نگهداری از افراد مبتلا به بیماری اسکیزوفرنی
بیماری اسکیزوفرنی نشانه های مختلفی دارد که بهتر است خانواده بیمار مبتلا با آن آشنایی داشته باشند .نحوه پیشرفت بیماری اسکیزوفرنی دارای الگوی مشخصی می باشد .فردی که مسئولیت مراقبت از بیمار مبتلا به اسکیزوفرنی را بر عهده دارد لازم است با مراحل این بیماری آشنایی داشته باشد که شامل مرحله پیشرونده، حاد، تثبیت، مراقبت و نگهداری می شود. پرستار بیمار مبتلا به اسکیزوفرنی لازم است با نحوه مراقبت از وی در هر مرحله از بیماری آشنایی داشته باشد. در این مقاله از سایت مرکز خدمات پرستاری پارسیان مهرپرور با بیماری اسکیزوفرنی آشنا میشوید.
بیماری اسکیزوفرنی چیست؟
اسکیزوفرنی (فرانسوی : Schizophrenia) یا شیزوفرنیا (به انگلیسی: Schizophrenia) یا روانگسیختگی، یک بیماری روانی است که با رفتار و گفتار غیرعادی و کاهش توانایی درک واقعیت (اختلال در واقعیت سنجی) نمایان میشود. برخلاف باور اکثر افراد، مبتلایان به اسکیزوفرنی دچار تعدد شخصیت نیستند. اسکیزوفرنی نوعی جنون است، یعنی بیماری روانی که در اثر آن شخص نمیتواند تفاوت واقعیت و تخیل رو تشخیص دهد. افراد دچار این اختلال گاهی ارتباط خود با واقعیت را از دست میدهند و جهان برایشان به صورت آشفته بازاری از صدها تصویر و صدا میشود.
5 مشکل بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی
بیماری اسکیزوفرنی اختلالی جدی در مغز است که نحوه تفکر فرد، اعمال، بیان احساسات و همچنین درک واقعیت فرد رو دچار مشکل میکند. افراد مبتلا به این اختلال در اجتماع و در برقراری روابط اجتماعی غالباً دچار مشکل می باشند. اسکیزوفرنی شخص رو وحشت زده کرده و از حالت طبیعی رفتاری خارج می کند. این بیماری مادام العمر و متاسفانه غیر قابل درمان است. اما نگران نباشید زیرا با روش های مناسبی میتوان این بیماری را کنترل کرد .
1- مشکل روان پریشی در بیمار مبتلا به اسکیزوفرنی
بیمار قادر به درک یا دیدن واقعیت نیست. گاهی اوقات گفته می شود که فرد در دنیای خودش سیر می کند.افراد مبتلا به اسکیزوفرنی نسبت به واقعیت های مشابه در اطراف خودشان همچون یک فرد معمولی برخورد نمی کنند.
2- مشکل توهم در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی
این مشکل معمولاً یک نشانه اختلال روانی مغزی می باشد، فرد مبتلا به مشکل توهم یک باور ثابت غلط را درست می پندارد، مثلاً بیمار معتقد است که او یک میلیونر می باشد.توهمات نیز می تواند بر اساس محتوای طبقه بندی شود.در مراحل بعدی توهم که بزرگتر می شود بیمار اعتقاد دارد که او شخصی است که از اهمیت زیادی برخوردار می باشد، به عنوان مثال فکر می کند که ملکه انگلستان است. بعضی از بیماران مبتلا به توهم آزار و شکنجه بر این باور هستند که از آنها سوء استفاده می شود یا دیگران قصد آسیب زدن به آنها را دارند.
3 – مشکل هذیان در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی
بیماران یا سالمندان مبتلا به اسکیزوفرنی دچار توهمات شنیدن، دیدن، بوییدن یا احساس چیزی که وجود ندارد می باشند.به همین دلیل شخص بیمار ممکن است صداهایی را بشنود که آنها را به انجام کارهایی وادار کند که به خودشان و یا اطرافیانشان آسیب بزند.
4- مشکل توهم دیداری در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی
مشکل توهم دیداری در بیماران یک فریب چشم می باشد و یک دید غیر واقعی می باشد. به طور مثال ممکن است یک دستگاه IV در کنار تخت بیمار باشد، اما بیمار آن را به عنوان فردی که روی آنها ایستاده است، می بیند.
