مركز خدمات بالینی ، مراقبتی و آموزشی در منزل پارسیان مهرپرور تحت نظارت مستقیم وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي

  • info@mehrparvar.com
  • 021-44442410
درمان بیخوابی | مرکز خدمات پرستاری پارسیان مهرپرور

درمان بی خوابی (insomnia) : 15 روش فوری و خانگی رفع بی خوابی + ریشه اختلال بی خوابی

ریشه بی خوابی “insomnia” شبانه و راهکارهای فوری درمان بی خوابی

از جمله اختلالات خواب که در روانشناسی خواب مورد مطالعه قرار می گیرد بی خوابی است. بی خوابی به معنای عدم توانایی در به خواب رفتن یا عدم توانایی در خواب ماندن به مقدار مورد نیاز بدن و نداشتن خواب عمیق می باشد. اختلال کم‌خوابی جزء نشانه های بیماری محسوب می‌شود و به خودی خود بیماری محسوب نمی شود. از آنجا که بی خوابی عامل بسیاری بیماری ها است ، درمان بی خوابی اهمیت دارد. درمان بی خوابی روش های غیر دارویی هم دارد که در این مقاله از مرکز مهرپرور به آن می پردازیم.

بی خوابی چیست؟

بی خوابی به اشکال مختلف بروز می کند مانند مشکل به خواب رفتن، مشکل خوابیدن و یا گاهی هر دو این موارد. افراد و سالمندانی که گرفتار این نوع اختلال می شود زمانی که از خواب بیدار می شوند، شاداب و سرحال نیستند و این موضوع سبب خستگی و  بروز علائم در آنها می شود. این عارضه یکی از شایع ترین اختلالات خواب است. در حقیقت، تحقیقات نشان می دهند که در حدود یک سوم تمام افراد بزرگسال و همچنین سالمندان نشانه هایی از این عارضه را دارند. افرادی که به مراتب درگیری بیشتری با این بیماری دارند چیزی حدود  ۶ تا ۱۰ درصد از تمام بزرگسالان می باشد که به اندازه کافی نشانه های شدید این عارضه را دارند که می توانند به تشخیص این اختلال در آنها، کمک کند.

 نحوه تشخیص اختلال بی خوابی

برای تشخیص اختلال خواب ، بهتر است به پزشک مراجعه شود و با معاینه فیزیکی اطلاعاتی در مورد علائم و سابقه‌ی پزشکی جمع‌آوری کند. همچنین می تواند آزمایش های مختلفی را تجویز کند. این آزمایش‌ها می‌توانند در تعیین دوره‌ی درمان مناسب برای اختلالات خواب، بسیار ضروری باشند. از جمله این آزمایش ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

پلی‌سومنوگرافی (تست خواب): اولین آزمایش اختلالات خواب ، پلی سومنو گرافی و یا تست خواب می باشد.مطالعه‌‌ای مربوط به خواب است که سطوح اکسیژن، حرکات بدن و امواج مغزی را ارزیابی می‌کند تا مشخص کند که آنها چگونه باعث اختلال در خواب می‌شوند.

الکتروانسفالوگرام: یکی دیگر از آزمایشات برای تشخیص اختلال خواب ، الکتروانسفالوگرام می باشد. آزمایشی که فعالیت الکتریکی را در مغز بررسی می‌کند و هرگونه مشکلات احتمالی مربوط به این فعالیت را شناسایی می‌کند.

الکتروانسفالوگرام | تشخیص بی خوابی

آزمایش خون ژنتیک: نوع دیگر آزمایش اختلال خواب ، آزمایش خون ژنتیک می باشد.یک آزمایش خون که معمولا برای تشخیص نارکولپسی و سایر مشکلات سلامتی زمینه‌ای به‌کار می‌رود که ممکن است موجب بروز مشکلات خواب شوند.

  • در صورتی که مشکلات خواب حداقل سه شب در هفته و دست کم به مدت ۳ ماه داشته باشد.
  • در صورتی که به دلیل اختلال خواب دچار سر درد های بزرگ بشود و در عملکرد زندگی اش تأثیر منفی بگذارد.

