عوامل تأثیرگذار بر کاهش اشتهای کودکان
بی اشتهایی کودکان دغدغه اغلب والدین است. از مشکلات شایع میان والدین، تغذیه کودک به اصطلاح بد غذا و بی اشتهاست. معمولا کودکان به غذاهایی که برایشان مفید است واکنش منفی نشان میدهند و میلی به خوردن غذا ندارند. در نتیجه والدین مجبور میشوند به دنبال کودک راه بروند تا به او غذا بدهند. در این مقاله از سایت مرکز مهرپرور قصد داریم علل بی اشتهایی کودکان ، عوارض بی اشتهایی و راههای درمان بی اشتهایی کودکان رابررسی کنیم.
تعریف بی اشتهایی چیست ؟
بیاشتهایی یا آنورکسی ، یکی از نشانههای بیماری است که کم شدن یا نبود اشتها را میرساند. بیاشتهایی در بسیاری از بیماریهای جسمی و روانی دیده میشود. بیاشتهایی ممکن است به سوءتغذیه و اختلالات ناشی از آن منجر شود. بیاشتهایی ساده نباید با بیاشتهایی عصبی که یک اختلال روانی است (که در آن فرد اشتهای خود را از دست نمیدهد، بلکه با گرسنگی مبارزه میکند) اشتباه گرفته شود.
عوامل مؤثر بر بی اشتهای کودکان
به نظر میرسد فاکتورهای ژنتیکی و محیطی در بی اشتهایی کودکان نقش داشته باشد. بیاشتهایی هم در پسران و هم در دختران میتواند ایجاد شود، ولی در دختران شایعتر است. عواملی که میتوانند خطر بیاشتهایی در کودکان را افزایش دهند، شامل:
- کمالگرایی
- اعتماد به نفس پایین
- ترس از اضافه وزن یا چاقی
- سابقه خانوادگی اختلالات تغذیهای
- احساس فشار خارجی برای لاغر بودن
- اختلالات خلقی مانند اضطراب و وسواس
- سابقه سواستفاده روحی-روانی و یا جنسی
- فعالیتهایی که تناسب اندام در آنها نقش اصلی را دارد، مثل ژیمناستیک و شغل مادلینگ
7 علت بی اشتهایی کودکان
دلایل بسیاری وجود دارد که کودک می تواند تمام اشتهایش را از دست بدهد. برخی از این دلایل عبارتند از:
1 – یکنواختی غذا
در اغلب موارد مادران به طور پی در پی از یک نوع غذا که کودک نسبت به آن واکنش مثبتی دارد استفاده می کنند، به عنوان مثال، امکان دارد کودک چون دو هفته فرنی خورده است دیگر آن را نخورد. مادر می تواند با به وجود آوردن وقفه، یک هفته آن غذا را به کودک ندهد و غذای دیگری را برای کودک درست کند یا اینکه شکل آن را عوض کند. برای مثال در مورد فرنی اگر قبلا فرنی غلیظ را با قاشق به کودک می داده است می تواند آن را با شیر گاو یا شیر خودش مخلوط کند و کمی رقیق کند و با شیشه شیر با کودک بدهد.
2 – اجبار یا بی توجهی
غذا دادن به کودک یک امر مهم است و باید با توجه و اهمیت کافی به کودک غذا داد. اگر مادر به دلیل بی حوصلگی غذا را با زور و اجبار به کودک بخوراند یا در هنگام غذا دادن به کودک توجه و محبت کافی نکند باعث به وجود آمدن بی میلی و دلزدگی کودک از غذا خوردن می شود.
3 – کمبود آهن
این فاکتور مهم نیز می تواند باعث به وجود آمدن بی اشتهایی کودکان شود. بی میلی کودک به غذا امکان داردبخاطر کمبود آهن باشد که ما از آن بی خبریم، در این مورد باید با پزشک کودک تان مشورت کنید.
4 – خستگی یا لتارژی
زمانی که کودک خوب نخوابیده باشد نباید انتظار داشته باشید که کودک میلی به غذا داشته باشد. بهتر است ابتدا اجازه دهید کودک خوب استراحت کند و سپس غذا دادن به کودک را امتحان کنید.
5 – زمان و مکان نامناسب
باید زمان و مکان مناسبی را برای غذا دادن به کودک انتخاب کنید. زمان بهتر است ثابت باشد و یک روال همیشگی داشته باشد که بدن کودک به آن عادت کند. خوردن غذا در محیطی که دمای مطلوب ندارد و بیش از اندازه گرم یا سرد است روی اشتهای کودک تاثیر می گذارد.
6 – بی اشتهایی کودکان به دلیل ویروس
یک کودک با اشتهای خوب، که ناگهان از خوردن غذا امتناع می کند ممکن است دارای یک اشکال معده به پایین باشد.اگر این دلیلش باشد، باید به سرعت مشخص شود.
7 – بی اشتهایی کودکان بعلت یبوست
حرکات نامنظم روده میتواند باعث ایجاد یبوست شود. بیاشتهایی کودک نیز میتواند در ایجاد یبوست موثر است. نشانه یبوست سفت شده مدفوع است.