5- مشکل پارانویا در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی
بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی دچار سوء ظن نامعقولی می شوند و قادر نیستند باورهای خود را تغییر دهند به طور مثال، بیمار ممکن ممکن است اعلام کند که در اتاق او پلیس وجود دارد.
نشانه های بیماری اسکیزوفرنی چیست ؟
بیماری اسکیزوفرنی الگوی پیشرفت قابل پیش بینی دارد. نشانه های بیماری اسکیزوفرنی بیشتر به مثبت، منفی، شناختی و عاطفی طبقه بندی می شوند. علائم مثبت مانند توهم یا تصورات غیر معمول است. علائم منفی به عنوان رفتارهایی است که باید وجود داشته باشند، اما از انگیزه یا فرایند فکری نشات نمی گیرند. علائم شناختی، الگوهای تفکر غیر معمول هستند. علائم عاطفی، نشانه های مضر احساسات و عبارات را توصیف می کنند. بیمار باید حداقل دو نشانه را برای یک ماه در یک دوره شش ماهه داشته باشد. علائم در هر فاز ممکن است در مدت زمان و یا شدت متفاوت باشد.
بیمارای مبتلا به اسکیزوفرنی دنیای درونی و طرز رفتار و اخلاقشان به طور ویژه ای تغییر پیدا میکند که احتمالا بصورت یکی ازموارد زیر هست:
- هذیان
- کاهش اشتها
- حرفای نامربوط
- گوشه گیری اجتماعی
- احساس کنترل شدن توسط نیروهای خارجی
- توهم (شنیدن یا دیدن چیزهایی که وجود ندارند)
- زوال شخصیت (یه حس غیرواقعی، مبهم و در حالت رویا بودن)، که بعضی مواقع با اضطراب شدید همراه است.
3 مرحله بیماری اسکیزوفرنی
در خدمات پرستاری از بیمار اسکیزوفرنی باید بدانیم که مراحل بیماری به شرح زیر می باشد:
1 – مرحله پیش رونده بیماری اسکیزوفرنی
مرحله پیش رونده بیماری اسکیزوفرنی که عموماً در نوجوانان اتفاق می افتد و ویژگی های کسری اجتماعی مانند کاهش عملکرد فرد در مدرسه را نشان می دهد.در روند افکار بیمار مبتلا به اسکیزو فرنی ممکن است تغییراتی حاصل شود مثلاً ایده های عجیب و غریب در ذهن بیمار وجود داشته باشد.فرد بیمار امکان دارد نشانه های انزوای اجتماعی داشته باشد در حالیکه در زمان های قبل برونگرا بوده است. شناخت نشانه های بیماری در این مرحله بسیار نکته ظریفی می باشد و تجزیه و تحلیل و توصیف آن دشوار می باشد.
2 – مرحله حاد بیماری اسکیزوفرنی
این مرحله شروع بیماری اسکیزوفرنی می باشد. نشانه های بیماری در فرد مبتلا، موجود و فعال می باشند. علائم ممکن است در انواع توهم، هذیان، برداشت یا نشانه های دیگر مرتبط با اختلال باشد. بیمار در این مرحله معمولا بستری و درمان می شود.
3 – مرحله تثبیت بیماری اسکیزوفرنی
در این مرحله از بیماری ، فرد بیمار به عملکرد طبیعی تر خود برمی گردد. نشانه های بیماری شروع به از بین رفتن می کنند و به حالت قابل کنترل تبدیل می شوند. بیمار ممکن است در یک مرکز مسکونی و طبق یک برنامه مراقبت روزانه توسط یک پرستار در منزل قرار بگیرد. این مرحله از بیماری برگشت بیمار به وضعیت پایه است . توجه داشته باشید که ممکن است بیماران هرگز به حالت تشخیص پیش از اسکیزوفرنی بازنگردند. آنها می توانند با کمترین کمک همه کارهای خود را انجام دهند. با این حال، آنها در تمام طول عمر بایستی از دارو استفاده کنند.
