کودک و آموزش بهداشت دهان و دندان

کودک و آموزش بهداشت دهان و دندان

در این مقاله به مبحث کودک و آموزش بهداشت دهان و دندان می پردازیم .

بهترین سن کودک برای شروع آموزش اصول بهداشت دهان و دندان قبل از سن ۷ سالگی یا پیش از شروع دوره دبستان می باشد.

پوسیدگی در سنین پایین در کودک بویژه در اولین دندان مولر دائمی رخ می دهد لذا تعدادی از والدین تصور   می کنند که این دندان شیری است و به آن توجهی نمی کنند و کودک دندان دائمی خود را از دست می دهد. این مسئله سبب بروز مشکلات دیگری در آینده از جمله نیاز به پروتز دندانی،ایمپلنت یا ارتودنسی به دلیل انحراف دندان های دیگر به سمت جای خالی دندان کشیده شده،می شود .

بیشترین مشکلات بیماران در حوزه دندانپزشکی ترمیمی ، ناشی از عوارض باقی مانده از پوسیدگی های دندان ها در دوران کودکی می باشد.

 اگر فردی تا سن ۲۲ سالگی دچار پوسیدگی های دندانی نشود،پس از این دوران حفظ سلامت دندان ها به مراتب راحت تر می شود.بیشتر بیماران در بزرگسالی تاوان عدم رعایت اصول بهداشتی در کودکی را می دهند.

در بعضی از کشورها میزان پوسیدگی کودکان در حد صفر است زیرا آنها هزینه زیادی را در زمینه پیشگیری هزینه می کنند اما در کشور ما هزینه ها بیشتر صرف درمان می شود که بسیار سنگین تر از هزینه های پیشگیری می باشد.

مطالعات نشان می دهند که میزان پوسیدگی های دندانی در مقایسه با ۲۰ تا ۳۰ سال قبل در کشور ما تغییر چندانی نداشته است،  رفع این مشکل نیازمند یک بسیج همگانی است تا بتوان میزان پوسیدگی ها را کاهش داد و از بروز آن پیشگیری کرد.

بنابراین بهترین و موثرترین قدم ها را می توان در مدارس برداشت و در همین راستا لازم است معاینات دوره ای از مدارس آغاز شود تا در صورت مشاهده مشکلی به دندانپزشکان ارجاع داده شود.  وضعیت پوشش بیمه ای خدمات دندانپزشکی نیز در کشور ما ضعیف است،  دولت باید در زمینه پیشگیری کمک کند و سازمان های بیمه گر هزینه های خدمات دندانپزشکی را حداقل تا سن دبیرستان به خوبی پوشش دهند.

  پیشگیری از پوسیدگی در بخش ترمیمی نیز جایگاه خاص خود را دارد اما از آنجایی که کار کردن در حوزه پیشگیری به علاقه و عشق دندانپزشک بستگی دارد و زمینه اقتصادی آن کمتر است،بیشتر دندانپزشکان چندان علاقه ای به فعالیت در این زمینه ندارند.

اگر افراد به مساله پیشگیری اهمیت بدهند و اصول بهداشتی دندان ها را رعایت کنند ،می توان از کشیده شدن دندان ها پیشگیری کرد،اما متاسفانه در این زمینه کمتر کار شده و علاقه به این رشته کم است و لازم است که دولت نیز در این زمینه کمک کند تا بتوان در این زمینه بیشتر کار کرد و میزان پوسیدگی ها را کاهش داد.  البته کارهایی انجام شده اما وضعیت به گونه ای نیست که بتوان گفت میزان پوسیدگی های دندانی نسبت به ۱۰ سال قبل کاهش چشمگیری یافته است.

  تازه ترین دستاوردها در زمینه ترمیمی،باندینگ ها(مواد چسبنده)و روش های جدید درمانی هستند که هر روز در حال توسعه اند. این مواد در زمینه ترمیم ها،چسباندن روکش به دندان ها و غیره به کار می روند و استفاده از آنها کار را برای دندانپزشکان آسان تر می کند.

