ماسک های بهداشتی:
با شیوع بیماری کرونا میزان استفاده از ماسک در تمام جوامع افزایش یافته است.بر اساس اطلاعات موجود، نحوه انتقال انسان به انسان این ویروس از طریق قطرات تنفسی یا تماس است.اندازه این ویروس بین 80 تا 160 نانومتر می باشد که این موضوع می تواند در انتخاب ماسک و وسایل حفاظت تنفسی مناسب کمک کننده باشد. در این مقاله از سایت مرکز پارسیان مهرپرور به بررسی انواع ماسک های تنفسی و 10 اشتباه رایج هنگام استفاده از ماسک می پردازیم:
انواع ماسک های تنفسی:
1)ماسک های پزشکی:
این نوع ماسکها از انتشار عفونت بین بیمار و پرسنل بهداشتی و درمانی پیشگیری می کنند.
این نوع ماسکها به طور معمول در شرایط عادی استفاده می شوند.
نه در مناطق با طغیان و شیوع بالای یک بیماری واگیردار تنفسی.
البته در هنگام شیوع بیماری جهت کنترل انتشار بیماری در افراد عادی نیز کاربرد دارد.
این نوع ماسکها با صورت به طور کامل متناسب نیست.
پس هنگام دم میزان زیادی از هوای آلوده میتواند از فضای بین ماسک و صورت وارد ریه فرد شود.
این ماسکها باید پس از استفاده در بسته های پلاستیکی بسته و دفع شوند.
تا خطر انتقال ناشی از استفاده نادرست و دفع ماسک ها افزایش پیدا نکند.
در محیط های انجام مراقبت بهداشتی برای استفاده از ماسک به توصیه های زیر توجه کنید:
- الف:ماسک جراحی باید دارای مقاومت زیاد در برابر مایعات داشته باشد و هنگام تنفس درون دهان فرو نرود.
- ب:ماسک را با دقت روی صورت قرار دهید تا دهان و بینی را بپوشانید و کامل گره بزنید تا هرگونه شکاف بین صورت و ماسک به حداقل برسد.
- پ:هنگام استفاده، از لمس کردن ماسک خودداری کنید.
- ت:برای در آوردن ماسک جلو ماسک را لمس نکنید بلکه بند آن را از پشت جدا کنید.
- ث:دستها را بعد از برداشتن ماسک اگر ماسک به وضوح آلوده باشد، با استفاده از مایع ضد عفونی کننده حاوی الکل یا صابون و آب تمیز کنید.
- ج:ماسک ها را به محض مرطوب یا خیس شدن با ماسک تمیز و خشک جدید تعویض کنید.
- چ:از ماسک های یکبار مصرف مجدد استفاده نکنید.
نکته:
- ماسک های جراحی ساده قابلیت فیکس شدن ندارند.
2)ماسکهای N95 و FFP2:
این ماسکها باید به طور کامل روی صورت بچسبد و نشتی نداشته باشند.
آزمون نشت بندی هر بار قبل از استفاده انجام شود.
این ماسکها فرد را در برابر گرد و غبار، میست، فیوم، و بیو آئروسول محافظت می کند.
ماسکهای N95 حداقل 95 درصد ذرات معلق با اندازه 3/0 میکرون را حذف می کند.
ماسکهای FFP2 از نظر حفاظتی حداقل 94 درصد ذرات معلق را حذف می کند.
ماسکهای N95 در برابر مواد روغنی مقاوم نمی باشند اما ماسکهای FFP2 مقاوم میباشند.
در ماسک های FFP:
هنگام دم هوا از بدنه ماسک فیلتر می شود.
در هنگام بازدم هوا بدون عبور از بدنه ماسک از دریچه یا سوپاپ خارج می شود.
محافظت تنفسی در قالب ماسک های گرد و غبار یکبار مصرف در سه رتبه تنفس قرار می گیرد:
FFP3- FFP2- FFP1
نکته 1)
FFP مخفف “Face Piece Filtering “است و شماره آن میزان سطح محافظت را نشان می دهد.
نکته 2)
سوپاپ روی ماسک به منظور تسهیل خروج هوای بازدمی از سوپاپ به جای کناره های ماسک میباشد.
عموما سوپاپ روی ماسک با فیلتر اشتباه گرفته می شود.
