مراقبت و درمان کودک مبتلا به برونشیت ریه در منزل
بیماری برونشیت در کودکان از بیماریهایی میباشد که در ایام سرد سال برای کودکان رخ میدهد و همراه با صدای خس خس است. برونشیت با علائمی شبیه به علائم سرماخوردگی بروز میکند اما منجر به سرفه، خسخس کردن سینه و گاهی مشکل در تنفس خواهد شد. این بیماری در اثر التهاب و یا عفونت نایژهها به وجود میآید. برونشیت در کودکان باعث بروز بیماریهای جدی میشود. این بیماری باید به موقع شناسایی و درمان شود. در این مقاله از سایت مرکز خدمات پرستاری مهرپرور به بررسی نشانهها، علت و درمان بیماری برونشیت میپردازیم.
بیماری برونشیت ریه چیست؟
برونشیت (به انگلیسی: bronchitis) به التهاب نایژهها در شش گفته میشود. بیماری برونشیت در اثر تورم نای یا نایژکها بروز میکند. عفونت نای به علت وجود باکتری و ویروس یا در اثر هوای آلوده و سیگار کشیدن ایجاد میشود.
علت بیماری برونشیت در کودکان
معمولاً عفونتهای ویروسی باعث به وجود آمدن بیماری برونشیت میشود. این نوع عفونتها ابتدا از بینی و گلو شروع میشود و سپس مجرای تحتانی دستگاه تنفس در بعضی از کودکان نسبت به کودکان دیگر بیشتر رخ میدهد. احتمال ابتلا به برونشیت که منشاً عفونت باکتریایی داشته باشد. خیلی ضعیف است. گرچه این احتمال وجود دارد که کودک پس از ابتلا به یک عفونت ویروسی به عفونت باکتریایی هم مبتلا شود.
از نظر عوام، رویش دندان با برونشیت همراه است. اما در واقع هیچگونه رابطه ای بین این عفونت و فرایند طبیعی تشکیل دندانهای کودک وجود ندارد. درد ناشی از دندان در آوردن در بعضی کودکان باعث کم شدن مقاومت بدن در برابر عفونتها میشود. به همین دلیل ابتلا به برونشیت در نوزادان همزمان با دندان در آوردن روی میدهد. سرخک و سیاه سرفه، که اولی یک عفونت ویروسی و دومی یک عفونت باکتریایی است، اگر هم زمان با برونشیت بروز کند به درجات مختلف باعث پیچیده تر شدن بیماری میشود.
انواع برونشیت در کودکان
برونشیت انواع مختلفی دارد:
- برونشیت عفونی حاد
- برونشیت تحریکی
- برونشیت ناشی از حساسیت
1 – برونشیت عفونی حاد
این نوع برونشیت رایج ترین نوع در بین کودکان است. بیشتر در فصول سرد سال و به دنبال یک عفونت ویروسی و یا یک سرماخوردگی ساده اتفاق میافتد. باکتریها از طریق عفونت سینوس باعث وخیم شدن سرماخوردگی ساده میشوند. ترشحات عفونی از بینی به گلو منتقل شده و سبب برونشیت میشوند.
2- برونشیت تحریکی در کودکان
این نوع برونشیت ریه در کودکان زمانی روی میدهد که در معرض گرد و غبار، انواع دود ( بخصوص دود سیگار ) و گازهای شیمیایی قرار بگیرند.
3- برونشیت ناشی از حساسیت
این نوع از برونشیت با سرفه همراه است. در این نوع برونشیت صدا وجود ندارد. این نوع برونشیت زمانی اتفاق میافتد که کودکی که حساسیت دارد مواد حساسیت زا را استشمام کند.
برونشیت حاد در کودکان
برونشیت حاد مدت کوتاهی در بدن میماند و شروعی ناگهانی دارد. عامل اصلی برونشیت حاد : ویروسها، باکتریها، قارچها، مواد شیمیایی (مانند استنشاق آمونیاک) است. اگر علت این بیماری ویروس باشد درمان آنتیبیوتیکی کارایی ندارد و فقط علائم بیماری مانند سرفه، تب و خسخس سینه را میتوان با داروهایی مانند آنتی هیستامین، گشاد کننده برونش و استامینوفن درمان نمود. برونشیت حاد ویروسی حتی بدون درمان هم دورهای کوتاهتر از یک هفته دارد.