 بسیاری از ترمیم ها که در گذشته با روشهای پیچیده انجام می شد،با به وجود آمدن تکنیک های جدید راحت تر شده و ماندگاری آنها بیشتر شده است و باندینگ ها جایگاه خود را در بخش های مختلف از جمله در بخش پروتز،کودکان،اندو،پروتز و ارتودنسی و غیره پیدا کرده اند.

شیردهی شبانه عامل پوسیدگی دندان در کودک

از مهمترین عوامل بروز این پوسیدگی در سنین پایین در کودک شیر دهی شبانه و با شیر خوابیدن کودک است.  این پوسیدگی ها بیشتر در سنین یک تا دو سالگی مورد توجه والدین قرار میگیرند که معمولا با درد شروع میشود،در حالیکه فرآیند پوسیدگی از بدو رویش دندان های شیری در کودک شروع شده است.

به طور متوسط میتوان حدودا تا  ۶ دندان پوسیده شیری در یک کودک ۲ ساله مشاهده کرد،اما گاهی نیز مشاهده می شود که تمامی دندان های شیری یک کودک دارای پوسیدگی است و به ندرت کودکی را می بینیم که دندان پوسیده شیری نداشته باشد.

این پوسیدگی ها در نهایت منجر به عصب  کشی یا کشیدن دندان     می شود و از آنجایی که کودکان کوچک توانایی کافی برای همکاری با دندانپزشک خود را ندارند،اغلب اوقات جهت انجام درمانهای دندانپزشکی بیهوشی عمومی لازم میشود.

 بروز پوسیدگی دندان های شیری در دو سال اول تولد بیشتر به این دلیل رخ می دهد که مادران شیر ده و پرستار کودک که با شیر خشک کودک را تغذیه می کنند،او را با شیر می خوابانند و در طول ساعات شب حین خواب،چندین وعده شیر به او می دهند .

این مساله باعث می شود که قند شیر که همان لاکتوز میباشد،به مدت طولانی در مجاورت دندان ها باقی بماندو سبب تخریب آنها شود.  این در حالی است که اگر پرستار کودک و یا مادران بعد از دادن شیر،قدری به کودک خود آب بدهند و یا با یک گوش پاکن یا تنظیف مرطوب دندان ها را تمیز نمایند،بروز این قبیل پوسیدگی ها به حداقل میرسد.

 در سنین بالاتر که کودک از شیر گرفته می شود و غذا می خورد نیز اشتباه دیگری که مادر و یا پرستار کودک  می کنند این است که به کودک خود در وعده های متعددی مواد قندی می دهند. این در حالی است که اگر تعداد دفعات خوراکی ها ی حاوی قند را به یک تا دو وعده در روز کاهش دهند و بعد از آن به کودک آب بدهند تا دندان هایشان شسته شود به جلوگیری از پوسیدگی دندانی کمک می کند.

 وقتی که کودک خوراکی می خورد،محیط دهان او اسیدی می شود و اگر این خوردن خوراکی مرتب و به فواصل کم صورت گیرد،محیط دهان او در طول روز با حمله اسیدی مواجه است و فرصتی برای پاکسازی پیدا نمی کند،بنابراین دندان هایی که در این محیط اسیدی هستند به شدت در معرض تخریب قرار می گیرند.

مادر یا پرستار کودک تصور می کنند که خوردن توت خشک و انجیر و کشمش بهتر از شکلات است و کمتر به سلامت دندان ها آسیب می رساند،اما واقعیت این است که این مواد بعلت خاصیت چسبندگی زیاد میتوانند مدت زیادی روی دندان ها باقی می مانند و به دندان ها آسیب برسانند.پس انتخاب ماده ی قندی که سریعتر از دهان پاک میشود نیز،راهی مناسب در کاهش پوسیدگی دندانهای شیری می باشد.