نکته 3)
استفاده از این نوع ماسک برای بیماران مبتلا به کووید- 19 و افراد مشکوک به این بیماری و همچنین کادر درمان ممنوع است.
نکات مهم در استفاده از ماسک N95:
- الف: بعد از انجام پروسیجرهای تولید کننده آئروسل انتوباسیون، ساکشن اندوتراکیال، برونکوسکوپی و…ماسک را دور بیندازید.
- ب:اگر ماسک آلوده به خون و سایر ترشحات بدن بیمار است آن را دور بیندازید.
- پ: بعد از مراقبت نزدیک و لمس بیمار مبتلا به عفونت، ماسک را دور بیندازید.
- ت:قبل و بعد از لمس یا تنظیم ماسک N95، دست خود را با آب و صابون شستشو داده یا با مایع الکلی ضدعفونی کنید.
- ث: اگر ماسک دچار آسیب فیزیکی مثل شل شدن نوارهای کشی، عدم فیکس مناسب ماسک روی صورت،شکسته شدن قطعه فلزی روی بینی شد، آن را دور بیندازید.
- ج:اگر ماسک N95 بطور واضح آسیب دیده یا تنفس کردن از درون آن سخت است، آن را دور بیندازید.
- چ:برای رعایت ایمنی کارکنان و بیماران، هرماسک بیشتر از 5 مرتبه استفاده نشود.
نحوه استفاده از ماسک تنفسی:
به طور کلی برای استفاده صحیح از ماسک ها باید مراحل زیر را انجام دهید:
1)دست هایتان را بشویید:
قبل از اینکه، به ماسک دست بزنید، باید دستهایتان تمیز باشند. آنها را با آب و مایع دستشویی بشویید.
2)از سالم بودن ماسک مطمئن شوید:
وقتی یک ماسک تنفسی جدید تهیه کردید، قبل از استفاده، باید از سلامت آن اطمینان حاصل کنید.
بررسی کنید که هیچ سوراخ و منفذی روی ماسک نباشد.
3)ماسک را روی صورتتان قرار دهید:
تعداد زیادی ماسک تنفسی در بازار وجود دارد.
با توجه به نوع و شکل آن، میتوانید ماسک مناسب را انتخاب و استفاده کنید.
4)گیره بینی ماسک را تنظیم کنید:
پس ازاینکه ماسک به خوبی روی صورت شما قرار گرفت، از انگشت شصت و اشاره استفاده کنید، تا ماسک روی تیغه بینیتان محکم شود.
5) ماسک را امتحان کنید:
در مرحله آخر، چند مرتبه داخل ماسک نفس عمیق بکشید.
مطمئن شوید که هوا از جداره ماسک نشت نکند.
با آرامش نفس بکشید.
نحوه پوشیدن ماسک N95:
1)دست را از میان بندهای ماسک عبوردهید و ماسک را به صورت کاسه در دست نگه دارید.
2)بندهای پشت سروگردن را ببندید.
3)نوار فلزی ماسک را با انگشتان دو دست فشار دهید.
4) آزمون نشتی فشار مثبت و منفی را انجام دهید.
نحوه تست نشتی ماسک:
روی ماسک را با دو دست خود بپوشانید مراقب باشید تا تنظیم ماسک و نحوه قرار گرفتن آن را به هم نزنید.
سپس دوآزمون زیر را انجام دهید:
- آزمون فشار مثبت:
یک بازدم عمیق انجام دهید در صورتی که در این حالت فشار مثبت درون ماسک وجود داشته باشد و ماسک برآمده شود.
به این معناست که نشتی هوا در آن وجود ندارد.
- آزمون فشار منفی:
یک دم عمیق انجام دهید.
اگر فشار منفی در ماسک وجود داشته باشد و ماسک به طرف داخل جمع شود.
در این صورت ماسک به نحو مناسب روی صورت شما قرار گرفته است.
نکته:
در هنگام انجام آزمون های بالا ، اگر نشتی در اطراف بینی رخ داد، ماسک را دوباره تنظیم کنید.
همچنین اگر نشتی در لبه های ماسک رخ داد، بندهای پشت سر را تنظیم کنید.
نحوه پوشیدن ماسک جراحی:
- ماسک جراحی را به گونه ای روی صورت قرار دهید که نوار فلزی در بالا قرار گیرد.
- بندهای پشت سروگردن را ببندید.
