاهش زمان استفاده از موبایل و تبلت
- ایجاد محیط آرام در خانه
- کاهش استرس کودک با بازی و گفتوگو
خلاصه مطلب درد در ناحیه سر کودکان
درد سر از جمله مشکلاتی است که اغلب کودکان از آن شکایت میکنند.سردرد کودکان میتواند یک بیماری معمول باشد یا علت یک بیماری خطرناک زمینه ای باشد. نکته حائز اهمیت در مورد این سردردها این است که علت آن را تشخیص دهیم. در خیلی از موارد دیده شده که استفاده بیش از حد از داروها خود عاملی برای سردرد به حساب میآیند. همانطور که میدانید همه داروها دارای عوارض جانبی میباشند. در صورتی که کودک به طور دائم دارویی مصرف میکند بهتر است موضوع را با پزشک کودک در میان بگذارید.
سوالات متداول
اگر سردرد همراه با تب، تهوع شدید، تغییر در هوشیاری یا استفراغ شدید باشد، مراجعه فوری ضروری است.
بله، اگر یکی از والدین میگرن داشته باشد، احتمال بروز آن در کودک بیشتر است.
بله، استرس مدرسه، امتحان یا مشکلات خانوادگی از عوامل مهم سردرد هستند.
گاهی سردرد ناشی از فشار چشم یا نیاز به عینک است.
خیر، بسیاری از سردردها بیخطر و گذرا هستند، ولی برخی موارد نیاز به بررسی تخصصی دارند.
در بسیاری از موارد بله، ولی در صورت مزمن بودن، مراجعه به پزشک توصیه میشود.
استفاده طولانی از صفحهنمایشها ممکن است باعث سردرد و خستگی چشم شود.
ماساژ برای سردرد تنشی مناسب است، اما در میگرن ممکن است نتیجهای ندهد.
تغییرات شدید دما یا بودن در فضای گرم و بدون تهویه میتواند محرک سردرد باشد.
بله، اما تشخیص آن سختتر است و معمولاً با بیقراری و گریه مداوم همراه است.