علائم بیاشتهایی کودکان
زمان زیادی طول میکشد تا علائم فیزیکی ناشی از بیاشتهایی بروز کند. ولی قبل از آن تغییرات رفتاری در کودکان ایجاد میشود که به چند مورد آن اشاره میکنیم:
- انکار گرسنگی
- فعالیت بیش از حد
- مصرف زیاد مسهل
- وسواس در مورد غذا خوردن
- تحریک حلق به منظور بالا آوردن غذا
- کاهش قابل ملاحظه میزان غذای مصرفی با وجود لاغر بودن
- احساس افزایش وزن یا چاقی، حتی در شرایطی که واقعیت ندارد.
- ترس از افزایش وزن، حتی در شرایطی که وزن فرد در حال کاهش است.
پیشگیری از بیاشتهایی کودکان
علتهای بیاشتهایی پیچیدهاند و تمام آنها قابل پیشگیری نیستند. عادات و رفتارهای درست در خانواده میتوانند نقش بهسزایی در ایجاد تصویر درست از خود ایفا کنند. این عادات و رفتارهای خانوادگی شامل:
- ترجیحا همراه خانواده و در کنار هم غذا بخوریم.
- در برابر کودک رژیم نگیریم و به جای آن سعی کنیم روی خوردن غذاهای سالم تمرکز کنیم.
- درباره تبلیغات رسانهها در مورد فرم بدن و دیگر اطلاعات مضر با کودکمان خود گفتگو کنیم.
- تشویق به غذا خوردن. از صحبتهای منفی درباره فرم بدن خود در برابر کودک خودداری کنیم.
- تعریف از تواناییهای کودک، به جای تمرکز بر خصوصیات ظاهری کودک مانند فرم بدن و چاقی یا لاغری
درمان بی اشتهایی کودکان
روشهای مختلفی جهت رفع بیاشتهایی کودک وجود دارند. برخی از این روشها شامل موارد زیر میباشند:
مصرف مواد غذایی مغذی و متنوع در وعده صبحانه
از لحاظ زمانی در آغاز روز بدن به بیشترین میزان انرژی نیاز دارد. مصرف مواد غذایی مغذی و لذیذ در وعده غذایی صبحانه، بدن کودک را برای فعالیت در طول روز آماده میکند و میزان سوخت و ساز بدن او را افزایش میدهد.
تغییر تعداد وعدههای غذایی
با توجه به این که رشد کودکان به انرژی زیادی نیاز دارد، به همین دلیل بهتر است در تعداد وعدههای غذایی کودکان تغییر ایجاد شود. به این منظور توصیه میشود به جای سه وعده ، مصرف مواد غذایی هر چند ساعت یک بار انجام شود. در نتیجه کودک در طول روز انرژی بیشتری دارد و همچنین میزان مواد غذایی مصرفی کودک نیز تنظیم میشود.
فعالیت جسمانی برای درمان بی اشتهایی کودکان
فعالیت جسمانی باعث مصرف انرژی در بدن میشود. مصرف انرژی باعث تحریک دستگاه گوارش شده و اشتهای کودک را افزایش میدهد. معمولاً کودکانی که به مقدار زیادی ورزش میکنند و دارای فعالیتهای جسمانی زیادی هستند به ندرت دچار بیاشتهایی میشوند.
مصرف روی جهت رفع بیاشتهایی کودکان
مصرف عنصر روی جهت بهبود عملکرد گوارش ضروری است. در صورتی که میزان اسید کلریدریک در معده طبیعی باشد، فرایند هضم غذا تنظیم میشود. در کنار مصرف مواد غذایی حاوی روی، طبق دستور پزشک متخصص کودکان میتوان از مکملهای روی نیز استفاده کرد.
مواد غذایی افزایش دهنده اشتهای کودکان
مواد غذایی که به درمان بی اشتهایی کودکان کمک می کنندعبارتند از:
- آلو
- هلو
- زنجبیل
- دارچین
- آب لیمو
- زردچوبه
- تخم کدو
- آب هویج
- بادام زمینی
- ماست و نعنا
نکات کاربردی بهبود بی اشتهایی کودکان
- برای خوردن غذا جایزه در نظر نگیرید.
- از شتاب زندگی بکاهید و به فرزند خود توجه و عشق بورزید.
- در هنگام غذا دادن به کودک صبور باشید با او صحبت و او را تشویق کنید.
- در زمانی که کودک با علاقه غذا میخورد میتوان از او تعریف و تمجید کرد.
- از خواص مواد غذایی برایشان بگویید. آگاهی از فواید خوراکیها در ترغیب کودک برای مصرف بیشتر این گروههای غذایی یاری خواهد کرد.
- بلافاصله بعد از صرف وعده اصلی، میان وعدهای را که دوست دارد در اختیارش قرار دهید (بستنی، لواشک، شیرینیهای خانگی و…).
- گاهی کودک برای جلب توجه و یا لجبازی از غذا خوردن امتناع میکند. با ابراز علاقه بدون قید و شرط، بستری از احساس امنیت و شادابی را برایش فراهم کنید.