دو معیار برای تشخیص اختلال بی خوابی وجود دارد که تشخیص آن در زمان به خواب رفتن سالمند و در زمان خوابیدن سالمند است.

نشانه های بی خوابی

علائم بی خوابی عبارتند از:

  • سردردهای تنشی
  • بیدار شدن زودتر از موعد
  •  بیدار شدن در طول شب
  • افزایش خطا یا تصادفات
  • علائم مربوط به معده و روده
  • نگرانی دائمی در مورد خواب
  • مشکل در توجه یا تمرکز در امور
  • کج خلقی، افسردگی یا اضطراب
  • به سختی به خواب رفتن در شب
  • عدم احساس آرامش بعد از خواب شبانه
  • احساس خستگی یا خواب آلودگی در طول روز

عوارض بی خوابی | مرکز خدمات پرستاری مهرپرور

افراد مبتلا به بی خوابی اغلب پس از ۳۰ دقیقه یا بیشتر به خواب می روند و در سه یا چند شب در هفته تنها به مدت شش ساعت یا کمتر می خوابند.

انواع بی‌ خوابی

بعد از مطالعه در حوزه روانشاسی خواب سه نوع اختلال بی خوابی تشخیص داده شده است.

  1. بی خوابی گذرا : این نوع بی خوابی از چند روز تا یک هفته طول می کشد و دلیل اصلی آن استرس است.
  2. بی خوابی حاد : این نوع بی خوابی ۳ هفته تا ۶ ماه زمان می برد. این نوع بی خوابی بعد از ترک مواد مخدر و یا برخی انواع قرص خواب ایجاد می شود. این نوع بی خوابی برای برگرداندن بدن به شرایط عادی می باشد.
  3. بی خوابی مزمن : این نوع بی‌ خوابی بیش از یک سال طول می کشد. در صورت عدم درمان بی خوابی مزمن ، فرد دچار اختلالات جدی میشود. بی خوابی مزمن گاهی سالها طول می کشد. در این نوع بی خوابی فرد دچار خواب‌آلودگی، خستگی عضلانی یا روحی و توهم می‌شود. افراد دچار بی خوابی مزمن افزایش هوشیاری دارند.

برخی علل ایجاد بی خوابی شبانه در سالمندان

علل بی خوابی در سالمندان را می توان به موارد زیر دسته بندی کرد:

  • علل روان شناختی: افسردگی، اضطراب ، استرس و …
  • علل جسمی: وزن بالا، نارسایی قلبی، بیماریهای تنفسی مانند آسم، بیماریهای گوش و حلق و بینی مانند سینوزیت، دیابت، زخم معده و اثنی عشر، دردها مانند کمر درد و سردرد.
  • علل ناشی از الگوی زندگی: مصرف الکل، چای یا قهوه، خوردن غذای سنگین قبل از خواب، چرت زدن روزانه، الگوی نامنظم خواب.
  • علل محیطی: محیط خیلی گرم یا سرد، سرو صدا، آلودگی هوا، نداشتن حریم خصوصی، شلوغ بودن و تعداد بالای افراد خانواده از دست دادن همسر، بازنشستگی، ترس از مرگ هنگام خواب.

علائم بی خوابی در سالمندان | مرکز خدمات پرستاری مهرپرور

دلایل بی خوابی در سالمندان

دلایل این عارضه در وجود استرس، بروز اتفاقات ناراحت کننده یا آسیب های روحی و روانی و یا تغییراتی در عادات خواب سالمند می باشد که باعث بی خوابی کوتاه مدت می شود. اختلال خواب مزمن حداقل سه ماه طول می کشد و معمولا به دلیل بروز مشکلات ثانویه دیگر و یا ترکیبی از مشکلات است ، همچون :

  • درد در ناحیه پشت یا آرتریت که خوابیدن  فرد را سخت تر می کند
  • وجود اضطراب یا افسردگی در سالمند
  • درگیر بودن سالمند با مواد مخدر

بیماری هایی که باعث بی خوابی می شوند:

  • بیماری آسم
  • وجود دردهای مزمن
  • درد در ناحیه پایین کمر
  • بیماری آرتریت روماتوئید یا ورم مفاصل
  • بیماری های مربوط به سینوس یا بینی
  • داشتن بیماری گوارشی همچون ریفلاکس
  • برخی بیماری های نورولوژیک همچون بیماری پارکینسون
  • بیماری اختلال غدد درون ریز همچون بیماری پرکاری تیروئید

۱۵ روش قطعی خانگی برای درمان بی خوابی

پیش از استفاده از هرگونه داروی گیاهی با پزشک خود مشورت کنید. داروهای گیاهی برای همه مناسب نیستند. امکان مداخلات دارویی هم وجود دارد. هیچوقت بدون مشورت پزشک هیچ‌گونه داروی گیاهی را به رژيم غذایی خود اضافه نکنید.

مواد غذایی مناسب برای درمان سریع بی خوابی

  • مصرف موز : برای داشتن خوابی آرام یک عدد موز را قبل از خواب میل کنید.
  • شیر گرم : یک فنجان به اضافه یک قاشق چایخوری دارچین ، قبل از رفتن به رختخواب بنوشید.
  • جوزهندی : مصرف یک فنجان شیر گرم یا آب میوه با پودر جوزهندی قبل از خواب شگفت انگیز است.
  • شکلات تلخ : به دلیل داشتن منیزیوم بالا ریتم تند بدن را تنظیم می کند و خواب رضایت بخش تری را ایجاد می کند.
  • مصرف سرکه سیب و عسل : یک فنجان آب گرم + یک قاشق سرکه سیب و یک قاشق عسل قبل از خواب بنوشید.
  • مصرف آناناس برای درمان بی خوابی : به دلیل داشتن ملاتونین و آنتی اکسیدان برای داشتن یک خواب شبانه عمیق، فوق العاده است.
  • سبزیجات با برگ های سبز تیره : غنی از منیزیم به شمار می‌آیند و در کنار کلسیم، باعث افزایش ملاتونین و در نتیجه ایجاد ریتم خوابی طبیعی می‌شوند.
  • جوی دوسر برای درمان بی خوابی : به دلیل داشتن اسید آمینه برای تولید هورمون خواب (ملاتونین) از بهترین گزینه ها برای داشتن خوابی دلچسب است.

درمان گیاهی بی خوابی شبانه

  • دمنوش بابونه : نوشیدنی خواب آور و آرام بخش است.
  • دمنوش سنبل الطیب ، آرام بخشی نسبتاً قوی است.
  • دمنوش به لیمو : این دمنوش استرس و فشار عصبی را کاهش می دهد.
  • دمنوش گل گاوزبان : این گیاه آرام بخش است و به درمان بی خوابی کمک می کند.
  • دمنوش اسطوخودوس : استشمام عطر اسطوخودوس قبل از خواب، برای درمان بی خوابی مؤثر است.
  • مصرف بادرنجبویه برای درمان بی خوابی : این گیاه آرام بخش است و به بهبود کیفیت خواب کمک می کند.
  • مصرف دمنوش بهار نارنج برای درمان بی خوابی : دمنوش بهار نارنج برای رفع مشکل بی خوابی مناسب است.

نکته : افرادی دارای فشار خون بالا نباید از گل گاوزبان استفاده کنند چون مصرف این گیاه فشار خون را بالا می برد.

درمان بی خوابی در سالمندان

برای درمان کم خوابی و بی خوابی در سالمندان، ابتدا باید با شرح حال درست و معاینه دقیق بیمار مشخص شود وی به چه نوع کم خوابی ای دچار شده و براساس اینکه اختلال روانی یا جسمانی مطرح است، تدابیر درمانی مناسب در نظر گرفته شود. درمان به شکل دارویی و غیردارویی است. به هر شکل دارو را حتما باید پزشک تجویز کند و سالمندان به هیچ وجه نباید قرص های خواب آور در دسترس را مصرف کنند. داروهای خواب آور وابستگی ایجاد می کنند.