نحوه برخورد با بیمار اسکیزوفرنی
سالمندان مبتلا به اسکیزوفرنی دچار اختلال در تفکر یا عملکرد شناختی خواهند شد. در خدمات پرستاری از بیمار اسکیزوفرنی ، مهم است که به یاد داشته باشید این بیمار در طول بیماری های هذیان، توهم و پارانویا، ممکن است قادر به پاسخگویی یا ارتباط گیری مناسب با اطرافیان خود نباشد.بیمار مبتلا به اسکیزوفرنی ممکن است در تکلم مشکل داشته باشد و یا به طور عادی توانایی برقراری رابطه با دیگران را نداشته باشد.
نگهداری و مراقبت از بیماران اسکیزوفرنی
ویژگی های مهم پرستار سالمند مبتلا به اسکیزوفرنی درک درست از وضعیت بیمار و صبور بودن است. هذیان ها، توهمات، یا پارانویا برای مبتلایان به اسکیزوفرنی ترسناک می باشد. برقراری ارتباط با بیمار اهمیت زیادی دارد. هرگز به بیمار این را القا نکنید که شما هم توهمات او را می بینید و یا می شنوید ، با بیمار مبتلا به اسکیزوفرنی به آرامی صحبت کنید.
در مورد لمس بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی احتیاط به خرج دهید ، لمس کردن این بیماران ممکن است سبب ناراحتی بیماران بشود بهتر است اگر قصد لمس کردن آنان را دارید به آنها بگویید : “من می دانم که صداها برای شما واقعی می باشند ولی من نمی توانم آنها را بشنوم ”.
وقتی پرستار بیمار اینگونه صحبت می کند بیمار به او اجازه می دهد تا صادق باشد و ممکن است به بیمار کمک کند که بپذیرد صداها واقعی نمی باشند. این کار باعث می شود تا بیمار بتواند توهم خود را کنترل کند.در پرستاری از بیماراسکیزوفرنی، توجه کنید که ارتباط گیری با بیمار ممکن است دشوار به نظر برسد زیرا آنها می توانند در ذهن خود، کلمات را قاطی کرده و با زبان خود توسعه دهند.
فرآیند پرستاری در اسکیزوفرنی
بهترین نوع ارتباط گیری با بیمار مبتلا به اسکیزوفرنی درک درست از آنهاست ، همیشه آنان را با نام کوچک صدا بزنید ، مهم است که در صحبت با او از نام آنها استفاده کنید و هر بخشی از مکالمه او را که درک می کنید، تایید نمایید. یکی از وظایف پرستار سالمند مبتلا به اسکیزوفرنی پیش بینی نیازهای بیمار است که برای ارتباط موفق کلامی هم به شما و بیمار کمک می کند.
روشن کنید که بیمار سعی دارد چه چیزی به شما بگوید با توضیح دادن این عبارت که: ” من مطمئن نیستم منظور شما چیست یا مطمئن نیستم که شما سعی می کنید چه چیزی به من بگویید. لطفا می توانید سعی کنید آن را دوباره به من توضیح دهید ؟”
در خدمات پرستاری از بیمار اسکیزوفرنی، توجه داشته باشید که مسئولیت درک درستی از بیمار، با پرستار بیمار یا مراقبت کننده می باشد. این کمک می کند تا بیمار دریابد که آنها درک می شوند و هر گونه اضطراب یا شرمندگی برای بیمار را کاهش می دهد.
بیمار همچنین ممکن است صحبت های شما را با یک تفکر بنیادی یا تفکر تحت الفظی برای خود تفسیر کند. به همین دلیل از استفاده از عبارات انتزاعی اجتناب کنید و یا عبارات کلیشه ای مانند “پرنده صبحگاهی کرم می گیرد.” به کار نبرید، این می تواند توسط بیمار اشتباه تفسیر شود.
در خدمات پرستاری از بیمار اسکیزوفرنی، باید توجه کنید که این سوال که “آیا بیمار صداهایی را می شنود؟” می تواند مداخله زودهنگام باشد، اگر بیمار هذیان می گوید، مشاهدات خود را به پرستار ارشد گزارش دهید. همچنین دقت کنید که چه عوامل محیطی را می توانید بردارید یا حذف کنید.