درمان برونشیت حاد
- استراحت
- مصرف استامینوفن
- شستشوی مداوم دستها
- مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی
- عدم حضور در مکانی که دود سیگار وجود دارد.
- مصرف داروهای سرفه ( برای کودکان زیر ۶ سال با تجویز پزشک )
برونشیت مزمن در کودکان
علت برونشیت مزمن : استعمال سیگار، آلودگی هوا و علل شغلی میباشد. برونشیت مزمن همراه با از دست رفتن قابلیت ارتجاعی حبابچههای هوایی شش است. برونشیت مزمن در دسته بیماریهای مزمن انسدادی ریه قرار میگیرد. یکی از علل ابتلا به برونشیت مزمن ؛ مواد اعتیاد آوری مانند : سیگار، تریاک، حشیش، شیشه، هروئین و… میباشد که به صورت تدخینی یا کشیدنی مصرف میشوند. این مواد به دلیل گازهای سمی و خطرناکی همچون مونوکسید کربن باعث تخریب بافت ریه و افزایش احتمال ابتلا به برونشیت میشوند.
علائم برونشیت مزمن در کودکان
اگر کودکان دچار عفونت نایژه شوند در همان روزهای نخست نشانههای زیر را بروز میدهند:
- سرفه
- عطسه
- تب خفیف
- آبریزش بینی
- تنفس صدادار از علائم برونشیت در کودکان
- اشتها و میل کودک به غذا نیز احتمالاً کم شود.
در صورتی که برونشیت در کودکان گسترش پیدا کند، کودک دچار مشکل تنفسی میشود و هوای تازه به سختی به ششها میرسد. هوای دارای دی اکسید کربن در ریهها حبس میشود و به سختی خارج میشود که کودک را بسیار خسته میکند.
علائم برونشیت مزمن در کودکان
- تنفس سریع
- گشاد شدن حفرههای بینی
- آبی رنگ شدن ناخنها و لبها
- صدای خرناس و یا خس خس تنفسی
- کشیده شدن سینه به سمت داخل ( در ناحیه بین دندهها، زیر دندهها و قفسه ی سینه)
خطرات و عوارض برونشیت در کودکان
برونشیت در کودکان خطرناک است؟ در صورتی که بیماری برونشیت کودک شدید شود وی نمیتواند به اندازه ی کافی آب بنوشد. این حالت برای والدین کودک وحشتناک میباشد. سعی کنید هر ۳۰ دقیقه یک بار مقدار کمی آب به کودک بدهید تا دهیدراسیون بدن کودک جبران شود. برونشیت در کودکان معمولاً در عرض ۵ روز کاهش مییابد. مشاهده ی هر یک از علائم پیش گفته نشان دهنده ی خطر است. در چنین حالاتی خیلی سریع با پزشک تماس بگیرید یا کودک را به بخش فوریتهای پزشکی برسانید. امکان دارد در برخی موارد کودک بستری شود تا تحت اکسیژن درمانی قرار گیرد.
برونشیت ریه و کرونا
هدف اصلی کرونا ویروسها سیستم تنفسی است. این بیماری با التهاب مجاری تنفسی دستگاه تنفسی تحتانی همراه است. دستگاه تنفسی تحتانی شامل برونش انتهایی، برونشیول و آلوئول است. عارضه معمول ویروس کرونا، ذات الریه است. برونشیت مزمن تمایل دارد که یکی از پیش سازهای آسان ذات الریه باشد. هیچ مطالعه خوبی در مورد برونشیت و ویروس کرونا وجود ندارد زیرا این یک بیماری جدید میباشد و فقط اطلاعات و گزارشات محدودی از آن در دسترس است.