- نوار فلزی روی قسمت بالایی بینی را متناسب با بینی تنظیم کنید.
- ماسک را به گونه ای روی صورت تنظیم کنید که همه بینی و چانه را بپوشاند و روی صورت محکم شده باشد.
روش صحیح برداشتن ماسک تنفسی:
در هنگام برداشتن ماسک از روی صورت 4 مرحله زیر را انجام دهید:
الف) دستهایتان را بشویید:
بسته به کاری که قبل از برداشتن ماسک با دستهایتان انجام میدهید، ممکن است لازم باشد آنها را با آب و صابون یا الکل بشویید.
اگر دستکش دارید، قبل از برداشتن ماسک، آنها را از دست هایتان در بیاورید.
ب)با دقت ماسک را بردارید:
برای برداشتن ماسک از گوشه ها، بندها یا کش آن استفاده کنید.
برای از بین بردن ماسک آن را از پشت جدا کنید.
جلوی ماسک را لمس نکنید و بلا فاصله در سطل دربسته بیندازید.
در این مرحله، قسمت جلویی و فیلتر ماسک میتواند موجب انتقال آلودگی به شما شود.
ج)ماسک را دور بیاندازید:
ماسک تنفسی عموما وسیله ی یکبار مصرف است.
پس از استفاده از آن در محیط های آلوده، باید آن را داخل سطل زباله بیاندازید.
د)دوباره دست هایتان را بشویید:
پس از آن دستهایتان را یکبار دیگر بشویید.
با اینکار مطمئن میشوید که بعد از برداشتن ماسک، هیچ آلودگی بر دستان شما باقی نماند.
کار هایی که کارکنان مراقبت های بهداشتی باید انجام دهند:
1)هنگام ورود به اتاقی که بیماران عفونی بستری اند و همچنین هنگام انجام هر نوع مراقبت بهداشتی که به یک فرد مبتلا به عفونت ارائه می شود، ماسک مناسب بزنند.
2)هنگام انجام کارهای زیر باید حداقل از یک دستگاه رسپیراتور و ماسک فیلتر دار استفاده کنند:
- الف:لوله گذاری داخل تراشه یا انتوباسیون
- ب:احیا قلبی و ریوی
- ج: برونکوسکوپی
پیشنهاد میشود جهت پیشگیری از ابتلا به کووید-19 افراد زیر از ماسک های N95 یا FFP2 یا معادل آن استفاده نمایند:
الف) پرسنل درمانی در اورژانس و بخشهای مربوط به مراقبتهای ویژه تنفسی بیماران مشکوک
ب) پرسنل بهداشتی در مراکز بهداشتی و درمانی، فرودگاه و پایانه های مرزی که مسئول شناسایی و مراقبت از بیماران مبتلا به کرونا ویروس هستند.
ج)پرسنل انتظامی و غیر انتظامی چک کننده پاسپورت و عبور و مرور تردد کنندگان در فرودگاه و پایانه های مرزی.
د)پرستار سالمند که با سالمندان در ارتباط هستند.
نکته:
1-کلیه ماسکهای N95 و FFP2 به صورت سوپاپدار نیز در بازار موجود است.
سوپاپ موجود روی ماسک صرفا جهت خروج هوای بازدمی میباشد و نقش فیلتر را ندارد.
2-اگر ماسک های ذکر شده در بازار نبود، از ماسک های کتانی و یا پارچه ای با ضریب اطمینان پایین تر استفاده کنید.
3-یک ماسک باید هر دو ساعت یک بار تعویض یا ضدعفونی شود.
در غیر این صورت، ذرات ویروسی می توانند روی آن انباشته شده و احتمال تنفس آنها افزایش یابد.
4-تمام افراد هنگام حضور در مکان های عمومی باید از ماسک استفاده کنند.
هدف از این اقدام کاهش سرعت انتشار بیماری کووید-19 است.
10 اشتباه رایج هنگام استفاده از ماسک:
1)آلودگی را به سطحی دیگر انتقال می دهید:
هنگامی که یک بار از ماسک استفاده می کنید، به هر چیزی آلوده می شود.
اگر ماسک را درآورده و روی سطح دیگری قرار دهید، آن سطح نیز اکنون آلوده شده است.
بهترین گزینه پوشیدن ماسک های یک بار مصرف و دور انداختن آنها به روش درست پس از استفاده است.