مشارکت دادن بیمار اسکزوفرنی در فعالیت ها
بیمار ممکن است با خود بخندد، یا با خود صحبت کند ، یا چشم های خود را در اطراف اتاق بچرخاند یا یک منطقه خاص را تماشا کند. مشارکت دادن او در فعالیت ها می تواند به کاهش برداشت اجتماعی و همچنین رفتار نامناسب او کمک کند و انگیزه های مثبت او را افزایش دهد. به یاد داشته باشید که فعالیت باید در سطح عملکرد بیمار باشد. برخی از فعالیت های در نظر گرفته شده عبارتند از نقاشی، خواندن، گوش دادن به موسیقی یا راه رفتن، کمک در نظافت منزل. این ها فعالیت هایی در زمان حاضر و در محل کنونی هستند. این فعالیت ها، بر شرکت داشتن بیمار در فعالیت های مبتنی بر واقعیت متمرکز است و برای کمک به آنها در مقابله با این علائم بسیار مهم است.
نحوه برخورد پرستار بیمار اسکیزوفرنی با توهمات بیمار
وظیفه پرستار بیمار هنگامی که بیمار توهم را تجربه می کند، مهم است که در مراقبت از او روی واقعیت ها تمرکز داشته باشد. بهتر است جهت ارزیابی این توهم و افزایش اطلاعات خود در این مورد از پزشک سالمند سوال کند.
بیمار ممکن است به عنوان یک تلاش برای درک محیط خود از توهمات استفاده کند. در صورتی که بیمار مشکوک باشد، برای ارتقاء اعتماد او تلاش کنید مثلا در صورت امکان از همان کارکنان قبلی استفاده کنید و با بیمار صادق باشید. فعالیت ها باید برای یک بیمار مشکوک، بیشتر از بقیه بیماران باشد.
آگاه باشید که بیمار ممکن است معتقد باشد مواد غذایی آنها مسموم شده یا کنترل شده است. می توانید به او بسته ای بدهید تا غذای خود را با نظارت خود باز کند یا به آنها اجازه دهید میان چند گزینه، فعالیت های خود را خودش انتخاب کنند تا آنها احساس کنترل بیشتری بر محیط خود پیدا کنند.
نحوه برقراری ارتباط غیرکلامی صحیح در پرستاری از بیمار اسکیزوفرنی
یکی دیگر از جنبه های مهم مراقبت در خدمات پرستاری از بیمار اسکیزوفرنی ، ارتباط غیر کلامی مراقب با بیمار است. ارتباط غیر کلامی شامل کارهایی است که بیان نمی شود، بطور مثال تن صدا، طرز ایستادن، تماس چشمی، حالت های چهره و تحرکات را شامل می شود.
در صورت تعامل با بیمار، مطمئن باشید که با شخص برخورد چهره به چهره داشته باشید. حفظ تماس با چشم، ایستادن در نزدیکی فرد، اما نه خیلی نزدیک، سعی کنید خود را در سطح بیمار قرار دهید، حالت چهره شما باید علاقه یا نگرانی شما را نشان دهد و با آرامش و به آرامی با او صحبت کنید.
همچنین لازم است فراموش نکنید که بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیا با حافظه مشکل دارند و ممکن است نیاز باشد تا چندین بار مراحل یا عبارات مورد نیاز را تکرار نمایید. این بیمار می تواند به سرعت به افزایش محرک ها واکنش نشان دهد. ممکن است جلسات یا کارهای گروه هی کوتاه تر باشد. تعاملات و ارتباطات باید به بیمار کمک کند تا احساس راحتی بیشتری داشته و علائم را کاهش دهد.
مراقبت های ایمنی در خدمات پرستاری از بیمار اسکیزوفرنی
در خدمات پرستاری از بیمار اسکیزوفرنی، باید مراقبت های ایمنی لازم را انجام دهید. اگر بیمار تحریک شود، ابتدا مراقبت کننده باید اقدام به محافظت از خود کند. هنگام برقراری ارتباط با بیمار، اطمینان حاصل کنید که درب به شما نزدیک است و بین شما و بیمار نیست.در صورت لزوم باید مسیر فرار را مشخص کنید. در صورت نیاز، برای کمک گرفتن تماس تلفنی بگیرید. هرگز سعی نکنید وضعیت را خودتان به تنهایی کنترل کنید. همیشه از محیط اطراف خود آگاهی داشته باشید و بدانید که چگونه آشفتگی یا اضطراب در بیمار را تشخیص دهید.