درمان گیاهی برونشیت در کودکان
- جوشانده گل ماهور
- جوشانده پنیرک یا گل
- جوشانده گل آفتابگردان
- جوشانده ی برگ بارهنگ
- مصرف آب پیاز اثر خلط آور است
- مصرف سیاه دانه یا رازیانه همراه غذا
- ترکیب جوشانده عناب و عسل طبیعی
- ترکیبی از آب سیب تازه و آب هویج یا زردک
- ترکیب جوشانده ی علف هفت بند و عسل مصرف
درمان خانگی برونشیت کودکان
- ترکیب یک قاشق چایخوری کنجد، یک قاشق چایخوری دانه کتان یا بزرک، مقداری نمک و یک قاشق چایخوری عسل.
- استفاده از ترکیب ریشه شیرین بیان خشک با آب که ۱۵ دقیقه جوشیده شده.
- ترکیب نصف قاشق چایخوری پودر دانه کنجد و دو قاشق غذاخوری آب
- ترکیب نصف ق. غ زنجبیل، دارچین و میخک در یک فنجان آب گرم
- ترکیب عسل و آبلیمو اضافه برای درمان برونشیت کودکان
- ترکیب یک قاشق چایخوری پودر زردچوبه با یک لیوان شیر
- مصرف بادام سبب تقویت سیستم ایمنی بدن میشود.
- مصرف آب و مایعات، حداقل هشت تا ۱۰ لیوان در روز
- ترکیب سه حبه سیر خرد شده در یک لیوان شیر
- مصرف مقداری چای سبز داغ
- غرغره آب نمک چند بار در روز
مراقبت از کودک مبتلا به برونشیت
تجویز آنتی بیوتیک برای درمان برونشیت ساده بی فایده است. زیرا عفونت دارای منشاً ویروسی میباشد و آنتی بیوتیکها بر روی ویروسها اثری ندارند. یک رژیم غذایی سبک همراه با نوشیدن مایعات فراوان ( که بهتر است مورد علاقه ی کودک باشد )، و بازی در یک اتاق گرم بهترین راه درمان میباشد.
اگر سرفه شدید و سوزش آور باشد و کودک و سایر اعضای خانواده را در طول شب بیدار نگه دارد، میتوان به کودک شربت تسکین دهنده ی لینکتوس داد. ترکیبی از گلیسیرین، عسل و لیموترش هم بسیار مناسب است و میتوان آن را از داروخانهها تهیه کرد. ( سایر شربتهای سینه که بسیاری از آنها باعث متوقف شدن سرفه میشود، توصیه نمیشود، به دلیل اینکه سرفه خود نیز یکی از مکانیزمهای دفاع طبیعی بدن است و سبب میشود ترشحات چرکی از قسمتهای پایین مجرای تنفسی به بیرون انتقال).
برای درمان تنفس صدادار در کودکان مبتلا به برونشیت، تجویز داروهای گشاد کننده برونشها در بهبود وضعیت بیماری بسیار موثر است. تا زمانی که سرفههای شدید از بین نرفته و کودک توانایی لازم برای پاسخگویی به فعالیتهای جسمی مورد نیاز در مدرسه را بدست نیاورده است نباید در مدرسه حضور یابد. سرفه ی کودک مبتلا به برونشیت نه چندان حاد طی یک هفته تا ۱۰ روز از بین میرود و کودک سلامت کامل خود را باز مییابد.شما میتوانید از گیاهان دارویی برای آرام کردن ناراحتی ناشی از برونشیت استفاده کنید.
عوارض بیماری برونشیت در کودکان
برونشیت ساده هیچگونه اثرات بعدی بر روی کودک باقی نخواهد گذاشت. اما اگر علائم آن با علائم آسم اشتباه گرفته شود، در آن صورت عوارض بعدی طولانی که مربوط به آسم میباشد را در پی خواهد داشت. بیماری برونشیت کودکان بیماری ترسناکی نیست. کافیست اگر به علایم مشکوکی برخوردید به پزشک مراجعه کنید تا با داروهای شیمیایی و گیاهی کودکتان بهبود یابد.فقط دقت کنید که علایم آن را با آسم اشتباه نگیرند و داروهای آسم را به شما ندهند.