برخی از روش های درمان بی خوابی مزمن به شرح زیر است :

  • ایجاد تغییرات در شیوه زندگی سالمندان
  • پرهیز از ورزش در زمان های نزدیک به خواب
  • استفاده از داروهای درمان بی خوابی در بزرگسالان
  • پرهیز از ماندن درون تختخواب زمانی که قصد خوابیدن ندارید.
  • داشتن برنامه ریزی دقیق برای خواب برای حل مشکل بی خوابی
  • استفاده از داروهای ضد آلرژی و یا داروهای سردرد برای سالمندان
  • استفاده از داروهایی برای رفع هر گونه مسائل بهداشتی در سالمندان
  • پرهیز از مصرف الکل و یا سیگار در سالمندان جهت درمان بی خوابی شبانه
  • استفاده از قرص های خواب آور برای سالمندان و افراد مبتلا به اختلال خواب
  • پرستار سالمند لازم است در وعده های قبل از خواب کربوهیدرات را حذف کند.
  • درمان مشکلات دستگاه تنفسی در سالمندان مانند جراحی های مشکل آپنه در خواب
  • پرهیز از نوشیدنی های کافئین دار در ساعات پایانی روز و نزدیک شدن به ساعت خواب
  • پرستار سالمند لازم است که استرس را کاهش دهد و برای کاهش اضطراب سالمندان کمک کند.
  • مدیتیشن به بهتر شدن کیفیت خواب سالمند کمک می کند و باعث می شود که راحت تر به خواب بروند.
  • تغییرات رژیم غذایی در سالمندان مانند اضافه کردن سبزیجات و ماهی بیشتر به رژیم غذایی و کاهش مصرف مواد قندی.

 

روش های دارویی و درمان های غیر دارویی برای حل این عارضه وجود دارد ، پزشک سالمند شاید لازم باشد تا درمان های مختلفی را امتحان کند تا سرانجام بتواند موثرترین روش درمان بی خوابی را پیدا کند. تحقیقات دانشمندان آمریکایی نشان می دهد برخی رفتارهایی که در خواب دخالت می کنند، باعث این عارضه می شوند. بهتر است سالمندان در مورد بهداشت در خواب آموزش ببینند تا با رفع این اختلال بتوانند مشکلات ناشی از این اختلال را کاهش دهند.

عوارض بی خوابی

خواب به اندازه یک رژیم غذایی سالم و ورزش منظم برای سلامتی شما حائز اهمیت می باشد. بی خوابی، به هر دلیلی، سلامت روح و جسم شما را تحت تاثیر قرار می دهد. افراد مبتلا به بی خوابی دارای کیفیت زندگی پایین تری نسبت به افراد دارای خواب مناسب هستند.

  • تحریک پذیری
  • احساس خستگی
  • تغییرات خلق و خو
  • اضافه وزن یا چاقی
  • ضعف عملکرد دستگاه ایمنی
  • عدم تمرکز برای انجام کارهای روزانه خود
  • مشکلات روانی مانند اختلال افسردگی یا اضطراب
  • افزایش خطر و شدت بیماری های مزمن مانند فشار خون، بیماری قلبی و دیابت

برخی داروها برای درمان بی خوابی شبانه در سالمندان

قرص‌هایی که پزشک تجویز می‌کند، به درمان بی‌ خوابی کمک می‌کنند. اما باید با احتیاط و فقط برای مدتی کوتاه مصرف شوند. مصرف طولانی مدت بیشتر این قرص‌ها عوارض جانبی دارد. دیازپام، زولپیدم و بلسومرا از جمله این قرص‌ها هستند.

دارو برای درمان بی خوابی | مرکز خدمات پرستاری مهرپرور

خلاصه مطلب درمان بیخوابی در سالمندان

این اختلال خواب، تنها یک موضوع ناراحت کننده یا یک دردسر کوچک نیست بلکه یک اختلال خواب واقعی است و می تواند تحت درمان قرار بگیرد. اگر فکر می کنید که عزیز شما به این اختلال دچار می باشد، با پزشک سالمند در این باره صحبت کنید. با پیگیری علل آن ، به درمان مناسب و بی خطری، دست پیدا کنید. در صورتی که برای مراقبت از سالمند عزیزتان احساس ناتوانی می کنید، پیشنهاد می کنیم برای استخدام پرستار سالمند در منزل به کارشناسان ما پیام بدهید.

 

دیدگاه خود را بنویسید