اگر از یک ماسک پارچه ای یا دستساز استفاده می کنید، بین هر بار استفاده باید آن را شسته و ضد عفونی کنید.
2)ماسک را با دست های آلوده لمس می کنید:
اگر ماسک خود را از سطح بیرونی آلوده کرده باشید، این امکان وجود دارد که به راحتی خود را نیز آلوده کنید.
درآوردن ماسک و پوشیدن دوباره آن با دست های آلوده می تواند باکتری یا ویروس را به بخشی که تنفس می کنید، انتقال دهد.
پیش از تنظیم ماسک از تمیز بودن دست های خود اطمینان حاصل کنید.
به طور کلی بهتر است که از لمس صورت خود پرهیز کنید.
3)در تمام روز از یک ماسک استفاده می کنید:
یک ماسک باید هر دو ساعت یک بار تعویض یا ضد عفونی شود.
در غیر این صورت، ذرات ویروسی می توانند روی آن انباشته شده و احتمال تنفس آنها افزایش یابد.
4)از ماسک به روش نادرست استفاده می کنید:
بعضی افراد از ماسک تنها برای پوشاندن دهان خود استفاده می کنند و بینی آنها بدون پوشش است.
اگر فردی مبتلا به بیماری کووید-19 در نزدیکی وی عطسه یا سرفه کند، فرد اینگونه حفاظتی ندارد.
5)خیلی دیر ماسک می زنید:
بدون ماسک، افراد مستعد استنشاق ذرات موجود در هوا هستند.
شما باید پیش از حضور در منطقه ای پر خطر، ماسک خود را زده باشید.
6)بیش از حد به ماسک خود اطمینان دارید:
ممکن است فکر کنید که یک ماسک 100 درصد قابل اعتماد است و شما کامل از گزند ویروس در امان هستید.
استفاده از ماسک در واقع به معنای کاهش خطر ابتلا به بیماری است.
حتی در صورت پوشیدن ماسک، فاصله گیری اجتماعی همچنان باید رعایت شود.
ماسک های جراحی به عنوان مانعی بین دستگاه تنفسی شما و تمام ویروس ها و باکتری ها عمل نمی کنند.
اما فاصله گیری اجتماعی به محافظت در برابر ذرات حاوی ویروس ناشی از سرفه و عطسه یک فرد آلوده کمک می کند.
7)مواد شیمیایی را روی ماسک اسپری می کنید:
استفاده از مواد شیمیایی روی ماسک که موجب مرطوب شدن آن می شود، درست نیست.
البته اسپری سبک برای ضدعفونی کردن ماسک و سپس قرار دادن ماسک در کیسه مشکلی ایجاد نمی کند.
اما از اسپری بیش از حد و موادی که موجب مرطوب شدن ماسک می شوند، پرهیز کنید.
8)از ماسک مرطوب استفاده می کنید:
زمانی که ماسک مرطوب می شود، کارایی آن برای پیگشیری از نفوذ ذرات کاهش می یابد.
شما باید آن را با یک ماسک خشک و تمیز تعویض کنید.
از لمس ماسک با زبان خود پرهیز کنید.
این کار می تواند موجب مرطوب شدن ماسک و افزایش میزان نفوذپذیری آن شود.
9)ماسک را درست نمی پوشید:
ماسک ها دارای دو بخش هستند:
- الف-بخش بیرونی: که معمولا رنگی، دارای بافت یا نشان تجاری شرکت تولید کننده است.
- ب- بخش داخلی: که معمولا سفید رنگ و کتان مانند است.
روش درست پوشیدن ماسک :
بخش داخلی باید روی صورت قرار گرفته تا ذرات موجود در هوا به درستی فیلتر شوند.
10)همه ماسک ها را یکسان می دانید:
ماسک های مختلف دارای کاربردهای مختلف هستند.
یک ماسک N95 اگر به درستی روی صورت قرار بگیرد می تواند تا 95 درصد باکتری ها و ویروس ها را فیلتر کند.
بر همین اساس، استفاده از این نوع ماسک برای کادر درمانی که بیشتر در معرض ویروس قرار دارند، توصیه شده است.
اما یک ماسک جراحی برای مهار قطرات تنفسی و کمک به محافظت از افرادی که اطراف شما هستند، طراحی شده است.